Osy maqsatta Aqtaýda Mańǵystaý oblysy ákimdigi jáne «Atameken» UKP qoldaýymen «Mańǵystaý oblysynyń ınvestısııalyq áleýetin damytý» taqyrybynda ınvestısııalyq kezdesý ótti. 60-tan astam qazaqstandyq bıznes ókilderi, bankırler, áleýetti ınvestorlar, halyqaralyq jáne qazaqstandyq munaı kompanııalarynyń basshylary, qural-jabdyqtar óndirýshiler, qyzmet kórsetý kompanııalarynyń, ınvestısııalyq qorlardyń ókilderi, bıznestiń negizin salýshylar men ıeleri qatysqan erkin formattaǵy basqosýda Mańǵystaý oblysynyń ınvestısııalyq áleýetin damytý, jańa ınnovasııalyq, ozyq óndiris oryndary men jobalar jasaqtaý, sondaı-aq aımaq ekonomıkasynyń basqa sektorlaryndaǵy jańa ınvestısııalyq múmkindikterdi anyqtaý negizgi ustanym boldy.
Jýyrda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń aımaqqa jumys saparymen kelip, oblys aldyna naqty mindetter, eń aldymen aımaq ekonomıkasynyń oń ósimin qamtamasyz etý máselesin qoıǵanyn atap kórsetti Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov.
– Ol úshin bizde barlyq jaǵdaı bar. «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda birneshe artyqshylyqtar men jeńildikter qarastyrylǵan. Osy jyldan bastap qajetti ınfraqurylymdarymen qamtamasyz etilgen Indýstrııalyq aımaq quryldy. Aımaqtyq ındýstrııalandyrý kartasynyń jobalary men jalpy somasy 432,3 mlrd teńgeden astam «Nurly jol» baǵdarlamasynyń ınfraqurylymdyq jobalary júzege asyrylýda, – dedi ol.
Mańǵystaý óńiri – qýatty tranzıttik áleýetke ıe. Bul oblys aýmaǵynda kóliktik-logıstıkalyq habty damytýdy basty basymdyq etýge múmkindik beredi. «Arqalyq-Shubarkól», «Jezqazǵan-Beıneý» jáne «Borjaqty-Ersaı» temir jol jelilerin paıdalanýǵa berý, «Qorǵas-Shyǵys qaqpalary» jáne «Aqtaý teńiz porty» AEA ózara tyǵyz is-áreketiniń arqasynda Eýropa, Iran jáne Parsy shyǵanaǵy elderi baǵytynda Mańǵystaý arqyly Qytaıdan Qazaqstanǵa júkterdi tasymaldaýdyń jańa logıstıkalyq tizbegi jasaqtalýda.
Mańǵystaýda sý máselesi – kóne másele. Ony sheshýdiń birden-bir joly teńiz sýyn tushytyp paıdalaný bolmaq. Jyl saıynǵy halyq sanynyń ósýi, ındýstrııaly, ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik jobalardyń júzege asyrylýy jyldan-jylǵa sý tapshylyǵynyń arta túsýine soqtyrýda. Aımaqtyń damý qarqynyn esepke alyp boljam jasaǵanda sý qajettiligi 2020 jylǵa qaraı shamamen táýligine 70 myń tekshe metrge jetedi delinedi. Qazirgi tańda máseleni sheshý úshin shet el ınvestorlarynan teńiz sýyn tushytý boıynsha jobany júzege asyrýdyń anyqtalǵan merzimi kórsetilgen naqty usynystar bar. Eger aımaqta sý máselesi sheshilse, bul talaı ıgiliktiń júzege asýyna jol ashpaq. Mysaly, sý kólemin arttyra otyryp, aımaqta agroónerkásip keshenin damytý aldyńǵy kezekte aıtylady. Aımaqta búginde agroónerkásip kesheni boıynsha 34 mlrd teńge somasyna 15 ınvestısııalyq joba júzege asyrylýda, al týrıstik sala boıynsha ázirge negizgi úsh baǵyt basymdyqqa ıe. Birinshisi ishki týrızm, demalys oryndary men teńiz jaǵalaýy ınfraqurylymynyń qurylysy, sonyń ishinde Aqtaý qalasynyń jaǵalaýyn damytý bolsa, ekinshisi – Kaspıı jaǵalaýyndaǵy memleketter arasyndaǵy halyqaralyq qatynastar múmkindikterimen teńiz jaǵalaýyndaǵy ıaht-klýbtardy damytý. Bul maqsatta Aqtaýdyń soltústik jaǵalaý aımaǵyn zertteý sharalary júrgizilip, Aqtaý qalasynyń bas jospary aıasynda osy aýmaqta jer bólý máselesi qarastyrylýda. Al úshinshi baǵyt – «Kendirli» jáne «Ashysor» tereń sýly shyǵanaǵy sekildi iri jobalar arqyly halyqaralyq týrızmdi damytý.
