Medıasııa sarapshysymen kezdesti

Is-sharaǵa Joǵarǵy Sottyń sýdıalary men apparat qyzmetkerleri, ABA ROLI-diń sot júıesi bo­ıynsha baǵdarlamasynyń maman­dary men Qazaqstan Respýblı­ka­sy Prezıdentiniń janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» RMM ókilderi qatysty.  Kezdesýge qatysýshylar medıasııany qoldanýdyń halyqaralyq tájirıbesin, sondaı-aq, atalǵan ınstıtýtty Qazaqstandaǵy odan ári damytý boıynsha sarapshylyq usynymdardy talqylady. Kezdesýdi asha kele, A.Qy­dyrbaeva medıasııa ıns­tıtýtynyń búkil álemde jan-jaqty damyp jatqandy­ǵyn atap ótti. «Statıstıkaǵa súıensek, respýblıkadaǵy sot daýlaryn sheshýde medıasııany qoldaný úlesi artyp keledi, alaıda bizdiń kórsetkishter ózge elderdiń tájirıbesimen salystyrǵanda jetkiliksiz», dedi ol. A.Qydyrbaeva Joǵar­ǵy Sottyń medıasııa ınstı­týtynyń respýblıka kóle­min­de barynsha keńinen ta­ra­týǵa múddelilik tanytyp otyr­­­­ǵandyǵyn jetkizdi. Osy maqsatta Joǵarǵy Sot halyq­aralyq srapshylarǵa júgin­di, olar óz kezeginde ABA ROLI baǵ­darlamasy boıynsha Qazaq­­stannyń medıasııa týraly qoldanystaǵy zańnama­sy, respýblıkadaǵy atalǵan ınstıtýttyń damý dınamıkasy, Eýropalyq odaq elderin­degi medıasııany qoldanýdyń sátti modelderiniń túrli tásilderi men tetikteri týraly  saraptamalyq qorytyndy ázirledi. Júrgizilgen taldaý sheńberinde medıasııa jáne daýlardy sheshýdiń balamaly ádisterin damytý salasyndaǵy zańnamany jetildirý boıynsha usynymdar berildi. Qazaqstan Respýblıka­synyń «Medıasııa týraly» Zańyna osy baǵy­t­taǵy nor­matıvtik quqyqtyq ret­teý­diń ozyq halyqaralyq turǵysynan taldaý júrgizil­di. Taldaý esebinde, sarap­shy­lardyń pikirinshe, túıtkil­di, tolyq emes, halyqaralyq stan­darttarǵa sáıkespeıtin, jet­kilikti úılespeıtin otan­­dyq normalar qarastyryldy. Máselen, sarapshylar atal­ǵan zańnyń 1-babynyń 1-tarma­ǵy qylmystyq ister boıyn­­sha medıasııany sot talqy­laýy barysynda ǵana júrgizýge múmkindik beretindigin atap ótti. Sarapshylar zańnyń 1-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen «medıator» uǵymyn jetildirý jóninde usynys bildirdi. Sebebi, medıasııa júrgizý jóninde usynys alǵan kez kelgen úshinshi tulǵa medıa­tor bola alatyndaı quqyq­tyq múmkindik berilýi kerek. Sarapshylar 5-baptyń 1-tarmaǵynda kózdelgen erikti­lik qaǵıdatyn jumsartý qajet, sonda bul norma medıasııanyń mindetti nemese kvazı-mindetti (taraptar bas tartý quqyǵyna ıe bolýy kózdelgen jaǵdaıda) qoldanýǵa múmkindik beredi dep esepteıdi.  Kezdesýde sóılegen sózin­de halyqaralyq sarapshy, Slovenııanyń burynǵy Ádi­let mınıstri, Daýlardy retteý jónindegi eýropalyq orta­lyqtyń prezıdenti (ECDR) Alesh Zalar respýb­lıkada medıasııa zań shyǵarýshy­­lyq organdar, kásibı maman­dar jáne jalpy jurtshylyq tara­pynan tıisti qoldaýǵa ıe bola almaǵandyǵyn aıtty. Qazaq­standa medıasııany damy­týdyń áleýeti zor eken­digin aıta kele, A.Zalar sot medıasııasynyń qoldanystaǵy baǵdarlamalaryn jaqsar­tý úshin belgili bir túzetý­ler engizý nemese medıasııa daýdy sheshý úshin taraptarǵa neǵurlym tıimdi tańdaý bola alatyndaı jańa baǵdarlamalar qabyldaý qajettigin alǵa tartty.   Kezdesý sońynda A.Qydyr­baeva ABA ROLI sarap­shy­larynyń mańyzdy ju­mysy­na alǵys bildirip, daýlardy sheshýdiń balamaly ádisterin damytý boıynsha olardyń bergen taldamalyq usynym­dary jan-jaqty zerdelenetindi­gin atap ótti. 

Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan»