Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy: №38-VI QRZ

Osy Zań probasııany uıymdastyrý jáne onyń jumys isteýi salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne probasııa uǵymyn, maqsatyn, mindetterin, qaǵıdattaryn, túrlerin jáne júzege asyrý nysandaryn, sondaı-aq ózderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdardyń jáne ony júzege asyratyn sýbektilerdiń quqyqtyq mártebesin belgileıdi.

 

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Probasııa uǵymy, maqsaty jáne mindetteri

Probasııa – sanattary zańmen aıqyndalǵan adamdardyń qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasaýynyń aldyn alý úshin olardyń minez-qulqyn túzeýge baǵyttalǵan baqylaý jáne áleýmettik-quqyqtyq sıpattaǵy qyzmet túrleri men jeke aıqyndalatyn sharalar júıesi. Probasııanyń maqsaty:

1) kúdiktiniń, aıyptalýshynyń minez-qulqyn túzeý;

2) sottalǵan adamdy áleýmetke qosý;

3) qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesiniń mekemesinen bosatylǵan adamdy áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý arqyly qoǵamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge járdemdesý bolyp tabylady.

Kórsetilgen maqsatqa sáıkes mynalar probasııanyń mindetteri bolyp tabylady:

1) probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý;

2) bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jazalardyń zańmen aıqyndalǵan túrlerin oryndaý;

3) bas bostandyǵyn shekteý túrindegi jazasyn ótep júrgen sottalǵandarǵa, shartty túrde sottalǵandarǵa, bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵandarǵa baqylaý jasaýdy júzege asyrý;

4) qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesiniń mekemesinde jazasyn ótep júrgen sottalǵan adamdy bosatýǵa daıyndaýǵa qatysý.

 

2-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń probasııa týraly zańnamasy

Qazaqstan Respýblıkasynyń probasııa týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqarý kodeksterinen, osy Zańnan jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady. Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttar osy Zańnyń aldynda basym bolady jáne halyqaralyq sharttan ony qoldaný úshin zań shyǵarý talap etiletin jaǵdaılardy qospaǵanda, tikeleı qoldanylady.

 

3-bap. Probasııanyń negizgi qaǵıdattary

Probasııa:

1) adam men azamattyń quqyqtaryn, bostandyqtaryn jáne zańdy múddelerin saqtaý;

2) zańdylyq;

3) izgilik;

4) memlekettik qupııalardy jáne zańmen qorǵalatyn ózge qupııany quraıtyn málimetterdi qospaǵanda, jarııalylyq;

5) probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa qatysty áleýmettik-quqyqtyq kómek kólemin aıqyndaý jáne probasııalyq baqylaýdy júzege asyrý kezinde saralanǵan jáne jeke-dara ádis;

6) probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdardyń quqyqqa baǵynýshylyq jáne qoǵamǵa paıdaly belsendi minez-qulqyn yntalandyrý;

7) probasııany júzege asyratyn sýbektilerdiń ózara is-qımyly qaǵıdattaryna negizdeledi.

 

4-bap. О́zderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdar. Probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdardyń quqyqtary men mindetteri

О́zderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdar sanattary Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq jáne Qylmystyq-atqarý kodeksterimen, sondaı-aq osy Zańmen aıqyndalady. Probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdardyń:

1) ana tilinde nemese ózderi meńgergen basqa tilde ótinish jasaýǵa, ózderiniń quqyqtary men mindetteri, sottyń qoldanǵan jazasy, qylmystyq-quqyqtyq yqpal etýdiń ózge de sharalaryn oryndaýdyń tártibi men sharttary, olardyń ózgeristeri, sondaı-aq usynystar, aryzdar men shaǵymdar berýdiń tártibi týraly málimetterdi alýǵa;

2) probasııany júzege asyratyn sýbektilerdiń áreketterine nemese áreketsizdigine Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnama­synda belgilengen tártippen shaǵym jasaýǵa;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen áleýmetke qosý, áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý jónindegi is-sharalarǵa qatysýǵa quqyǵy bar.

Osy baptyń 1-tarmaǵynda atalǵan adamdardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen basqa da quqyqtary bar.

Probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdar:

1) zań men sot júktegen mindetterdi oryndaýǵa;

2) jazany jáne qylmystyq-quqyqtyq yqpal etýdiń ózge de sharalaryn óteý tártibi men sharttaryn oryndaýǵa jáne saqtaýǵa;

3) probasııany júzege asyratyn sýbektilerdiń zańdy talaptaryn oryndaýǵa;

4) probasııany júzege asyratyn sýbektilerge anyq málimetter usynýǵa mindetti.

Osy baptyń 1-tarmaǵynda atalǵan adamdardyń zańda kózdelgen basqa da mindetteri bar.

 

5-bap. Probasııany júzege asyrý nysandary

Probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa probasııalyq baqylaý jáne áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý nysandarynda probasııa júzege asyrylady. Probasııalyq baqylaý probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdardyń ózderine zań men sot júktegen mindetterdi oryndaýyna baqylaýdy júzege asyrý boıynsha probasııa qyzmetiniń jáne polısııanyń jumysyn bildiredi. Áleýmettik-quqyqtyq kómek – probasııany júzege asyra­tyn sýbektiler áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdar­lamasy negizinde iske asyratyn, ózderine qatysty proba­sııa qoldanylatyn adamdardy áleýmetke qosýǵa, áleýmettik beıimdeýge jáne ońaltýǵa baǵyttalǵan sharalar kesheni.

 

6-bap. О́zderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdardy áleýmetke qosý, áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý sharalary

О́zderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdardy áleýmetke qosý, áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý:

1) myna máseleler boıynsha áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý:

medısınalyq kómek alý;

orta bilim alý;

kásipti meńgerý (kásiptik daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne biliktilikti arttyrý);

jumysqa ornalasýǵa járdemdesý;

psıhologııalyq demeýdi qamtamasyz etý;

Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen jeńildikter men áleýmettik tólemderdi alý;

2) mynalardy:

áleýmettik-psıhologııalyq jáne psıhologııalyq konsýltasııa berýdi;

áleýmettik patronajdy;

taraptardyń ózara kelisýi jaǵdaıynda otbasylyq jáne ózge de áleýmettik-jaǵymdy baılanystardy qalpyna keltirýge kómektesýdi qamtıtyn áleýmettik baılanystardy qoldaý júıesin qalpyna keltirý jáne qalyptastyrý;

3) mynalardy:

kelý ornymen qamtamasyz etýdi;

ońaltý is-sharalaryn uıymdastyrýdy;

mádenı is-sharalarǵa qatysýǵa tartýdy;

4) áleýmettik-quqyqtyq máseleler boıynsha konsýltasııalar usynýdy qamtıtyn áleýmettik-turmystyq beıimdeý arqyly qamtamasyz etiledi.

Osy baptyń 1-tarmaǵynda kózdelgen sharalardy probasııa­ny júzege asyratyn sýbektiler áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasy negizinde iske asyrady.

Áleý­mettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasy –proba­sııany júzege asyratyn sýbektilerdiń probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamnyń jeke basyn keshendi zerdeleý men onyń naqty ómirlik jaǵdaıy negizinde tujyrym­dalǵan, oǵan áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi is-sharalar jıyntyǵy.

 

2-taraý. PROBASIIаNY JÚZEGE ASYRATYN SÝBEKTILER JÁNE OLARDYŃ QUZYRETI

7-bap. Probasııany júzege asyratyn sýbektiler

Qazaqstan Respýblıkasynyń probasııa týraly zańnamasynda belgilengen tártippen óz quzyreti sheginde áreket etetin memlekettik organdar, sondaı-aq osy Zańnyń 11-babyna sáıkes azamattar, qoǵamdyq birlestikter jáne ózge de zańdy tulǵalar probasııany júzege asyratyn sýbektiler bolyp tabylady.

