Sheteldikter zań talabyn nege saqtamaıdy?

Bas prokýratýranyń resmı óki­li J.О́mirálıev habarlaǵan­daı, prokýratýra organdary kó­shi-qon salasyndaǵy zańdylyqty qamtamasyz etý máselelerine er­ek­she nazar aýdara bastady. So­nyń arqasynda júrgizilgen tek­se­rýlerdiń nátıjeleri Qazaqstanda sheteldikterdiń zańsyz saıran sa­lýynyń kóptegen derekterin ash­yp bergen. Elimizge kelý merzimderin saqtamaıtyn olardyń ba­syn­ǵandyqtary sonshama el aýma­ǵynan alastatý týraly sot sheshimin oryndamaıdy, ózderiniń jeke bastaryn rastaıtyn qujattardy (tólqujattaryn) ishki ister or­gan­daryna tirkemeıdi, zańsyz jumys isteıdi, tirkelgen meken-jaıda tur­maıdy jáne buǵan qosa túrli zań buzýshylyqtarǵa barady eken. Máselen, Almaty qalasynda, Aq­tóbe, Almaty, Jambyl, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Mańǵystaý jáne Ońtústik Qazaqstan oblys­ta­ryna kelý erejelerin buza oty­ryp, zańsyz jumys isteýmen aı­nalysqan 400-den astam sheteldikter anyqtalǵan. Ony aıtasyz, ústimizdegi jyl­dyń birinshi jartyjyldyǵynda ǵana  sheteldikter 726 qylmys já­ne shamamen 60 myńnan astam ákimshilik quqyq buzýshylyqtar jasaǵan. Tipten «áı» deıtin aja, «qoı» deıtin qoja joq sekildi. Qostanaı oblysynda Reseı Fede­rasııasy tarapynan memleket­aralyq izdeýde júrgen  Habrahmanov degen Reseı azamaty turyp kelgen. Al ony, senseńiz de, sen­beseńiz de aıtaıyq, Qostanaı ob­lystyq (Jitiqara aýdandyq) kó­shi-qon polısııasy álgini aǵasy­nyń tólqujaty boıynsha zańsyz tirkeýge qoıypty. Sodan Habrahmanov elimizde taırańdap júrip adam óltirip ustalmaǵanda anyq­tal­maıdy eken. Ony sonda osyn­shama taırańdatyp qoıǵan kim? Aldymen sol jaýapty adamdarǵa jaza qoldanylýy kerek edi ǵoı. Sol sııaqty Qyrǵyzstan azamaty Kochkorev 2010 jyldyń shildesinde sot sheshimi boıynsha elimizden shyǵarylyp jiberilse de, artyn­sha Qazaqstannyń memlekettik shek­arasyn emin-erkin 15 ret kesip ótken.  Buǵan kim jaýap beredi? Ákimshilik zańnamalardyń qol­danylýyn tekserý Astana jáne Almaty qalalary, Aqmola, Aqtó­be, Atyraý, Jambyl, Batys Qa­zaq­stan, Pavlodar, Soltústik Qa­zaq­stan, Ońtústik Qazaqstan ob­lys­tarynda sheteldik quqyq bu­zýshylarǵa tıisti sharalar qa­byl­damaý, olardyń áreketterin du­rys saralamaý derekterin ash­qan. Sonyń saldarynan zań ta­lap­tary buzylyp, kináliler jaýapkershilikterden qutylyp jat­qan kórinedi. Petropavl qala­sy­nyń ákimshilik soty 3 mate­rıaldy tolyq bolmaýyna baıla­nysty ishki ister organdaryna qaı­tarǵan. Al ishki ister organ­dary jaýapkershilikke tartý  mer­ziminiń aıaq­talýyna baılanysty is júrgizýdi toqtatý týraly qaýly shyǵarǵan. Osyny paıdalanǵan shet­eldikter iz jasyrǵan. Batys Qazaqstan ob­lysynyń polısııa qyzmetkerleri budan da asyp túsip, sottan О́z­bekstannyń 9 aza­matyna qatysty ákimshilik ma­te­rıaldardy pysyq­taýǵa alǵan da, is júrgizýdi toq­tatqan jáne sheteldik quqyq buz­ý­shylarǵa olar­dyń tólqujattaryn qaıtaryp bergen. Mine, budan keıin sheteldikter zań buzbaǵanda qaıtedi? Aleksandr TASBOLATOV.