Parlamenttiń qyzmeti tarıhı kezeńge toly boldy

Senattaǵy 47 depýtattyń 43-i, al Má­jilistegi 107 depýtattyń 105-i kelgen jıynǵa Premer-Mı­nıstr Baqytjan Saǵyntaev,  Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova, Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Ádilbek Jaqsybekov, sonymen qatar, Joǵarǵy Sottyń, Ortalyq saı­laý komıssııasynyń jáne Respýblıkalyq bıýdjettiń atqa­ry­lý­yn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵalary, Úkimet mú­sheleri men el Prezıdentine tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdardyń basshylary, Prezıdent Ákim­shiliginiń, Premer-Mınıstr Keńsesiniń, Parlament pa­lata­lary apparattarynyń jaýapty qyzmetkerleri qatysty. 

Alqaly jıynnyń kún tár­ti­binde VI saılanǵan Qazaqstan Res­pýblıkasy Parlamenti ekinshi ses­sııasynyń jabylýy jáne par­la­menttik kanıkýly týraly usynys daý­ysqa salynyp, nátıjesinde bir­aýyzdan oń sheshim qabyldandy. So­dan soń otyrysqa jetekshilik et­ken Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­matýlın sóz sóıledi.  «Búgin biz zańdardy shyǵaratyn elimizdegi eń joǵary ókiletti organ – qos palataly Parlamenttiń ke­zekti sessııasyn aıaqtap otyrmyz. Altynshy shaqyrylǵan Par­la­menttiń ekinshi sessııasy óte mańyzdy jáne tarıhı kezeńde ótti deýge bolady. Qazaqstan Táý­­elsizdiginiń 25 jyldyǵy qar­sa­ńynda Parlament depýtatta­ry Prezıdentimizdiń tarıhı tul­ǵa­syn ashatyn, egemen elimizdiń da­mý jolyn kórsetetin, keleshek ur­paqtarǵa mura bolyp qalatyn ma­ńyzdy qujat – Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy Deklarasııasyn qabyl­da­dy. Al elimizdiń jańa damý ke­zeńi konstıtýsııalyq reformadan bastaldy. Konstıtýsııalyq re­for­ma prezıdenttik bılikti saq­taı otyryp, demokratııany odan ári nyǵaıtýǵa, halyqtyq bı­likti kú­sheıtýge jáne Úkimet pen Par­la­menttiń jaýapkershiligin art­tyrýǵa jol ashty. Osylaısha, Qa­zaqstan Prezıdentiniń ókilettigi Úki­met pen Parlamentke bólindi», dedi Nurlan Nyǵmatýlın. Májilis Tóraǵasynyń aıtý­yn­sha, depýtattar tarapy­nan El­ba­­symyz belgilegen jańa min­det­terdi eń aldymen sapaly zań­dar­men qamtamasyz etýge erek­she kóńil bólingen. Osy­ǵan baı­la­­nysty Parlament «Qazaq­s­tan Respýblıkasynyń Kon­stı­tý­­sııasyna ózgerister men to­lyq­ty­rý­lar engizý týraly» zań jo­­basyn qa­byldady. Sonymen bir­ge, jańa reformany júzege asyrý úshin kóptegen zańǵa ózgerister en­gi­zildi.  «Osyndaı óte jaýapty ke­zeń­de Parlament depýtatta­ry Pre­zıdentimizdiń ekinshi sessııa­sy­nyń ashylýynda alǵa qoıǵan stra­tegııalyq tapsyrmalardy jú­zege asyrýǵa da belsene aralas­ty. Naqtylaı tússek, ekinshi sessııa­da qos palatanyń  2 birlesken oty­­rysy, Májilistiń 38 jáne Se­nat­tyń 25 jalpy otyrysy ótti. Bul ke­zeńde Parlament qaraýynda 111 zań jobasy boldy, onyń 84-i qa­byldandy. Parlament qa­byl­da­ǵan 66 zańǵa Prezıdent qol qoıyp, olar kúshine endi. Son­daı-aq, kóp­te­gen halyqaralyq kelisimder ra­tı­fıkasııalandy. Parlamentte ót­ken túrli jıyndarda kóptegen sala tal­qylanyp, Parlament jumysy on­laın rejimde kórsetilip, ashyq júr­gizildi», degen Nurlan Zaı­rol­lauly Parlamentte osy jyly talqylanǵan mańyzdy máselelerge qoǵamdyq uıymdar músheleri men Parlamentke kirmeıtin saıası partııalar jáne BAQ ókilderi erkin qatysyp, usynys-pikirlerin aıtýyna barlyq jaǵdaı jasalǵanyn jetkizdi.  «Munyń bári de Parlament ju­my­synyń burynǵydan da ashyq ári sa­paly bolýyna zor yqpal etti», dedi ol óz sózinde. Depýtattar jumys barysynda zań shyǵaryp qana qoımaı, Mem­­leket basshysynyń da ma­ńyz­dy bas­tamalaryn qoldaý boı­­ynsha aýqymdy jumystar at­­qardy. Ási­rese, Pre­zı­dentimizdiń bıylǵy Jol­da­ý­yn ha­lyqqa jetkizý men nasıhat ju­mystarynda depýtattardyń róli óte zor boldy. Sebebi, bul Joldaý «Qazaqstan-2050» damý baǵdarlamasy aıasynda «100 naqty qadam» Ult josparyn tıimdi júzege asyrýdyń jáne damyǵan 30 eldiń qataryna kirýdiń strategııalyq jos­pary bolyp tabylady. Ony tıimdi júzege asyrý barshamyzdyń, árbir azamattyń maqsaty men mindetine aınalýy qajet. Sondyqtan da Parlament ókilderi aımaqtardy aralap, alys aýdandarǵa baryp, halyqpen kezdesedi dep kútilýde. «Prezıdenttiń «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» maqa­la­sy da qoǵamda óte joǵary deń­geı­de qabyldandy. Elbasymyz aıt­qandaı, bul − bizdiń ulttyq birligimiz jáne bolashaǵymyzdyń negizi. Depýtattar bul baǵytta da kóp jumys atqardy. Kóp­tegen res­pýblıkalyq jáne halyq­ara­lyq kezdesýlerge, túrli forým­dar men mádenı sharalarǵa qa­tys­ty. Sol sııaqty, qoǵamdyq qa­byl­da­ý­lar ótkizip, kóshpeli oty­rys­tar, ǵylymı tájirıbelik-kon­fe­­r­e­nsııalar uıymdastyryldy. Osy sekildi, barlyq sharalarda eli­mizdiń, halqymyzdyń saıası-áleý­mettik, ekonomıkalyq, má­de­nı ómirine qatysty mańyzdy má­seleler talqylanyp, tıisti she­shimder qabyldandy. «Jumyla kótergen júk jeńil» degendeı, munyń barlyǵy qos palata depýtattarynyń Úkimet pen ózge de memlekettik organdarmen jáne qoǵamdyq uıymdarmen birlese atqarǵan jumysynyń nátıjesi. Osyndaı yntymaǵy jarasqan Parlamentimiz buryn da bolǵan, bo­lashaqta da óz jumysyn osy ba­­ǵytta jalǵastyra beretini sóz­siz», degen Májilis Tóraǵasy de­­pý­tattardyń zań shyǵarý bas­ta­­mashyldyǵy týraly ózderiniń kon­­stıtýsııalyq quqyǵyn belsendi túr­­de paıdalanǵandyǵyna toq­tal­dy. «Máselen, jergilikti jerlerdi aza­mattardyń tıimdi paıdalanyp, pro­blemalardy sheshýge múm­kin­dik beretin «Jaıylymdar týraly» zań jobasyn ataýǵa bolady. Sondaı-aq, dıplomatııalyq qyz­met, mádenıet, kólik, ekolo­gııa máseleleri men jol júrý ere­jesi boıynsha depýtattardyń bas­ta­ma­shyldyǵymen engizilgen zań­na­ma­lyq túzetýler kóp boldy», dedi spı­ker. Qoryta aıtqanda, Tóraǵanyń só­zi­nen depýtattardyń bas­ta­ma­­shyldyǵymen 15 zań jobasy ázir­le­nip, onyń 10-y qabyldanyp jáne 5-ýi jumys ústinde ekeni belgili boldy. Depýtattyq korpýstyń basqa da memlekettik organdarmen, aza­mat­tyq qoǵam ınstıtýttary­men já­ne ha­lyqpen ózara is-qımyld­ary da bir­shama kóp bolǵan. Atap aıt­qan­da, 17 úkimet saǵaty, 7 par­la­ment­tik tyńdaý, 33 dóńgelek ústel men 27 kóshpeli otyrys ótken. Sondaı-aq, 5 halyqaralyq ǵylymı-prak­tı­kalyq konferensııanyń sátti uıym­dastyrylǵany atap aıtyldy.  «Qylmystyq, qylmystyq-prosessýaldyq jáne qylmystyq-atqarý zańnamalarynyń mańyzdy já­ne ózekti máselelerin, halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý jáne farmasevtıka salasyn je­til­dirý, azamattyq qorǵanysty da­my­­tý, jol júrý tártibin ret­teýdi jaq­­­sartý jáne t.b. máselelerge ar­­nalǵan parlamenttik tyń­daý­lar­­dy atap ótkim keledi», dedi N.Nyǵ­ma­tý­lın. Odan ári sheshen depýtattyq kor­­pýstyń jan-jaqty jáne te­reń­nen taldap, jasalǵan naq­ty usynystary memlekettik or­gan­dar­dyń jumystaryn jetildire tú­sýge qyzmet eter degen úmitin bil­dirdi. Sonymen qatar, Tóraǵanyń sózinde Azııa elderiniń ǵylym, tehnologııa jáne ınnovasııa máseleleri jónindegi parlamentaralyq forým, «Qazaqstandyq jol: Táý­el­sizdikke-25 jyl», Álem­dik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary sezi Hatshylyǵynyń 16-shy otyrysy, «Ortalyq Azııadaǵy yn­tymaqtastyq pen aımaqtyq qaý­ip­sizdikti zańnamalyq qam­ta­masyz etý­degi parlamenttiń róli» atty ha­lyqaralyq deńgeıdegi dóń­gelek ús­­tel sııaqty mańyzdy sha­ra­lar­dyń bolǵandyǵy aıtyldy.  Spıker óziniń sózinde «Nur Otan», «Aq jol», «Halyqtyq kom­mý­nıster» partııalyq frak­sııa­­larynyń jáne Qazaqstan halqy Assa­mbleıasynyń depýtattyq toby bir­lese otyryp, belsendi jumys is­tegenin sondaı-aq depýtattar ha­lyq­tyń naqty máselelerin sheshý­ge baǵyttalǵan 357 depýtattyq saý­al joldaǵanyn da aıtyp ótti. Al halyqtan parlamentshilerge  9 myńnan astam hat túsipti. De­pý­tat­tar aımaqtarǵa baryp, 700-deı el­di mekende bolǵanda 300 myńnan astam adamdy qamtyǵan jáne  2 myń shamasynda kezdesý ótkizipti. Sonymen birge, sessııa barysynda eki palatanyń depýtattary 80-nen astam elde bolyp, 12 halyqaralyq parlamenttik uıymnyń jumysy men 250-den astam halyqaralyq sharaǵa qatysypty.  Aldaǵy, úshinshi sessııa týraly aıt­qanda, Spıker Parlamenttiń qor­jynynda qaraýǵa usynylǵan 27 zań jobasy jatqanyn jetkizdi. Olar­dyń arasynda salyq salý, qam­­syzdandyrý, turǵyn úı qa­ty­nas­­tarynyń máseleleri, sondaı-aq, agroónerkásip kesheni salasyn retteý sekildi mańyzdy zań jo­balary bar eken. Sonymen qa­­tar, «Va­lıýtalyq retteý já­ne va­lıý­ta­lyq baqylaý týraly» Zań­nyń jańa redaksııasyn qa­byl­daý­dyń mańyzdylyǵy da atap ótildi. «Bizdiń Parlament depý­tat­tarynyń zań shyǵarý jumysyndaǵy bas­ty erekshelik – aldaǵy ýaqytta da halyqtyń eń ózekti jáne mándi máselelerin sheshýge baǵyttalǵan basymdyqtar áleýmettik baǵdar bo­lady», dedi Nurlan Zaırollauly só­ziniń sońynda. Sonymen, altynshy shaqy­ry­lymnyń ekinshi sessııasy óz ju­my­syn aıaqtap, 1 shildeden bastap depýtattar kanıkýlǵa shyqty.

Jaqsybaı Samrat, Nurlybek Dosybaı, «Egemen Qazaqstan»