Júrek túkpirinde jasyrynǵan muń men kóńil tórinde saqtalǵan syrdy ózgeshe órnektep, ómirdiń naq ózindeı shynaıy beıneleý qalamger qaýymnyń enshisine buıyrǵan dúnıe. Sóz qudyretin súıegine sińirip, qanyna darytqan jazýshy neni bolsa da ulttyq turǵyda baıyptap, sóz sarasyn, oı baılyǵyn oqyrmannyń aldyna tartady. Adam, zaman, qoǵam deıtin kúrdeli qubylystardy qalamgerlik taǵdyr arqyly zerdelep, jazýshylyq kózqaras arqyly shyǵarma shyraıyn ashady. О́mir men ólim arpalysy, aq pen qaranyń aıqasy sııaqty bir-birine kereǵar uǵymdardy kórkemdik kókjıegi arqyly kelistirip, kórkemdep kesteleý de shyn jazýshyǵa ǵana tán.
Talaıyna taǵdyr jazǵan jazýshylyqtyń azaby men sherin qatar órip, ózin ortadan oqshaýlaý arqyly aqıqattyń aýyr júgin arqalaǵan qalamger Nesipbek Dáýtaıuly oqyrmanǵa «Qudyret pen qasiret» romany jáne «Kógildir kóılekti kelinshek», «Aqkúshik», «Batyr», «Qumǵa qashqan quıyn» atty povest-áńgimeleri arqyly tanymal. Neni jazsa da aqıqattan aspaı, shyndyqtan shyǵandamaı jazatyn qalamger obraz daralaýda, shyǵarma túzýde búgingi qazaq prozasyn jańa deńgeıge kóterdi. Adamnyń bolmysy, taǵdyrdyń qııan-keski shaıqasy ispetti dúnıeler shyǵarmalarynan kórinis tapty.
Jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Nesipbek Dáýtaıulynyń jetpis jasqa tolǵan mereıtoıy Áýlıeata jerinde dúrkirep ótti. Bul kúni oblystyq qazaq drama teatryna halyq kóptep jınalyp, qalamgerge laıyqty deńgeıde qurmet kórsetti. Jazýshy mereıtoıyna Jambyl jurtshylyǵymen qatar, Almaty qalasynan jáne Atyraý oblysynan da arnaıy delegasııa kelip qatysty. Saltanatty keshti jazýshy-dramatýrg, Sh.Aıtmatov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń laý-reaty Rahymjan Otarbaev júrgizip, Nesipbek Dáýtaıulynyń shyǵarmashylyq jolyn keńinen zerdeledi.
Áýeli sahnaǵa Jambyl oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Bekbolat Orynbekov shyǵyp, jazýshynyń shyǵarmashylyǵyna toqtaldy. Sonymen qatar, mereıli keshte Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova, Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Serik Úmbetov syndy azamattardyń quttyqtaý hattary oqyldy. Al belgili jazýshy Maral Sqaqbaev Nesipbek Dáýtaıuly týraly tebirene sóılese, mereıtoı ıesine Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalınniń quttyqtaý hatyn «Qazaq ádebıeti» gazetiniń bas redaktory Janarbek Áshimjan tabys etti. Sondaı-aq Marhabat Baıǵut, Mereke Qulkenov, Esenǵalı Raýshanov syndy aqyn-jazýshylar Nesipbek Dáýtaıulynyń dara qoltańbasyn atap kórsetse, jazýshy Júsipbek Qorǵasbek qalamger shyǵarmashylyǵy jóninde baıandama jasady.
Jazýshy mereıtoıyna arnaıy kelgen jalpyulttyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli Nesipbek Dáýtaıulynyń shyǵarmashylyǵy men kisilik kelbeti jóninde sóz sóılep, onyń Baýyrjan Momyshuly, Sherhan Murtaza sııaqty alyptardan bastalǵan qutty kerýenniń jalǵasy ispetti ekendigin atap ótti. «Ol oqyrman qaýymdy órnegi ózgeshe jańa stıldegi kórkemdik-dúnıetanymdyq izdenisterimen, Qarataý shertpelerindeı beıneli dástúrli epıkalyq baıandaýlarymen, ulttyq bederli tanymymen ózine baýrap, qaımana halqymyzdyń áleýmettik-qoǵamdyq kúrdeli ómirin adamzatqa tán aqıqatpen sheber jymdastyra jetkizetin jazýshy. Nes- aǵańnyń prozasyndaǵy keıipkerler álemi ómirdiń býyrqanyp qaınaǵan óz ishinen, ózeginen oıyp alynǵandyqtan shynshyl da syrshyl keledi. Olardy avtor oıdan shyǵarmaıdy, qııaldan týǵyzbaıdy, muny saýatty oqyrman da birden aıyrady. Sondyqtan Nesaǵań shytyrman ómirden shyndyqty izdegen qalamger», dedi Darhan Qydyráli. Sondaı-aq el gazetiniń atynan ıyǵyna shapan jaýyp, qurmet kórsetti.
Jalpy mereıli keshte Nesipbek Dáýtaıulynyń shyǵarmashylyq taǵdyry áńgime ózegine aınaldy. Almatydan arnaıy kelgen Jumabaı Shashtaıuly, Amanhan Álim, Beken Ybyraıymuly, Temirǵalı Kópbaev ta qalamdastary týraly lebizderin bildirdi. Al «Taraz» trıosy Kenen Ázirbaevtyń ánderin shyrqap kesh kórigin qyzdyrsa, Anna Výnder, Mádına Saǵynbekova sııaqty ónerpazdar kórermen kózaıymyna aınaldy.
* * *
Dál osy kúni Shý aýdanynda ataqty kúıshi-kompozıtor Ábdimomyn Jeldibaevtyń seksen jasqa tolǵan mereıtoıy joǵary deńgeıde atalyp ótti. О́miri ónerimen órilip, alty Alashtyń qadir tutar tulǵasyna aınalǵan daryn ıesiniń keshine Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev arnaıy qatysyp, aq tilegin jetkizdi. Kúıshiniń shyǵarmashylyq jolyna toqtalyp, óner ıesiniń jastar úshin árdaıym úlgi ekenin aıtyp ótti. Sondaı-aq Elbasynyń «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda oblys basshysy mereıtoı ıesine úı salyp berýge ýáde berdi.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy