«Otyrar tóbe» týrıster úshin tartymdy bolady

Elbasy «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda «Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhanı tamyrynan nár ala almasa, ol adasýǵa bastaıdy» degen oı aıtty. Iаǵnı, qazaq myqty ult bolý úshin túp-tarıhynan ajyrap qalmaı, búgin­gisimen qabysa taǵlymdy ómir súrýi qajet. Ulttyq kodty saqtaýdyń bir joly – ótkendi udaıy jańǵyrtyp otyryp, ultqa eńbegi sińgen arystardyń eńbegin ulyqtaý, jas urpaqqa ónegeli ómirin ózek ete otyryp tárbıe berý bolmaq. Bul sharýa óńirlerde qalaı oryndalyp jatyr? Biz bul suraqty Memleket basshysy «Otyrar – órkenıettiń altyn besigi» dep baǵa bergen búgingi Otyrar aýdanynyń ákimi Erlan Aıtahanovqa qoıdyq.  – Otyrar ólkesi – óner men ǵylymnyń tý tikken jeri dese de bolady. Naqty saýalǵa istelgen naqty jumystardy aıtar bolsaq, jergilikti aqyn-jazýshylardyń, jalpy zııaly qaýymnyń basyn biriktiretin «Otyrar ádebıeti men óneri» atty qoǵamdyq bir­lestik qurylyp, jumystaryn bastady. Ýaqyt taýyp birlestik múshe­lerimen kezdesip, keńe­sip turamyz. Byltyr el Táýel­sizdiginiń 25 jyldyq merekesine oraı «Táýelsizdik tolǵaýy» degen atpen jınaq shyǵardyq.  Bul jınaqqa sonaý Maıly­qoja, Ergóbekten bastap, halyq aqyny Áselhan Qalybekova men búgingi jas aqyndardyń óleńderi toptastyryldy. Bıyl osy is jal­ǵasyn tabady.  Munan bólek 2016 jyly ult mádenıeti men óneriniń janashyry О́zbekáli Jánibekovtiń 85 jyldyq, halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń prezıdenti, akademık О́mirzaq Aıtbaıulynyń 80 jyldyq, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor Dandaı Ys­qaq­ulynyń 70 jyldyq mereıtoılary toılandy. Bul toılardyń ereksheligi jas urpaqqa bereriniń mol bolǵany. Sebebi, jastarymyz osyndaı tulǵalarǵa qarap boı túzeıdi.  Sondaı-aq, bıyl Qazaq­stan­nyń halyq ártisteri, án óneriniń korıfeıleri Sara Ty­nysh­ty­ǵulova men Nurǵalı Núsip­ja­nov­tar jeke konsertterin be­rip, otyrarlyqtardy halyq án­­derimen, dańqty jerlesimiz Shám­shi Qaldaıaqovtyń ánderimen sýsyndatty.  – Memleket basshysy «Pat­rıotızm kindik qanyń tamǵan jerińe, ósken aýylyńa, qalań men óńirińe, ıaǵnı týǵan jerge súıis­penshilikten bastalady» dedi. Osyǵan baılanysty «Týǵan jer» degen baǵdarlama tú­zildi. Týǵan jerge kómek ja­sa­­ǵan jandardy qur­met­teýdiń jolyn tabý kerek degen oı aıtty. – Túsindim. Elbasy Oń­tús­tikke kelgen saparynda ob­lys­tyń zııalylarymen ke­le­li keńes ótkizdi. Jıynnyń ózegi «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy boldy. Sonda Nursultan Ábishuly eli­mizge belgili kásipker, «Saýts Oıl» kompanııasynyń prezıdenti S.Seıitjanovqa qaratyp: «Se­rik­jan, men saǵan rızamyn», dedi. Serikjan Seıitjanov – Otyrar ólkesiniń perezenti. Elge istegen basqa jaqsylyqtaryn aıtpaı-aq qoıaıyq, óz týǵan aýylyna mektep, meshit salyp ber­geniniń ózi ózge kásip­ker­ler­ge úlgi bolsa kerek. Sol óńir­den shyqqan ataqty azamattarǵa eskertkish kóterdi. Otyrar ólkesinde ıgi isterge kómektesýden eshqashan bas tartqan emes.  Atalarymyz «baı bolsań, elge paıdań tısin» dep ǵıbratty sóz aıtqan. Búginde Serikjan aǵamyzdyń izin basyp kele jatqan kásipkerlerdiń kóbeıip jatqandyǵy qýantady. Mundaı azamattardy elge úlgi etip otyramyz. Elbasy maqalasynda qozǵal­ǵan «Týǵan jer» baǵdarlamasy «kishi Otan» uǵymyn paıdalana otyryp jalpyulttyq pat­rıotızmdi jas urpaqtyń bo­ıyna sińirýge aparar jol bol­maq. «Týǵan jerge degen súıis­penshilik, Týǵan elge – Qazaq­stanǵa degen patrıottyq sezimge ula­sady» dep Elbasymyz atap kórsetti.  Otyrar aýdanynda ótken jyldan beri «Týǵan elge taǵzym», «Onjyldyqtar toǵysynda» aksııalary turaqty túrde ótýde. Byltyr atalǵan aksııalar aıasynda 11 mln 232 myń teńge kóle­minde aýyldar men mektepterge, áleýmettik az qamtylǵan otbasylarǵa materıaldyq jáne qarjylaı kómek kórsetildi. Bı­yl da ıgilikti is jalǵasyn tabýda.  Aýdanymyzdan shyqqan kásipker, búginde almatylyq Aıt­qulbek Sultanov óz qarjysyna týǵan aýyly «Yntalydan» saıabaq salyp, jerlesteriniń demalýyna jaǵdaı jasady.  «EKSPO-2017» kórmesine oraı elimiz boıynsha alǵash­qylardyń biri bolyp etnoaýyl­dy uıymdastyrǵan jeke kásipker Almas Syzdyqbekov. «Alash» etnoaýyly qazaqtyń baıyrǵy tirshiligimen, ulttyq salt-dástúrlerimen tanystyrýdy damyta beretin bolady. Elbasy maqalasynda din men dástúr, rýhanı qundylyqtar men talanttarǵa jol ashý sııaqty máseleler atap kórsetilgen. Osy­­ǵan oraı, aýdanymyzda ótken aptada dintanýshylar men osy taqyrypta jazatyn jýr­nalısterdiń basyn qosqan Respýb­lıkalyq forým ótti. Fo­rýmda ózekti máseleler qozǵalyp, bolashaqqa baǵdar túzildi.  Sondaı-aq, aýyl ishindegi daryndylardy anyqtaıtyn, elge tanystyratyn «Otyrar talanttary-2017» óner festıvali keshe ǵana máresine jetti. Qazaq­stannyń halyq ártisi Nur­ǵalı Núsipjanov osy óner mere­ke­sinde qazylar alqasynyń tór­aǵasy boldy.  – Otyrar aýdany ǵasyr­lardan syr shertken, tarıhy tereń, týrızmge suranyp tur­ǵan ólke. Bul salada qandaı ju­mystar atqarylyp jatyr? – Maqalanyń tórtinshi minde­tinde «Jalpyulttyq qasıetti oryndar uǵymyn sińirýimiz kerek» – dep atap kórsetilgen. Mun­daǵy basty maqsat kıeli de qasıetti oryndarymyzdy du­rys nasıhattap, ishki jáne syrtqy týrızmdi halyqaralyq deńgeıde damytý bolyp tabylady. Bizdiń aýdanymyzda kúlli musylman halqy qaster tutatyn Arystanbab kesenesi men tarıhy tereńde jatqan Otyrartóbe qalajurty men júzden asa tarıhı tóbelerimiz bar. Osy mádenı-tarıhı eskertkishterimizge alys-jaqyn sheteldik týrısterdi tartý baǵytynda kóptegen jumys­tar atqarylýda. Bul jumystar bolashaqta iske asatyn «Mádenı-geografııalyq beldeýge» daıyn­dyq desek bolady.  Arystanbab kesenesi men Oty­rar tóbe qalashyǵyna deıin­gi 1,7 shaqyrym aralyqty ser­vıstik ortalyq salý, demalys aımaǵyn jasaý, abattandyrý kógaldandyrý jobasy qolǵa alynyp jatyr. Aldyn ala boljamdy eseppen joba quny 480 mln teńge bolady. Qazirgi tańda abattandyrý maqsatynda jobalyq smetalyq qujattamasy jasalynýda. Aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda ázirlep, bitirý jos­parlanǵan. Sondaı-aq, aýdanymyzdaǵy týrıstik, tarıhı nysandardyń, ıaǵnı «Arystanbab» kesenesiniń kire beris qaqpasynyń aýmaǵyn abat­tandyrý jobasynyń jo­balyq smetalyq qujattamasy daıyndaldy. Joba quny 329 mln teńge 2017 jyldyń maýsym aıyn­da memlekettik saraptamalyq qorytyndysy alynatyn bolady. Bul nysanda avtoturaqtar, saýda qatarlary, kún sáýlesinen energııa alatyn jaryqshamdar men ishki aıaq joldar, qorshaýlar kóleńkeli oryndyqtar, kishi arhıtektýralyq keskinder, anyq­tamalyq taqtaıshalar ornatý jáne kógaldandyrý jumystaryn júrgizý josparlanyp otyr.  Odan bólek, búkil álemniń týrısterin qyzyqtyrǵan ejelgi «Otyrar tóbe» qalajurtynyń kire berisin abattandyrý maq­sa­tynda jobalyq smetalyq qujat­tamasy daıyndaldy. Jo­ba quny 317 mln teńge. Bul ny­sanda avto­turaqtar, saýda qatarlary, kún sáýlesinen energııa alatyn ja­ryq­shamdar men ishki aıaq jol­dar, qorshaýlar, kóleńkeli oryn­dyq­tar, kishi arhıtektýralyq kes­kinder jáne ájethana salý jáne kógaldandyrý jumystaryn júrgizý josparlanyp otyr. Batys Eýropa – Batys Qytaı kólik dálizinen Otyrar aýdanymen qıylysatyn tustan bas­tap týrıstik nysandarǵa, atap aıtsaq, «Arystanbab» kesenesi, «Otyrar tóbe» qalashyǵy, «Oq­syz», «Otyrar murajaıyna» baǵyt­taıtyn bes dana silteme, Arystanbab kesenesi, Otyrar qalashyǵyna eki dana aqparattyq taqtaısha ornatyldy. Barlyq ornatylǵan taqtaıshalar týrıstik nysandardyń araqashyqtyǵy men qysqasha tarıhyn qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde sıpattaıdy. «Biz HHI ǵasyrdyń jahandyq kartasynda eshkimge uqsamaıtyn, derbes orny bar ult bolamyz desek, «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasyn iske asyrýǵa tıispiz. Álem bizdi qara altynmen nemese syrtqy saıasattaǵy iri bastamalarymyzben ǵana emes, mádenı jetistikterimizben de tanýy kerek», dedi Elbasy elimiz úshin ózekti maqalasynda. Oblys ákimi Janseıit Túıme­b­aev osy maqalaǵa baılanysty ár aýdan, qalada isteletin jumystardyń baǵytyn aıqyndap berdi. Biz óz tarapymyzdan naqty is-jospardy bekitip, kezeń-kezeńimen oryndap jatyrmyz.

Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»

Ońtústik Qazaqstan oblysy