Saǵyndyq sizdi, anashym!

Nemereńiz jazǵan hat nemese rýhyńyzben syrlasý «Apa, jaǵdaıyńyz qalaı? Bizdiń jaǵdaıymyz jaqsy. Sizdiki she? Sabaǵymdy jaqsy oqyp júr­min. Sizdi qatty sa­ǵyn­­dym. Apa, siz bol­­ma­sańyz aýyl­­da túk te qyzyq joq». Anashym! Bul Shymkent qa­lasyndaǵy О́.Joldasbekov atyn­daǵy №9 lıseıde sa­ba­ǵyn úzdik oqyp júrgen 7 jasar qyzymnyń, sizdiń súı­ikti neme­reńiz Ińkárdiń jaz­ǵan ha­tyn qaz-qalpynda qaı­ta­lap otyrmyn. Neǵylǵan hat eke­­nin aıtaıyn. Qaısybir kú­­ni jumystan keshqurym úı­­ge kelsem, erke qyzym: «Kó­ke! Aýylǵa qashan baramyz? Apamnyń basyna aparyp qoıa­tyn hat jazyp qoıdym», demesi bar ma? Nemereńizdiń my­­nadaı tosyn saýalyna bir­den jaýap aıta almaı, eptep eseń­girep turǵanymda mán-jaı­dy ózi baıandaı jóneldi. «Mek­t­epte Janat apaı «kimdi qat­ty saǵynsańdar soǵan arnap hat jazyńdar» dep tap­syr­­ma berdi. Al men apamdy qat­ty saǵynǵannan, soǵan hat jaz­dym. Ekeýmiz qyzyq oınaı­tyn edik qoı. Tamaq ishken kez­de de poıyz oınap otyratyn­byz...». Anashym! «Púshtanaı» dep erkeletetin támpish mu­ryn qy­zym­nyń ánsheıinde Al­ma­­tydaǵy Álııa, Ǵalııa áp­ke­­­l­erin, Rahymjan aǵasyn, aýyl­daǵy qarashańyraqta qal­­ǵan baýyrym Máliktiń ba­­la-shaǵasy Nazerke men Maǵ­­­jandy aýzynan tastamaı aıtyp júre­tinimen ishteı siz­di – Kúlpar­shyn apasyn qat­ty ańsaıdy eken-aý. «Apa, siz bolmasańyz aýyl­da túk te qyzyq joq» degen sózdiń salmaǵy jú­re­gimdi qan­­­shalyqty tilgilep tas­­ta­ǵa­­nyn túsinesiz be? Anashym! Meniń erke qy­zym sizdi ózinen 2-3 jas kishi baǵynyshty adamnan beter basynyp, aıtqanyn oryndatyp, armansyz oınaıtyn. Sharshap, aýyryp turǵanyńyzǵa, aýyratyn aıaǵyńyzben, alpamsadaı aýyr, etjeńdi deneńizben or­ny­ńyzdan qaıta-qaıta turý, oty­rý qıyn soǵatynyna qara­mas­tan oıyn ústinde qansha már­te qaıtalatsa da, degenine kó­ne­tinsiz. Ińkárdiń osy shart­ta­­ryna aıaǵyna deıin shydaýǵa, ony­syn buljytpaı oryndaýǵa moı­ynsunǵan sizden ózge oǵan áli eshkim kezdespeı júr. Kezdespeıdi de. Kim bilsin, erke qyzym osyny ań­saı­tyn shyǵar, osyny túsi­ne­­tin shyǵar. Mar­qum ájem Kúljámıla eke­ý­ińizdiń arańyzdaǵy ene men kelinniń syılastyǵyn aýyl­daǵylar aýzynyń sýy qu­ryp aıtady. Kelin bolyp ene­men, ene bolyp kelinmen esh­bir kıkiljińge barmaı ómir súrýdiń ónege tutar tusy kóp-aq. Anashym! Ul-qyzdaryńyz biri­nen keıin biri joǵary oqý ornyn qyzyl dıplomǵa bitir­se, birinen keıin biri ǵylym kan­dıdattyǵyn qorǵap jatsa, munyń bári siz qamyr ılep otyryp, sypyranyń ba­s­ynda oqytqan sabaqtyń, taǵy­­lymdy tálim-tárbıeniń ná­tıjesinde qalanǵan berik ir­getas qoı. Stýdent bolyp júr­ge­nimizde emtıhanǵa bara­tyn, synaq tapsyratyn kú­ni Siz mindetti túrde jeti shel­pegińizdi pisirip, kórshi-qo­lań­ǵa taratatynsyz. Quran oqy­typ, perzentterińizge rahy­myn, shapaǵatyn tóksin dep, Alla taǵalaǵa syıynýdan ja­lyq­paıtynsyz. Súıenetin kóke-jákemiz joq bolǵanymen, syıy­natyn Alla taǵalanyń qol­daýynyń, sizdiń adal nıet, shyn tileýińizdiń arqasy shyǵar, talaı synaqtan sú­rin­beı óttik, áıteýir. Ta­ry­daı jetistigimizge júregi jary­la jazdap qýanyp, taýdaı ta­bys kóretin aq peıi­lińizdi aı­t­sa­ńyzshy. Ápkem Álııanyń ka­fedra meńgerýshisi, inim Rahymjannyń ǵylym kandıdaty dep jazylǵan keýdege taǵatyn beıdjigin qıylyp surap alyp, aýyldaǵy úıdiń tórine ilip qoıǵanyńyz sol kezde ersi kórinse, qazir kóńilge keremet ystyq seziletin analyq mahabbatyńyzdyń baǵasyn keshteý bilip jat­qa­nymyz ba, qalaı ózi?! Anashym! 10 balany ómirge ákel­gen naǵyz Batyr anasyz. Baýyrjan deıtin baýyrymyz 1,5 aılyǵynda shetinepti. Qal­ǵan toǵyzymyz, 6 ul, 3 qyz aman-esenbiz, qudaıǵa shúkir­shi­lik. Barlyǵymyz joǵary bilim aldyq. Sabaqty jaqsy oqyp, adam bolsyn, basqa jaq­qa alańdamasyn dep siz bizdi jum­samaı, qara jumystyń bá­­rin bir ózińiz bel sheship qa­laı istegenińizge qazir qatty tań­danamyn. Tańdanbaǵanda she? Maldyń qystyq azyǵyna q­jetti jem-shópti túgeldeı jal­ǵyz ózińiz ázirleıtinsiz. Ke­­zinde atshaptyrym aýmaqty qam­tıtyn úıirgelik jerdiń shó­bin bir ózińiz ordyńyz. Bir ózińiz orylǵan shópti ar­qanmen arqalap, qoraǵa ta­s­ıtynsyz. Sol bir ózińiz at­qarǵan tirlikti búginde Má­lik aǵam aýyldaǵy synyptas­tar­yn, men qaladan dostarym­dy kómekke shaqyryp, atqa súı­retpe jegip júrip áýpi­rim­men áreń atqaramyz. Tań qylań bere qolyńyzǵa or­a­ǵy­ńyzdy ustap, shóp orýǵa kiri­se­tin­ińizdi kónekózder tań­daı qaǵyp aıtady. Odan bólek úıdiń áıelge tıesili qat-qabat sharýasyn da istep úlgerip, kol­hozdyń qara jumysyna shy­­ǵatynyńyz taǵy bar. Sonda siz­diki neǵylǵan kúsh-qaırat, ne­ǵylǵan erik-jiger, neǵylǵan myq­tylyq edi. О́zińiz jıi aıta­tyndaı, rasynda da, anańyz siz­di «tastaı etip týǵan eken». Anashym! Ákemiz Qamyt­bektiń kolhozda úlkendi-kishi­li basshylyq qyzmetter at­qar­ǵan­dyqtan at ústinen tús­peı ju­mys istep, úı sharýasyna bertinde ǵana aralasa bastady. Birde-bir ret betine qarsy kelgenińizdi kórgen emes­­piz. Keri­sin­she, árdaıym ákemizdi jaq­tap sóılep, bedelin art­ty­rý­­­ǵa umtylatynsyz. Otba­syn­da otaǵasyna qan­daı syı-qur­metpen qaraý qa­jettigin jaq­sy­l­ap sanalary­na sińirsin dep udaıy bi­rin­shi kezekte ákemizge kóńil bó­lýg­e baýlydyńyz. Osy­dan da shy­ǵar, ákemizdi aý­rý­hanaǵa, shı­pa­­jaıǵa apa­r­ǵan­da qasynda kú­tim jasaý úshin qo­saqtalyp jú­rip, qosymsha em-dom ala­tynyńyz bolmasa Sizdiń den­saý­lyǵyńyzdy tek­sertýge arnaıy nazar aýdar­maıtynymyz netken en­jar­lyq edi, deseńizshi. Aqyry, mine, ne boldy?.. Syńarynan aıy­rylǵan aqqý syndy kúı ke­ship, qaıǵydan qan jut­qan ákemizdiń qulazyǵan, ja­byr­qa­ǵan, jasyǵan kóńilin kó­te­rýdiń, kókeıindegisin dóp ba­sýdyń eshbir ebin tappaı, ba­byn bilmeı, ábden álek-sh­álegimiz shyǵyp, ýaqyt jyl­jy­ǵan saıyn sizdiń qadirińiz se­zile túsýde. Anashym! Siz meni «Aıym­taı» deıtinsiz. Qaıtys bola­ry­­­ńyzdan buryn Aıym­ta­ıy­ńyzdyń úıine ádettegideı ákem aldynda, siz artynda aýyldyń dám-tuzymen ar­qa­­lanyp keldińiz. Birer kún úı­de bolyp, aýylǵa qaı­tar­da Raýshan kelinińiz ben Zań­ǵar nemereńizben qosh­ta­syp turyp biraz qadam atta­ǵan soń qaıta aınalyp ke­lip, taǵy betinen súıipsiz. «Oı, osy apamnyń ádeti-aı dep qana qabyldadym, qaıta-qaı­ta qoshtasqanyn eshqandaı ja­­man­dyqqa jorymaǵan edim» deı­­di kelinińiz. Rasynda da, siz­­diń bir ádetińiz, qaıta-qaıta be­­ti­mizdi súıe beretinsiz. Úı­­ge kirsek te, shyqsaq ta. «Qy­zyq­syz, qazir ǵana úıden shy­ǵyp nan ákelýge dúkenge baryp keldim ǵoı. Esikti ashyp, taǵy bet súıip jatyrsyz» dep azdap qarsylyq ta kórsetetinbiz. Siz jaýap qatpaı kúle salatynsyz. Endi, mine, kúlkińizdi, be­­timizden qaıta-qaıta súı­ge­ni­ńizdi saǵynyp, bir jyldan be­ri zaryǵyp bittik. Anashym! Siz ishteı yrym ǵyp, zeınetaqyńyzdy jınap júrip tapqan qarjyńyzǵa tań­daǵan syrǵasyn áperip, Almatydaǵy Rahymjan ba­la­­ńyzdyń kóńili qala­ǵan bo­lashaq kelinniń qula­ǵy­na taǵyp qaıtý úshin, quda­lyq­­tyń, toıdyń kúnin bel­gi­­leý úshin 22 naýryzda – Ulys­­tyń uly kúninde áke­miz ekeýińiz sol jaqta bo­lý­­dy uı­ǵarǵan edińizder. Al 17 naý­ryzda sizdiń 68 jas­qa tolǵan týǵan kúnińizge bá­ri­miz jı­nalyp, ákemizdiń 70 jyl­dy­ǵy men ekeýińizdiń otaý qur­ǵandaryńyzǵa 50 jyl tolǵan «Al­tyn toıdy» qalaı atap ótýdi aqyl­dasýdy josparlaǵan bol­a­tynbyz. Amal qansha, siz aýylǵa qaıtqan kúnniń er­te­ńine, Aıymtaıyńyzdyń tý­ǵan kúni – 12 naýryzda qan qysymyńyzdyń qatty kó­terilip ketýi saldarynan bir­des­ten es-tússiz quladyńyz. «Je­del járdem» kóligi aýdan­dyq aýrýhananyń jan saqtaý bó­limine aparǵanymen, komaga túsken kúıi bir aýyz qaıta til­ge kelmesten, tym bolmasa kó­zińizdi bir ashpas­tan, nebári bir jarym táýlik jatyp tús kórgendeı hal keshtirip, oı­da-joqta sizdi baqılyqqa atta­nyp kete barady dep kim oı­­laǵan? Sizdi aýrýdy je­ńip, aıaǵyńyzdan turyp ketet­i­ni­ńizge úmit artpasaq ta, tilge ke­lip, daýysyńyzdy estýdi, tym bolmasa kózińizdi bir ash­qan­dy qalaı kúttik, qalaı ań­sa­dyq, qalaı armandadyq, de­se­ńizshi. О́kinishke qaraı, ar­man shirkin aldamshy bolyp shyqty. Tańǵa qaraı fánı dú­nıedegi talqanyńyz taýsyldy. Kim bilsin, sharshamaýdyń, qa­baǵyn kirbiń shalsa da qabaq shytpaýdyń, aýyrmaýdyń, er­kek­t­iń de, áıeldiń de jumysyn qa­tar atqarǵan er minezdiliktiń óteýi osylaı ótelgen shyǵar. Peıishte nuryńyz shalqy­syn, anashym! Rýhyńyzben syrlasyp, ishtegi sherdi tarqatqan ulyńyz – Aıymtaıyńyz – Ǵalymjan Elshibaı 2010 jyl P.S. Avtordan: 17 naýryz aıaýly anamyz Kúlparshynnyń týǵan kúni. Átteń, tirshiliktegi talqany taýsylmaǵanda 75 jasyn arqa-jarqa atap ótetin edik. Alla osylaı jazsa, taǵdyry osylaı bolsa, amal ne... Anashym! Týǵan kúnińizge baılanysty týyndaǵan tolǵanysymnan, tolqynysymnan arýaǵyńyz bir aýnap túsip jatsa, Allaǵa rızashylyǵymyz sheksiz. 7 jyl buryn rýhyńyzben syrlasyp jazylǵan hatty ózgertpeı, óńdemeı, qaz-qalpynda qaıta usynýdy uıǵardym.