 

8-bap. Ishki ister organdarynyń quzyreti

Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń quzyretine:

1) probasııa salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrý;

2) probasııa salasyndaǵy memlekettik baqylaýdy júzege asyrý;

3) mynalardy:

sotqa deıingi probasııa satysynda kúdiktiniń, aıyptalý­shynyń jeke basyn psıhologııalyq-áleýmettik testen ótkizý ádistemesin;

sotqa deıingi baıandamany daıyndaý ádistemesin bekitý;

4) ózine osy Zańmen, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarymen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Úkimetiniń aktilerimen júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaý jatady.

Qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi ýákiletti organynyń quzyretine:

1) probasııany júzege asyratyn sýbektilerdiń ózara is-qımylyn qamtamasyz etý;

2) qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi meke­meleriniń jáne probasııa qyzmetteriniń jumysyn úılestirý;

3) mynalardy:

sotqa deıingi probasııa satysynda kúdiktiniń, aıyptalý­shynyń jeke basyn psıhologııalyq-áleýmettik testen ótkizý ádistemesin;

sotqa deıingi baıandamany daıyndaý ádistemesin ázirleý;

4) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrý jatady.

Polısııa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen óz quzyreti sheginde:

1) probasııalyq baqylaýda turatyn adamdar tarapynan quqyq buzýshylyqtar jasaýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardyń profılaktıkasy, olardy anyqtaý, zerdeleý, joıý jónindegi sharalar kesheni;

2) kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty probasııalyq baqylaýdy;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

 

9-bap. Probasııa qyzmetiniń ókilettikteri

Probasııa qyzmeti – qylmystyq jazalardyń qoǵamnan oqshaýlamaı oryndalýyn qamtamasyz etý, sondaı-aq probasııany uıymdastyrý jáne onyń jumys isteýi jónindegi atqarýshylyq jáne ókimdik fýnksııalardy júzege asyratyn qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesiniń organy. Probasııa qyzmeti:

1) ózderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdardyń esebin júrgizedi;

2) ózine qatysty probasııa qoldanylatyn adamnyń turǵylyqty jerin, onyń densaýlyq jaǵdaıyn, bilim deńgeıin jáne jumyspen qamtylýyn, sondaı-aq oǵan áleýmettik-quqyqtyq kómek usynýdyń kólemin aıqyndaý úshin qajetti ózge de málimetterdi anyqtaıdy;

3) probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn jasaıdy;

4) áleýmettik-quqyqtyq kómek alýdy usyný jáne odan bas tartý tártibin túsindiredi, ony alýǵa járdemdesedi;

5) kúdiktige, aıyptalýshyǵa qatysty sotqa deıingi baıandamany daıyndaýdy júzege asyrady;

6) bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jaza qoldanylǵan adamdarǵa ózderine sot júktegen mindetterdi oryndaý tártibin jáne olardy oryndamaýdyń saldarlaryn túsindiredi;

7) ózderine qatysty probasııalyq baqylaý belgilengen adamdarǵa onyń júzege asyrylý jáne toqtatylý tártibi men sharttaryn, sondaı-aq probasııalyq baqylaý sharttaryn saqtamaýdyń saldarlaryn túsindiredi;

8) probasııalyq baqylaýdy júzege asyrady;

9) Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qupııalar jáne zańmen qorǵalatyn ózge de qupııalar týraly zańnamasynyń talaptaryn saqtaı otyryp, zańdy tulǵalardan óz ókilettikterin júzege asyrý úshin qajetti málimetter, anyqtamalar, minezdemeler, ózge de aqparat suratady;

10) mynalardy:

kámeletke tolmaǵandar men otbasy quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy baǵdarlamalardy;

kámeletke tolmaǵandar men otbasy quqyqtaryn qorǵaý jónindegi qyzmetke probasııany júzege asyratyn sýbektilerdi tartý tetikterin ázirleýge jáne iske asyrýǵa qatysady;

11) kámeletke tolmaǵandar men otbasy quqyqtaryn qorǵaý jónindegi kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyna monıtorıng júrgizýge qatysady;

12) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

Probasııa qyzmeti memlekettik organdarmen, azamattarmen, qoǵamdyq birlestiktermen jáne ózge de zańdy tulǵalarmen probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý máseleleri boıynsha ózara is-qımyldy júzege asyrady.

 

10-bap. Jergilikti atqarýshy organdardyń quzyreti

Oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń, aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organdary probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes olardy áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý arqyly áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý salasyndaǵy ókilettikterdi atqarady.

 

11-bap. Azamattardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń jáne ózge de zańdy tulǵalardyń probasııany júzege asyrýǵa qatysýy

Azamattardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń jáne ózge de zańdy tulǵalardyń probasııany júzege asyrýǵa qatysýy ózderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómekti usynýǵa erikti túrde járdemdesý arqyly mynadaı nysandarda iske asyrylady:

1) probasııa qyzmetiniń jumysyn jáne probasııa qyzmetiniń esebinde turatyn adamdarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómekti jetildirýge baǵyttalǵan baǵdarlamalar men jobalardy ázirleý jáne iske asyrý;

2) sosıologııalyq jáne ózge de monıtorıngter júrgizý;

3) probasııany retteıtin normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń jobalaryn ázirleýge jáne qoǵamdyq talqylaýǵa qatysý;

4) probasııa máseleleri boıynsha konsýltatıvtik-keńesshi jáne sarapshy organdardyń jumysyna qatysý;

5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin nysandarda ózge de járdem kórsetý.

Probasııany júzege asyrýǵa qatysatyn adamdar ózderine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdardyń derbes derekterin, sondaı-aq jeke ómiri týraly málimetterdi olardyń jazbasha kelisiminsiz jarııalaýǵa quqyly emes. Halyqaralyq úkimettik emes uıymdar probasııa qyzmetine Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttaryna jáne ózge de mindettemelerine sáıkes kómek kórsete alady.

 

3-taraý. PROBASIIа TÚRLERI JÁNE ONY JÚZEGE ASYRÝ EREKShELIKTERI

12-bap. Probasııa túrleri

Probasııa túrlerine mynalar jatady:

1) sotqa deıingi probasııa – kúdiktiniń, aıyptalýshynyń minez-qulqyn túzeýge baǵyttalǵan, olarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi qyzmet pen sharalar jıyntyǵy;

2) úkimdik probasııa – bas bostandyǵyn shekteýge sottalǵan, sondaı-aq shartty túrde sottalǵan adamdarǵa qatysty probasııalyq baqylaý belgileý men ony júzege asyrý jáne olarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi qyzmet pen sharalar jıyntyǵy;

3) penıtensıarlyq probasııa – qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesiniń mekemelerinde bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn ótep júrgen adamdardy áleýmetke qosý jónindegi qyzmet pen sharalar jıyntyǵy;

4) penıtensıarlyqtan keıingi probasııa – qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesiniń mekemelerinen bosatylǵan adamdarǵa qatysty probasııalyq baqylaý belgileý men ony júzege asyrý jáne olarǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi qyzmet pen sharalar jıyntyǵy.

 

13-bap. Sotqa deıingi probasııa

Sotqa deıingi probasııa mynadaı kúdiktilerge, aıyptalýshylarǵa:

1) kámeletke tolmaǵandarǵa;

2) múgedekterge;

3) áıelderge:

elý segiz jastaǵy jáne odan asqan áıelderge;

júkti áıelderge;

úsh jasqa deıingi jas balalary bar áıelderge;

4) erlerge:

alpys úsh jastaǵy jáne odan asqan erlerge;

úsh jasqa deıingi jas balalardy jalǵyz ózi tárbıeleıtin erlerge qatysty erikti negizde qoldanylady.

Sotqa deıingi probasııa ózderine úıqamaq nemese kúzetpen qamaýda ustaý túrindegi bultartpaý sharasy qoldanylǵan adamdarǵa qatysty qoldanylmaıdy.

Sotqa deıingi probasııa osy baptyń 1-tarmaǵynda atalǵan adamnyń jazbasha ótinishi boıynsha ol ótinish jasaǵan kezden bastap júzege asyrylady. Sotqa deıingi probasııa kezindegi áleýmettik-quqyqtyq kómek osy Zańnyń 6-babynda sanamalanǵan sharalardan turady. Probasııa qyzmeti adamǵa qatysty áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn jasaıdy jáne onyń iske asyrylýyn qamtamasyz etedi.

Kórsetilgen baǵdarlamany iske asyrý nátıjeleri boıynsha, sondaı-aq osy Zańnyń 9-baby 2-tarmaǵynyń 9) tarmaqshasynda kózdelgen tártippen alynǵan málimetter negizinde probasııa qyzmeti sot talqylaýy bastalǵanǵa deıin sotqa deıingi probasııa qoldanylatyn adamǵa usynylatyn sotqa deıingi baıandamany jasaıdy.

Atalǵan adam sotqa deıingi baıandamany daıyndaýǵa qatysa alady jáne onyń mazmuny boıynsha sotqa deıingi baıandamada kórsetilýge tıis óz pikirin aıta alady.

Sotqa deıingi tergep-tekserý satysynda qylmystyq is toqtatylǵan jaǵdaıda, probasııa qyzmeti sotqa deıingi probasııany toqtatady. Bul rette adamǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyna sáıkes jalǵasady.

 

14-bap. Sotqa deıingi baıandama

Sotqa deıingi baıandama – kúdiktiniń, aıyptalýshynyń jeke basynyń erekshelikteri, olardyń áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasynda kózdelgen is-sharalardy oryndaýy, probasııa qyzmetiniń usynymdaryn ustanýy jáne onyń kómegin qabyldaýy týraly aqparat. Sotqa deıingi baıandamanyń mazmuny kirispe, sıpattamalyq jáne usynymdyq bólikterdi qamtıdy.

Kirispe bóliginde:

1) sotqa deıingi baıandamanyń jasalý ýaqyty, kúni jáne orny;

2) sotqa deıingi baıandamany jasaǵan adamnyń laýazymy, tegi jáne ınısıaldary;

3) kúdiktiniń, aıyptalýshynyń tegi, aty jáne ákesiniń aty (bar bolǵan jaǵdaıda), týǵan kúni, aıy, jyly jáne týǵan jeri kórsetiledi.

Sıpattamalyq bólikte kúdikti, aıyptalýshy týraly mynadaı málimetter:

1) azamattyǵy, otbasylyq jaǵdaıy, aınalysatyn kásibi, bilimi, turǵylyqty jeri, sottalǵandyǵynyń bar-joǵy, olardy sıpattaıtyn ózge de derekter;

2) áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasynda kózdelgen is-sharalardy oryndaýy;

3) áleýmettik minezdemesi;

4) jeke basynyń psıhologııalyq-áleýmettik test nátıjeleri;

5) olardyń qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasaýynyń táýekelderin baǵalaý;

6) probasııa qyzmetiniń usynymdaryn ustanýy jáne onyń kómegin alýy jazylady.

Usynymdyq bólikte adamǵa jazany taǵaıyndaý jáne ony oryndaý kezinde paıdalanýǵa usynylatyn mindetter men shekteýlerdiń úlgi tizbesi kórsetiledi.

Sotqa deıingi baıandamada jazylǵan aqparat probasııanyń barlyq túrlerin júzege asyrý kezinde, onyń jańartylǵany eskerile otyryp, paıdalanylady.

 

15-bap. Úkimdik probasııa

Úkimdik probasııa:

1) bas bostandyǵyn shekteýge sottalǵan adamǵa;

2) shartty túrde sottalǵan adamǵa qatysty qoldanylady.

Osy baptyń 1-tarmaǵynda atalǵan adamdarǵa qatysty úkimdik probasııa Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 44-babynyń qaǵıdalary boıynsha probasııalyq baqylaý nysanynda júzege asyrylady, onyń uzaqtyǵy sot úkimimen nemese qaýlysymen aıqyndalady. О́zine qatysty probasııalyq baqylaý belgilengen adam:

1) sot úkimi nemese qaýlysy zańdy kúshine engen kúnnen bastap on táýlik ishinde esepke qoıý úshin probasııa qyzmetine kelýge;

2) jazany jáne ózge de qylmystyq-quqyqtyq yqpal etý sharalaryn óteý sharttary men tártibin saqtaýǵa;

3) tirkelý jáne ózimen profılaktıkalyq áńgimelesý júrgizý úshin belgilengen kúnderi probasııa qyzmetine kelip turýǵa;

4) turǵylyqty jeriniń, jumys nemese oqý ornynyń ózgergeni týraly probasııa qyzmetin jazbasha habardar etýge;

5) ózine zań men sot júktegen ózge de mindetterdi oryndaýǵa mindetti.

Adam probasııalyq baqylaý sharttaryn saqtamaǵan jaǵdaıda probasııa qyzmeti:

1) bas bostandyǵyn shekteýge sottalǵan adamǵa qatysty jazbasha eskertý túrinde jazalaý qoldanady, al jazasyn óteýden qasaqana jaltarǵan jaǵdaıda sotqa bas bostandyǵyn shekteýdiń ótelmegen bóligin bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazaǵa aýystyrý týraly máseleni sheshý úshin materıaldar usynady;

2) shartty túrde sottalǵan adamǵa qatysty probasııalyq baqylaý merzimin uzartý týraly ne shartty túrde sottaýdyń kúshin joıý jáne sot úkimimen taǵaıyndalǵan jazany oryndaý týraly usyný engizedi.

Eger probasııalyq baqylaý belgilengen merzimniń keminde jartysy ótkennen keıin shartty túrde sottalǵan adam óziniń minez-qulqymen túzelgenin dáleldese, onda probasııa qyzmeti sotqa shartty túrde sottaýdyń kúshin joıý týraly jáne sottalǵan adamnan sottalǵandyqty alý týraly usyný joldaıdy. Probasııa qyzmeti adamǵa qatysty áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn jasaıdy jáne onyń iske asyrylýyn qamtamasyz etedi.

Áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasy sotqa deıingi baıandamanyń negizinde jasalady. Ol jasalmaǵan jaǵdaıda, áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasy úkimdik probasııa barysynda jasalady.

 

16-bap. Penıtensıarlyq probasııa

Penıtensıarlyq probasııa qylmystyq-atqarý (penıten­sıarlyq) júıesi mekemelerinde bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn ótep júrgen sottalǵan adamǵa qatysty qoldanylady. Sottalǵan adamdy áleýmetke qosý Qazaqstan Respýblıka­synyń qylmystyq-atqarý zańnamasynyń talaptaryna sáıkes onyń qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesine kelgen kezinen bastap júzege asyrylady. Bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn ótep júrgen, jaza merzimin óteýge deıin bir jyl qalǵan sottalǵan adamǵa qatysty áleýmetke qosýdy probasııa qyzmeti qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesiniń ákimshiligimen birlesip áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý nysanynda júzege asyrady. Áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn probasııa qyzmeti qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesiniń ákimshiligimen birlesip jasaıdy jáne iske asyrady. Áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasy:

1) sotqa deıingi probasııa kezeńinde probasııa qyzmeti ázirlegen sotqa deıingi baıandamanyń (bar bolǵan jaǵdaıda) derekterin;

2) sottalǵan adamnyń qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesinde bolǵan kezeńindegi minez-qulqyn sıpattaıtyn materıaldardy;

3) bosatylýǵa daıyndalatyn adamnyń talap qoıý talaptaryn ótegeni jáne (nemese) ótemegeni týraly málimetterdi;

4) bosatylýǵa daıyndalatyn sottalǵan adamnyń áleýmettik baılanystary, onyń densaýlyq jaǵdaıy, bilim deńgeıi, eńbek daǵdylary, quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrýdyń quqyqtyq tetikteri týraly habardarlyǵy jónindegi málimetter, sondaı-aq sottalǵan adamnyń áleýmettik minez-qulqyn túzeý jáne tabysty áleýmettik beıimdelýi úshin qajetti ózge de málimetterdi;

5) bosatylýǵa daıyndalatyn sottalǵan adamǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýge baǵyttalǵan naqty is-sharalardy;

6) sottalǵan adam bosatylǵannan keıin oǵan áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý, onyń jumysqa ornalasýy jáne turmystyq jaǵdaıy boıynsha josparlanatyn is-sharalardy qamtıdy.

Probasııa qyzmeti qylmystyq-atqarý (penı­tensıarlyq) júıesi mekemesiniń ákimshiligimen birlesip, bosatylýǵa daıyndalatyn adamdardyń ótinishi boıynsha olardyń:

1) sottalǵan adamdy tirkeý úshin jáne oǵan bos oryndar týraly aqparat usyný úshin halyqty jumyspen qamtý ortalyqtarymen;

2) turǵyn úıdi jalǵa alý boıynsha mamandandyrylǵan uıymdarmen (agenttiktermen);

3) qart adamdardyń, múgedekterdiń jáne belgili bir turǵylyqty jeri joq adamdardyń áleýmettik kórsetiletin qyzmetter alýy úshin áleýmettik qyzmettermen ózara is-qımylyn ornatady.

Probasııa qyzmeti áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn iske asyrý kezinde:

1) probasııany júzege asyratyn ózge de sýbektilermen bosatylýǵa daıyndalatyn adamdardyń jumysqa ornalasýy jáne turmystyq jaǵdaıy máseleleri boıynsha ózara is-qımyl jasaıdy;

2) ózine qatysty probasııa qoldanylatyn adamdarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń jumysqa ornalasý jáne turmystyq jaǵdaı tártibin reglamentteıtin zańnamasyn túsindirý boıynsha jumys júrgizedi, quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrý men qorǵaýdyń qoldanystaǵy quqyqtyq tetikteri týraly habardar etedi;

3) bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosatylǵan kezde áleýmettik-quqyqtyq kómek alý kólemi men tártibin túsindiredi;

4) ákimshilik qadaǵalaýdyń jáne probasııalyq baqylaýdyń júzege asyrylý tártibi, sondaı-aq olardy buzýdyń saldarlary týraly aldyn ala habardar etedi.

 

17-bap. Penıtensıarlyqtan keıingi probasııa

Penıtensıarlyqtan keıingi probasııa:

1) bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan;

2) bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosatylatyn, ózine sot ákimshilik qadaǵalaý belgilegen;

3) Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 73-babyna sáıkes bas bostandyǵynan aıyrý bas bostandyǵyn shekteýge aýystyrylǵan;

4) Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 73-babyna sáıkes bas bostandyǵynan aıyrý aıyppulǵa aýystyrylǵan;

5) sot taǵaıyndaǵan bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jaza merzimin ótegen adamǵa qatysty qoldanylady.

Bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan adamǵa qatysty penıtensıarlyqtan keıingi probasııa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes onyń turǵylyqty jeri boıynsha ishki ister organdary júzege asyratyn probasııalyq baqylaý, sondaı-aq probasııa qyzmetiniń áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý máseleleri boıynsha járdemdesýi nysanynda qoldanylady. Sot ákimshilik qadaǵalaý belgilegen adamǵa qatysty penıtensıarlyqtan keıingi probasııa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý nysanynda júzege asyrylady. Bas bostandyǵynan aıyrý jazasy bas bostandyǵyn shekteýge aýystyrylǵan adamǵa qatysty penıtensıarlyqtan keıingi probasııa osy Zańnyń 15-babynda kózdelgen qaǵıdalar boıynsha júzege asyrylady. Bas bostandyǵynan aıyrýdyń sot taǵaıyndaǵan merzimin ótegen adamǵa qatysty penıtensıarlyqtan keıingi probasııa onyń bastamashylyǵy boıynsha probasııa qyzmetine ótinish jasaýy arqyly júzege asyrylady.

Osy baptyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasynda atalǵan, penıtensıarlyqtan keıingi probasııaǵa jatatyn adamǵa qatysty Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq-atqarý kodeksiniń 169-babynyń qaǵıdalary boıynsha probasııalyq baqylaý belgilenedi.

Osy baptyń 1-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasynda atalǵan adamǵa qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq kodeksi 44-babynyń jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq-atqarý kodeksi 69-babynyń qaǵıdalary boıynsha probasııalyq baqylaý belgilenedi.

Penıtensıarlyqtan keıingi probasııa qoldanylatyn adamǵa qatysty áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasyn jasaý kezinde mynadaı mán-jaılar:

1) áleýmettik beıimdeý jáne ońaltý qajettiligin baǵalaý úshin qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesinde bolý uzaqtyǵy, sondaı-aq onyń túri;

2) qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesinde bolýy sebebinen áleýmettik paıdaly baılanystarynyń saqtalýy nemese joǵalýy;

3) ózi derbes jumysqa ornalasý jáne turmystyq jaǵdaıynyń múmkindikteri, eńbek daǵdylarynyń saqtalýy, sondaı-aq qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesinde bolý kezeńinde alǵan bilimi men kásibiniń bar-joǵy;

4) qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemesinde bolý kezeńinde ótelgen jáne (nemese) ótelmegen talap qoıý talaptarynyń bar-joǵy;

5) arnaýly áleýmettik kórsetiletin qyzmetterdi alý qajettiligi;

6) penıtensıarlyqtan keıingi probasııany júzege asyrýǵa áser etýi múmkin ózge de mán-jaılar eskeriledi.

 

18-bap. Kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııany júzege asyrý erekshelikteri

Kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııa:

1) onyń dara jáne jas erekshelikteri eskerile otyryp;

2) otbasyn tarta otyryp;

3) qorǵanshylyq nemese qamqorshylyq fýnksııalaryn júzege asyratyn organdarmen jáne bala quqyqtaryn qorǵaý jónindegi fýnksııalardy júzege asyratyn uıymdarmen ózara is-qımyl jasaı otyryp;

4) azamattarmen, qoǵamdyq birlestiktermen jáne ózge de zańdy tulǵalarmen kámeletke tolmaǵan adamǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetý máseleleri boıynsha ózara is-qımyl jasaı otyryp júzege asyrylady.

 

19-bap. Kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııalyq baqylaýdy júzege asyrý

Probasııa qyzmeti:

1) bas bostandyǵyn shekteý túrindegi jazaǵa sottalǵan;

2) shartty túrde sottalǵan kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııalyq baqylaýdy júzege asyrady.

Polısııa:

1) bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan;

2) Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 84-baby birinshi bóliginiń 4) tarmaǵynda belgilengen, ózine sot tárbıelik yqpal etýdiń májbúrleý sharasyn taǵaıyndaǵan kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııalyq baqylaýdy júzege asyrady.

Probasııa qyzmeti ózine qatysty probasııalyq baqylaý belgilengen kámeletke tolmaǵan adamdy esepke qoıý jáne oǵan qajetti áleýmettik-quqyqtyq kómek kólemin aıqyndaý kezinde osy Zańnyń 18-babynyń erejelerin eskere otyryp, Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq-atqarý kodeksiniń 69, 169 jáne 174-baptaryna sáıkes sharalar keshenin iske asyrady.

Qajet bolǵan kezde kámeletke tolmaǵan adamǵa áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetýdiń jeke baǵdarlamasynda pedagog pen psıhologtiń qatysýy kózdeledi.

Osy baptyń 3-tarmaǵynda kórsetilgen sharalarmen qatar kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty probasııa qyzmeti qorǵanshylyq jáne qamqorshylyq organynyń ókilderimen birlesip, kámeletke tolmaǵan adamnyń turǵyn úı jaǵdaılaryn zerttep-qaraýdy akt jasaı otyryp, toqsan saıyn júrgizedi.

 

4-taraý. QORYTYNDY EREJELER

20-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń probasııa týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq

Qazaqstan Respýblıkasynyń probasııa týraly zańnamasyn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýaptylyqqa alyp keledi.

 

21-bap. Osy Zańdy qoldanysqa engizý tártibi

Osy Zań alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.

 

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.NAZARBAEV

 

Astana, Aqorda, 2016 jylǵy 30 jeltoqsan

№38-VI QRZ