Elbasy kótergen máseleler jurtshylyqtyń kóńil túkpirindegi oılardy qozǵady, erteńimizge jaýapkershilik júktedi. Oblystaǵy zııaly qaýym ókilderin, basqarma, joǵary, arnaýly oqý oryndary basshylarynyń basyn qosqan oblys aktıvinde de osy maqalada aıtylǵan máseleler ózek boldy.
Aktıv jınalysyn júrgizip otyrǵan oblys ákimi Arhımed Muhambetov Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bul maqalasy onyń jyl basyndaǵy Qazaqstan halqyna joldaǵan «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýymen tyǵyz baılanysty, onyń jalǵasy ispetti ekenin aıtty.
Sana silkinbeı, saıası, ekonomıkalyq damý baıandy bolmaıdy. Alqaly basqosýda sóz alǵan Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Erkin Ábil «rýhanı jańǵyrý ne úshin kerek?» degen oıdy alǵa tartty.
– О́tken ǵasyrda nemis fılosofy Maks Veber mádenı jáne ekonomıkalyq damýdyń ózara baılanysyn zerttedi. Fılosof qorytqandaı, ulttar tek óndirgen taýary men kórsetken qyzmetin ǵana emes, básekege búkil qoǵamdyq qundylyqtaryn, bilim júıesin qosady. Al búgingi ekonomıkalyq báseke uǵymy tek ónim óndirý, qyzmet kórsetý emes, «aqyl» jarysynan turady. Sondyqtan, Elbasy bul maqalada zamanaýı jáne tıimdi bilim júıesin jasaý, jumysshy kadrlardyń básekege saı bolýy úshin olardyń zııatkerligin, parasat zerdesin kóterý kerektigin tapsyrdy. Bul barlyq jaǵynan da eldiń básekege qabilettiligin kóteredi, –dedi Erkin Amanjoluly.
Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń Joldaýlarynda, sóılegen sózderinde ýaqyttyń sıpatyn, jahandaný úderisinde utylyp, jutylyp ketpeý úshin beıimdele bilýimiz kerektigin aıtyp otyrady. Bul jolǵy maqalada da damýdyń álemdik jyldamdyǵyn aıtyp ótedi. Jazýshy Ǵumar Ahmetchın Elbasynyń elimizdegi qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdyń birneshe baǵytyn atap ótkendigin, buljymaıtyn eki ereje – ulttyq kod, ulttyq mádenıetti saqtaý jáne ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý týraly aıtqany ýaqyt talabymen úndesetinin, munsyz eshqandaı jańǵyrý bolmaıtynyn jetkizdi.
– Qazaq halqynyń rýhanı bolmysy san ǵasyr qoınaýynan buljymaı kele jatqan gýmanızmmen, adamgershilik izgi qasıetterimen erekshelenedi. Stalındik qýǵyn-súrginge ushyraǵan halyqtardy qazaqtyń keýdeden ıtermeı, bir úzim nanyn bóliskenin búginde barlyq etnos ókilderi alǵyspen eske alady. 1990 jyly Qazaqstanǵa Germanııadan arnaıy kelgen, burynǵy Aqmoladaǵy ALJIR turǵyny bolǵan Gertrýda Plataıstyń esteligi búkil álemdi tańǵaldyrdy. Qamaýdaǵy jandardy ash-aryq kúıinde qamys daıyndatýǵa aparǵanda kórshi aýyldyń balalary «taspen» atypty. Aıdaýyldar «senderdi balalarǵa deıin jek kóredi» dep masaıraǵanda, jarym kóńildi áıelder jylaı bastaıdy. Sóıtse, álgi tas degenderi qazaqtyń qurty degen eken. Halqymyzdyń adamgershilikti tý etken osyndaı qasıeti joǵalsa, qatygezdikke jutylsa urpaqty erteń qalaı elesteter edik? Ulttyq mádenıet marjandarynyń negizi, bulaq bastaýy halyqtyń qanyna sińgen adamgershilik, izgilik qasıette jatyr, – dedi Ǵumar Ǵarıfuly.
A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Denıs Kacheev Elbasynyń maqaladaǵy bilim jónindegi pikirlerine toqtaldy. Qazaqstan Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap bilim salasyn damytýǵa zor mán berdi. Memleket basshysynyń bastamasymen túrli baǵdarlamalar jasaldy, sonyń ishinde «Bolashaq» baǵdarlamasy arqyly jastar álemniń ozyq ýnıversıtetterinen tereń bilim aldy. Qazaqstanda qurylǵan ýnıversıtetter, zııatkerlik mektepter, reformalardyń júrgizilýi osy salanyń jańa turpatqa ıe bolýyna bastady.
– Qazir jas urpaq mektepter men joǵary oqý oryndarynda tek bilim alyp ǵana qoımaı, HHI ǵasyr talabynan shyǵýdy, Qazaqstan ekonomıkasynyń, qoǵamnyń damýyna óziniń qajettigin sezinýdi úırenýi qajet. Búgingi ýaqyttyń talaby –úsh tildilik, bul mamandar daıarlaýdyń jańa formatynyń bir sıpaty, – dedi jas ǵalym Denıs Kacheev.
Aktıv jınalysynda «GrIn» Qostanaı oblysy boıynsha Azamattyq alıansy qoǵamdyq qorynyń tóraıymy Dınara О́tebaeva, Chelıabi ýnıversıteti Qostanaı fılıaly dırektorynyń orynbasary, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Álimjan Bekmaǵambetov, «SaryarqaAvtoProm» zaýyty motrologııa basqarmasynyń bastyǵy Vadım Chashkov Elbasy maqalasy týraly pikir bildirip, ondaǵy qoǵam damýy, jańǵyrýy úshin qazaqstandyqtar qaperine alatyn máselelerdi atap ótti.
Aktıv sońynda oblys ákimi Arhımed Muhambetov Elbasynyń zaman talaptaryna saı kótergen bastamalarynyń Qostanaı óńirinde de ıgi isterge muryndyq bolatynyn aıtty.
Názıra Járimbetova,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı