Tiri jetimder sanyn azaıtý, ómirdiń qysyltaıań kezeńine tap bolǵan jas jáne jalǵyzbasty analarǵa kómektesý maqsatynda usynylǵan joba nátıjesin berdi. Elimizdiń osyndaı baspanalarǵa zárýligi bolar, alǵashqy «Analar úıi» bir aıda toldy. Bul joba 2015 jyly elimiz boıynsha tastandy balalar sanyn 51 paıyzǵa qysqartsa, 2016 jyly 70 paıyzǵa tómendetken eken. Búginde elimizde 26 «Analar úıi» bar. Shyǵys óńirinde ashylǵan qos «Analar úıi» Semeı men О́skemen qalalarynda ornalasqan. Oblys ortalyǵyndaǵy «Analar úıi» Kúlenov yqsham aýdanynda 2014 jyldyń sáýir aıynda ashyldy.
Bul úı jaıly alǵash estigenimizde kóz aldymyzǵa emhana ispetti mekeme elestegen edi. Alaıda, úıge kirip kelgende tańdanyp qaldyq. Qatardaǵy otbasylyq baspanalardan artyq bolmasa kemdigi joq. Qaıyrymdy kásipkerlerimizdiń qoldaýymen jumys istep turǵan keń saraı qoǵamdyq-áleýmettik mekemelerdiń birine de uqsamaıdy. Quddy, úbirli-shúbirli úlken otbasyǵa kelgendeı áserde qaldyq. Esikten kire bergende aldymyzdan júgirip shyqan búldirshin «Analar úıiniń» úılestirýshisi Naılıa Ońǵarbaevany qushaqtaı aldy. Úıdegi analar óz sharýasymen aınalysyp jatyr eken. Biri bólmesin rettep jatsa, ekinshisi as úı qamymen júr. Qonaqtardyń kelgenine qýanǵan sábıler erkelep, qasymyzdan shyǵar emes. Barlyǵy bul shańyraqtaǵy jylylyqtyń lebin sezdirip-aq tur.
– «Analar úıi» jaıly kóbirek adam bilgendigin qalaımyn. О́ıtkeni psıhologııalyq jáne materıaldyq qoldaý kórsetiletin úıdiń bar ekendigin turǵyndar bilse, tastandy balalar men túsik jasatýǵa baratyn qyzdardyń sany azaıar edi, degen Naılıa Ońǵarbaeva arnaıy úı-jaıdy tanystyryp ótti.
Onyń aıtýynsha, qyzdar munda bir jarym jyl boıy tegin tura alady. Bul úıde analar men balalarǵa qajettiniń bári bar. Balanyń oıynshyǵynan bastap, kir jýǵysh máshıne, tońazytqysh, teledıdar sekildi turmystyq jabdyqtarmen qamtylǵan. Al jalǵyzbasty analar memleketten beriletin járdemaqylaryn ustamaı, jınap, qor qylyp saqtap qoıa alady. Sondaı-aq, respýblıka boıynsha «Analar úıi» jalǵyzbasty analardy arnaıy kýrstardan ótkizip, olardyń sertıfıkat alý múmkindikterin uıymdastyryp jatyr. Mysaly, kásibı bilimi joq jas analar shashtarazshylar kýrsynan ótip, sertıfıkattaryn alǵan soń, kez-kelgen sulýlyq salonynda jumys isteı alady.
– Oqyǵan kýrsy boıynsha jumys istemese de, bilgenderi artyq etpeıdi ǵoı, deıdi úılestirýshi, Al bıylǵy basty jańalyǵymyz – kásipkerlerdiń úıimizge kásibı tigin mashınalaryn satyp alyp bergendikteri. Endi analar tigin tigý ónerin kásibı deńgeıde meńgermek. Bul da qyzdarǵa kerek óner.
Analar úıi aýrýhana, emhanalarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. N.Ońǵarbaeva túsik jasatýǵa nemese balalaryn jetimder úıine ótkizýge bel býǵan analar bar ekenin bilse, birden sol emhanaǵa jol tartyp, olardy raıynan qaıtarýǵa tyrysady eken. Ata-analaryna jaǵdaıyn qalaı túsindirýdi bilmeı otyrǵan qyzdardyń jaqyndarynan qoldaý tabýyna da járdemdesipti. «Kóp jaǵdaıda qyzdarǵa jaı ǵana túsindirip aıtý nemese qoldap, jigerlendiretin áńgimelesý ǵana jetispeıdi» deıdi ol.
«Ana úıi» jaıly elden estip kelgender de bar eken. Máselen, Tatıana (tegin jazbaýdy ótindi) «Men bul ortalyq jaıly dostarymnan estidim. Áýeli qatty qoryqtym. Bul zamanda «bári tegin» degenge sený qıyn ǵoı. Balamdy alyp qoımasyn degen úreı janyma tynyshtyq bermedi. Dostarymnyń «baryp kór, bolmasa keri alyp ketemiz» degen sózderinen soń bel býdym. Keldim, kórdim, unady. Barlyǵy kúlimsirep, jyly qarsy aldy. Balama eshteńe bolmaıtyndyǵyn, aqnıetti adamdardyń shyn kóńilmen kómektesip júrgenine kózim jetken soń osy úıde qalýǵa bekindim», deıdi. Bıyl Tatıana 18 jasqa toldy. Bosanǵanyna jarty jyl da bolmaǵan. Qaladaǵy №15 О́skemen kásibı ýchılıshesinde oqyp júrip, súıgen jigitimen azamattyq nekede turypty. Aıaǵy aýyr bolyp júrgende jigitin keshire almaǵan ol «Analar úıine» kelgen. «Maǵan unaıdy. Ne ishem, ne jeımin, qaı aqshama neni satyp alamyn dep oılamaımyn. Aýyldaǵy ata-analarym shaqyrady, biraq osynda qala turýdy jón kórip júrmin» dedi ol.
Bir qyzyǵy, qyzdar bul jerde bir jarym jylǵa deıin qalmaıdy. Bir jylǵa jeter-jetpes ýaqytta jigitterimen, ıa bolmasa, kúıeýlerimen qaıta tabysyp jatady eken. Iаǵnı, áýel basta balalarynan bas tartqan ákeler týǵan perzentterin kórgende júrekteri jibip, ákelik sezimderi oıanatyn kórinedi. Ashylǵanyna eki jyl tolǵan bul úı sodan beri týra sany qyryq anaǵa pana bolypty. Úılestirýshiden basqa eki sharýashylyq meńgerýshisi, medbıke, psıholog, kólik júrgizýshisi shtattyq jumys atqarady.
Al «Analar úıiniń» turǵyny Alıona bylaı deıdi: Kásipkerlerge, kómek kórsetken jandarǵa rızamyn. О́zim jetimder úıiniń túlegimin. Kezdesip júrgen jigitim otbasylyq ómirge daıyn bolmaı shyqty. Japadan jalǵyz qaldym. Al balamdy jetimder úıine bergim kelgen joq. Mende bolmaǵan ómirdi kórgenin, mende bolmaǵan otbasynyń bolǵanyn qalaımyn. Analyq mahabbatqa zárýliktiń ne ekendigin bilemin ǵoı. Sondyqtan, men sııaqty jaǵdaıǵa dýshar bolǵan qyzdarǵa aıtarym: eshqashan balaryńdy tastamańdarshy. О́ıtkeni tyǵyryqqa tireldim-aý degen jerdiń ózinen esiktiń ashylatyndyǵyna kózim jetti.
Aıta keteıik, jany qınalyp júrgen jalǵyzbasty analar 8 800 080 77 71 telefonyna tegin qońyraý shalyp, qoldaý men kómekke qol jetkize alady.
Ásel ASQARQYZY
О́SKEMEN