Tamyz aıynda «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasy» AQ pen Energetıka mınıstrligi balama energetıka salasyndaǵy eń úzdik ıdeıa nemese jobaǵa baıqaý jarııalaǵan bolatyn. Keshe EKSPO ortalyǵynda sonyń qorytyndysy shyǵarylyp, júzden júırik, myńnan myqty shyqqan ónertapqysh anyqtaldy.
«Ǵalymdar men ónertapqyshtar arasyndaǵy jeńimpazdar halyqtyń jalpy daýys berýi arqyly anyqtaldy. Úzdik ınnovasııalyq joba EKSPO-2017 kórmesindegi qazaqstandyq pavılonǵa qoıylady. Bes aıdyń ishinde jobaǵa 100-den astam ótinish kelip tústi. Arnaıy qurylǵan komıssııa músheleri 50 jobany tańdap aldy. Bizde qyzmet kórsetýdiń barlyq túrlerine aqy tóleý kerek. Aıtalyq, turmys jaıly bolý úshin kommýnaldyq tólemderdi der kezinde tóleý qajet. Al almatylyq ónertapqysh Marat Isekeev túbirtektegi «elektr úshin» degen baǵannan birjola qutylýdyń jolyn usynady. Ol energııany tegin alatyn jel stansasyn jasady. Onyń jumysy bizdiń kóńilimizden shyqty», deıdi uıymdastyrýshylar.
Joba jeńimpazy bolǵan Marat óz eńbegi jaıly toqtalyp, keńinen tanystyrdy.
««Meniń jobamnyń ataýy – «Kóp deńgeıli jáne kóp qatarly rotor jel stansasy». Qazaq dalasynda jel kúshti bolǵandyqtan, jas ǵalymdar ujymy qondyrǵyny aýyldyq jerlerge ornatyp, bizdiń jel stansasy arqyly olardy tegin elektr qýatymen qamtamasyz etýdi uıǵaryp otyr. Qurylym tóbesi men edeni bar, tek qabyrǵasyz kóp qabatty úıdiń qańqasyn elestetedi. Ishindegi tiginen ornatylǵan dińgekterge jelmen aınalatyn qalaqsha bekitilgen. Basqa jel qondyrǵylarynan basty aıyrmashylyǵy – osy konstrýksııa arqyly bul ókpek jel áserin paıdalanady. Sóıtip, jeldiń ekpinin kúsheıtip, basqa stansalarǵa qaraǵanda anaǵurlym kóp energııa alady. Bul tehnologııadaǵy eden men tóbe plıtalary dıffýzor mindetin atqarady. Biz ókpek jeldi sonda baǵyttaımyz. Sonyń arqasynda jeldi paıdalaný koeffısıenti qazir qoldanysta júrgen konstrýksııalarǵa qaraǵanda, 30-50 paıyzǵa artady. Iаǵnı, jel energııasyn paıdalaný áseri 0,7-0,8-ge jetedi. Men usynǵan jobanyń tájirıbelik nusqasyn ónertapqyshtar Qapshaǵaıǵa ornalastyrýdy josparlap otyr. Qalada mundaı stansany úıdiń tóbesine qoıýǵa bolady. 5-7 qabatty úıdiń turǵyndaryn elektr energııasymen tolyq qamtamasyz etý úshin, qosymsha eki qabat salynýy kerek. Jel modýlderi sonda ornatylady. Sóıtip, adamdar eshqashan azaımaıtyn ári qorshaǵan ortaǵa zııansyz jolmen energııa qýatyn alady. Tutynýshylar ortalyqtandyrylǵan elektr júıesinen táýelsiz bolady ári qarjy únemdeıdi», deıdi ol.
Baıqaý jeńimpazy Marat Muhametqalıulynyń tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, kompıýterlik tehnologııa jáne logıstıka kafedrasynyń professory, KazATıSO «G-Global» jastar shtabynyń jetekshisi ekenin de aıta ketken jón bolar.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»