Kaspıı teńizinde qolǵa alynyp jatqan iri jobalar Mańǵystaýdyń múmkindigin asha túsedi. Teńizden kómirsýtegi shıkizatyn óndirýge qatysty teńiz operasııalary úshin munaı-servıstik qyzmet kórsetý Mańǵystaý dalasynan júzege asyrylady. Sol sebepti teńiz porttaryn keńeıtý men damytý jumystary barynsha mańyzdy.
– Kaspıı arqyly júrgiziletin barlyq tranzıttik jáne saýda operasııalary jáne teńiz munaı-gaz jobalaryna qyzmet kórsetý Aqtaý halyqaralyq teńiz porty, Baýtıno porty jáne Quryq portyndaǵy paromdyq keshen arqyly júzege asyrylatyn bolady. Sondyqtan, men sizderdi bul jobalarǵa qatysýshy ǵana emes, strategııalyq ınvestorlar tartýǵa kómektesýge jáne qoldaýǵa shaqyramyn, – dedi aımaq basshysy óz sózinde.
Investısııalyq shara aıasynda qonaqtarǵa Mańǵystaý oblysynyń óndiristik alańdary tanystyryldy. Aımaqtyń ınvestısııalyq áleýeti negizinde 11 qazaqstandyq bıznes-qoǵamdastyq ókilderi Mańǵystaý oblysy úshin naqty ınvestısııalyq usynystaryn jetkizdi. Olardyń arasynda Mańǵystaý oblysynyń ınvestısııalyq áleýetin damytý, ınvestısııalyq jáne ınnovasııalyq damý «Jańǵyrý 3.0» jańa baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda Astana qalasynyń jobasy úlgisindegi «Smart City-Aqyldy qala» jobasy, Mańǵystaý oblysynyń kásiporyndarynda energııanyń jumsalýyn tómendetý jáne ónerkásiptik qaýipsizdikti arttyrý, ınjenerlik júıeni avtomattandyrý men dıspetcherlendirý arqyly ǵımarattyń energotıimdiligin kóterý, aqpasýdy bıologııalyq tazalaý boıynsha ınnovasııalyq sheshim men tehnologııa, Mańǵystaý oblysynda elektrondy kommersııany damytý, Astana qalasyndaǵy «SchoolBus» kompanııasynyń úlgisinde balalardy qaýipsiz tasymaldaý, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi aımaqaralyq damý taqyryptary boldy.
Naqty jumys alańyna aınalyp, mazmundy jobalar men usynystar aıtylǵan keńes nátıjesinde aımaqtyń ekonomıkalyq damý baǵyttaryn aıqyndaıtyn jańa ıdeıalar ortalyǵyna aınalýy tıis «Kaspıı» tehnologııalyq damý ortalyǵy» qurylatyn boldy. Sondaı-aq, júlde qory qomaqty «Úzdik ınnovasııalyq joba», «Úzdik otbasy bıznesi», «Úzdik jasyl aımaq», «Tehnologııany damytý boıynsha úzdik mesenat», «Úzdik taǵam» jáne taǵy basqa saıystar uıymdastyrylmaq. О́ńirde teńiz, qurylys, agroónerkásip, týrızm jáne tehnologııalyq salalarda mamandar tapshy. E.Toǵjanov tıisti qyzmetkerlerge aımaqqa qajetti mamandyqtar boıynsha Qazaqstannyń jáne TMD elderiniń úzdik joǵary oqý oryndaryna jastar men daryndy túlekterge 50 grant taǵaıyndaý týraly tapsyrma berdi.
Investısııa tartýǵa arnalǵan jıyn iri qazaqstandyq kompanııalar men qaýymdastyqtar arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýmen túıindeldi. Ol óz kezeginde Mańǵystaý aımaǵynyń ekonomıkasyna otandyq ınvestorlardy tartýǵa, jańa óndiris oryndary men jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy