«Nurly jol» elimizdiń bereke-birligin pash etýde
Elbasy áýeli aıaldaǵan «Nurly jol» saıabaǵy drama teatry, Ońaltý ortalyǵy, Nazarbaev zııatkerlik mektebi, Jekpe-jek saraıy, Ortalyq basseın, O.Rypakova atyndaǵy jeńil atletıkalyq manej syndy sporttyq-mádenı nysandarmen qatar oryn tepken. Keleshekte bul mańda «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda 10 kópqabatty turǵyn úı salý josparlanǵan. Jasyl jelekke oranǵan saıabaqtyń qaq ortasynda «Nurly jol» monýmenti ornalasqan. Joba avtory Sársen Seıitovtiń aıtýynsha, týyndy elimizdegi bereke-birlik pen yrys-yntymaqty pash etedi. Memleketimizdiń týy tústes stellanyń qos baǵany bir jaǵynan Eýropa men Azııanyń túıisýin beınelese, ekinshi jaǵynan, О́skemendegi Ertis pen Úlbi ózenderin bederleıdi. Uzyndyǵy 22 metr monýmenttiń tóbesinen qalyqtaǵan qyran beınesin kórýge bolady. «Bar bolǵany alty aıdyń ishinde óńirdegi «Qazsınk» JShS, «Polımetall» AQ, «KAZ Mınerals» toby syndy iri kásiporyndar bólgen qarajatqa qala turǵyndary men qonaqtaryna arnalǵan zamanaýı úlgidegi demalys orny boı kóterdi. Saıabaq aýmaǵyna bes júzge jýyq aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy», – dedi joba avtory.
О́tken jyly aımaqta arheologııany damytýdyń 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan óńirlik baǵdarlamasy qabyldanyp, oǵan oblystyq bıýdjetten qarajat bólinip, bes birdeı tarıhı orynǵa aýqymdy arheologııalyq jumystar júrgizilip, nátıjesinde О́skemendegi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi 3 myń jańa artefakttarmen tolyqqan edi. Qazba jumystaryna AQSh, Ul ybrıtanııa, Polsha elderiniń ǵalymdary da qatysty. Bul baǵyttaǵy sharalar bıyl da jalǵasyn tabady.
«Nurly jol» saıabaǵynda uıymdastyrylǵan arheologııalyq kórmede Zeınolla Samashev, Ábdesh Tóleýbaev, Karl Baıpaqov syndy arheologtar Memleket basshysyna Zaısan aýdanyndaǵy Shilikti qorǵanynda, Katonqaraǵaıdaǵy Berel alqabynda, Ulan aýdanynyń Ablaıkıt ǵıbadathanasynda júrgizilgen qazba jumystary, aldaǵy joba-josparlary jaıynda baıandap berdi.
Elbasy mindettegen bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda óńirde birneshe jyldan beri júıeli jumystar qolǵa alynyp, birqatar jobalardyń júzege asyrylǵany belgili. Tek qana 2016-2017 jyldary oblysta 9 mıllıard teńgeden astam qarjyǵa 90 áleýmettik nysan jóndeýden ótti. «Qazsınk» JShS 211 mıllıon teńgege О́skemendegi medısınalyq ońaltý ortalyǵyn, «KAZ Mınerals» toby 531 mıllıon teńgege Semeıdegi sporttaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternatty, «Tıtan magnıı kombınaty» AQ 646 mıllıon teńgege medısınalyq ortalyq salyp, «Polımetall» AQ Jarma aýdanynyń Áýezov kentinde 240 mıllıon teńgege «Aqqý» balabaqshasyn tolyqtaı qaıta qalpyna keltirip bergen bolatyn. «Elhon» JShS dırektory Ulyqbek Tumashınov 100 mıllıon teńgege Katonqaraǵaı aýdanyndaǵy 110 jyl burynǵy Ábdikerim Erejepov mektebin qalpyna keltirip, Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Yrǵyzbaı áýlıe kesenesiniń janynan 40 oryndyq qonaqúı salyp berýge járdemdesti. Prezıdent saıabaqty aralaý barysynda bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligin is júzinde oryndap, óńirdi túletýge úlesterin qosyp júrgen kásiporyn basshylarymen jáne kásipkerlermen júzdesip, olardyń aldaǵy josparlarymen tanysty.
Elbasy budan keıin óńirdegi qoǵamdyq uıym ókilderimen kezdesip, emen-jarqyn áńgime-dúken qurdy. «Men Semeı óńirinen kelip otyrmyn. Búginde Sizdiń salıqaly saıasatyńyzdyń arqasynda elimizdiń asyǵy alshysynan túsip tur. Álem halqyn alańdatyp otyrǵan kúrmeýi qıyn máselelerdiń kópshiligi Saryarqanyń tórinde sheshimin taýyp jatyr. Qazirgi ýaqytta tórtkúl dúnıeniń nazary Astanada ótip jatqan halyqaralyq EKSPO kórmesinde.
Kórmeni ózim de tamashalap qaıttym. Qalashyqtyń qaq ortasynda Qazaqstan pavılonynyń qasqaıyp turǵanyn kórip qatty qýandym. Bul – ǵajap dúnıe. Bizdiń eldiń birliginiń bekem bolýyna, Máńgilik Elge aınalýyna septigin tıgizer is. Ekinshi aıtarym, Semeı qalasy kúnnen kúnge kórkeıip keledi. «Nurly jol» baǵdarlamasy men Sizdiń «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalańyzdaǵy mindetterdi júzege asyrý aıasynda aýqymdy jumystar júrgizilip jatyr. Qazir Semeıde 20 kópqabatty úı, 5 myń oryndyq «Abaı arena» stadıony salynyp jatyr. Qala halqy buǵan dán rıza. Sizge eldiń atynan, aqsaqaldar atynan alǵys aıtamyz», – dedi kezdesýde sóz alǵan Semeı qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Amantaı Doǵalaqov.
Memleket basshysy Semeı óńirin árkez nazarynan tys qaldyrmaıtynyn, qalada atqarylyp jatqan jumystardyń barlyǵyn baqylap otyratynyn aıtyp, qazirgi tańdaǵy Shyǵys Qazaqstannyń damý qarqynyna joǵary baǵa berdi.
«Shyǵys óńirin erekshe jaqsy kóremin. Bul – uly Abaıdyń, Shákárimniń, Muhtardyń eli. О́ndiristi óńir, ındýstrıaldy ólke. Aýyl sharýashylyǵy órken jaıǵan aımaq. Tústi metaldardy, ýrandy óńdeý isi jaqsy damyǵan. Munda bári de bar. О́ńirdiń áleýeti joǵary. Oblystyń damý qarqyny qýantady. Aımaqtyń bıýdjeti de aýqymdy. Oblys bıýdjetiniń 60 paıyzǵa jýyǵy áleýmettik salaǵa baǵyttalyp otyr. Ásirese, densaýlyq pen bilim salasyna bólinetin qarjy kólemi jyldan jylǵa ulǵaıyp keledi. О́ńir balabaqshamen 99 paıyz qamtylǵan. Bul – elimiz boıynsha eń joǵary kórsetkish. Bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda da az jumystar atqarylyp jatqan joq. Al búgin ashylǵan saıabaqqa kelsek, mundaı demalys ornyn tamashalaýdyń ózi bir ǵanıbet. Bul saıabaq О́skemen qalasynyń turǵyndary men qonaqtarynyń kóńilinen shyǵady dep oılaımyn. О́ndiristi shaharda taǵy da bir jasyl jelekpen kómkerilgen orynnyń paıda bolǵany qýantady», – dedi Prezıdent.
О́skemendegi Qazaqstan-Amerıka erkin ýnıversıtetiniń prorektory Marına Kıkına da jaqynda Astanaǵa arnaıy baryp, halyqaralyq EKSPO kórmesin tamashalap, erekshe áser alyp qaıtqanyn jetkizip, el keleshegi, urpaq bolashaǵyna qyzmet eter aýqymdy sharany uıymdastyrǵany úshin Nursultan Nazarbaevqa alǵysyn aıtty.
Memleket basshysy halyqaralyq kórmeniń mańyzdylyǵyna jan-jaqty toqtalyp, kórmeni áli kórip úlgermegen jurtshylyqty aýqymdy sharany tamashalaýǵa shaqyrdy. Elbasy búgingi tańda álemniń kóptegen memleketteriniń balamaly energııany damytýǵa erekshe den qoıyp otyrǵanyn, bul tarapta elimizde de qolǵa alynar sharýalardyń az emestigin eske salyp, oblys ákimi Danıal Ahmetovke Shyǵysta taǵy da bir sý elektr stansasy salynsa artyq etpeıtinin atap ótti.
О́nimdi ózimizde óńdeıtin kez jetti
Elbasy «Nurly jol» saıabaǵynan keıin «Maıly daqyldardyń tájirıbelik sharýashylyǵy» JShS-na kelip, ózimizde óndiriletin elıtaly tuqymdardyń artyqshylyqtaryna qanyǵyp, aýyl halqynan sút jınaý júıesiniń qaıta jańǵyrǵanyna kýá boldy. Memleket tarapynan bul jobaǵa kommýnıkasııalyq shyǵyndardy jabý úshin 417 mln teńge qarjy bólingen.
Prezıdent osy jerde óńirdegi sharýashylyq basshylarymen pikir almasyp, elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasyn alǵa bastyrý turǵysyndaǵy oılaryn ortaǵa saldy. «Aýyl sharýashylyǵynan túsetin paıda ekonomıkamyzdyń bes paıyzyn ǵana quraıdy. Jerimiz qansha keń bolǵanymen, tereń óńdeý joqtyń qasy. О́nimdi shıkizat kúıinde arzanǵa satyp keldik. Mysaly, bıdaıdy óńdep, makaron etip satýǵa bolady. Et pen sútti, kókónis pen maıly daqyldardy da sońyna deıin óńdep otyrǵan joqpyz. Et kombınattary da, sút zaýyttary da bar. Biraq olar kóp bolsa, 40 paıyzǵa ǵana júktelgen. Sebebin úńilip kórip edim, shıkizat joq bolyp shyqty. Shyndyǵynda shıkizat bar, biraq sony qarapaıym halyq aqshaǵa ótkize alatyndaı jaǵdaı týǵyzý kerek. Eger kooperatıvtendirýdi durys jolǵa qoıa alsaq, bul júıe iske asady. Al kooperatıvter óndirýshi men tutynýshynyń arasyn jalǵaıtyn uıymǵa aınalady», – dedi Elbasy.
Qazaqstandy kesip ótip, Qytaı men Batys Eýropany baılanystyratyn kólik dáliziniń salynyp jatqanyn eske salǵan Memleket basshysy onyń Shyǵys Qazaqstandaǵy aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerge de úlken múmkindikter beretinin atap ótti. Osy jolmen sharýalar eldegi iri qalalarǵa óz ónimderin tasymaldaıtyn bolady.
«Shyǵys Qazaqstan oblysy ekonomıkamyzdyń agrarlyq sektorynda erteden qalyptasqan berik dástúrge ıe. Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵy salasynyń áleýeti zor, bolashaqta bul salaǵa degen suranys arta túsedi. Qazir biz úshin Qytaı Halyq Respýblıkasynyń orasan zor naryǵy ashyq, sizder shyǵaratyn ónim shet elderge eksporttala alady», – dedi Nursultan Nazarbaev jıyndy qorytyndylaǵan sózinde.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy