О́zara yntymaqtastyqtyń órisi keń

Iordanııa Hashımıttik Koroldigi­niń basshysyn Aqordada saltanatty rásimmen qarsy alǵan Elbasy ózara áńgime kezinde ekijaqty dıplo­matııa­lyq baılanystar men kezdesý­lerdiń joǵary deńgeıde ótip jatqanyn atap ótti. 

«Siz dıplomatııalyq qarym-qaty­nas­­­tarymyzdyń 25 jyldyǵy qarsa­ńyn­da kelip otyrsyz. Osy jyldar ishinde biz senimdi ári dostyq ynty­maqtas­tyq ornattyq. Biz halyqaralyq uıymdar aıasynda bir-birimizge qoldaý kórsetip kelemiz. Iordanııa Qazaqstannyń jahan­­dyq arenadaǵy bastamalaryn qol­dap otyr», dedi N.Nazarbaev.

Memleket basshysy aýyl sharýashy­lyǵy, farmasevtıka, qorǵanys sala­lary sekildi ekonomıkanyń túrli sek­toryndaǵy ózara áriptestik pen is-qı­myl­­dyń nyǵaıyp kele jatqanyn aıtty. Sonymen qatar N.Nazarbaev Ior­danııanyń jáne onyń Koroli II Abdal­lanyń Taıaý Shyǵysta beı­bit­­­shilik pen qaýipsizdik ornatý bary­syn­daǵy rólin erekshe atap kórsetti. 

«Siz ákeńiz Hýseınniń rólin jal­ǵas­ty­ryp, beıbitshilik elshisine aınalyp otyr­syz. Qazaqstan da óz óńirinde osyn­­­daı róldi atqarýǵa talpynyp kele­di. Biz – ıadrolyq qarýǵa qarsy qozǵa­lys kóshbasshylarynyń birimiz», dedi Elbasy.

Memleket basshysy Iordanııa Koroli­niń bitimgershilik qyzmetin joǵa­ry baǵalap, oǵan «Iаdrolyq qarýsyz álem jáne jahandyq qaýipsizdik úshin» halyq­aralyq syılyǵyn tabys etti.

«Bul – Sizdiń eńbegińizge berilgen baǵa. Sonymen qatar Sizdiń qaqtyǵys týyndaǵanda bitimgerlik rólińizdi odan ári jalǵastyrady dep senemiz. Sizdiń elińiz Astana prosesine belsendi túrde qatysyp keledi. Iordanııa bir mıllıonnan astam sırııalyq bosqyndy qabyldady. Sizder Sırııaǵa qarjylyq jáne gýmanıtarlyq kómek kórsetip otyrsyzdar. Búkil álem osyny baǵa­laýǵa tıis», dedi N.Nazarbaev.

О́z kezeginde Iordanııa Koroli II Abdalla N.Nazarbaevqa Qazaqstanǵa shaqyr­ǵany úshin alǵys aıtyp, tabys­talǵan marapatqa rızashylyq bil­dir­di. II Abdalla eki el arasyndaǵy qa­rym-qatynastyń senimge negizdelgenin aıryq­sha atap ótip, Qazaqstan Prezı­dentiniń halyqaralyq qaqtyǵystardy beıbit jolmen retteýdegi mańyzdy róline toqtaldy.

«Biz Sizdiń álemdi odan ári jaqsartý jáne qaýipsiz etý maqsatyndaǵy rólińiz­di óte joǵary baǵalaımyz. Sizdiń kósh­bas­shylyǵyńyz barshamyz úshin asa mańyzdy», dedi Iordanııa Koroli.

Sóz sońynda Iordanııa Koroli II Abdalla óz halqynyń atynan N.Nazarbaevqa bitimgershilik qyzmeti men kórsetip otyrǵan qoldaýy úshin rızashylyq bildirdi.

Ekeýara kelissózden keıin Iordanııa Koroli men Qazaqstan Prezıdenti bu­qara­lyq aqparat quraldaryna arnal­ǵan brıfıng ótkizdi. Kezdesýdi qory­tyn­dylaǵan Elbasy Qazaqstan men Iordanııa arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastyń damý qarqynyn erekshe atap ótti. 

«Eń aldymen Iordanııa Koroli II Ab­dalla ıbn Hýseınge meniń shaqyr­týym­dy qabyl alyp, Qazaqstanǵa kezek­ti resmı saparymen kelgeni úshin shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Biz Iordanııany Taıaý Shyǵystaǵy, jalpy Arab áleminde mańyzdy rólge ıe bolyp otyrǵan halyqaralyq qoǵamdas­tyq­tyń beldi múshesi retinde qarasty­ra­myz. Kelesi jyldyń aqpan aıyn­da eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń ornaǵanyna 25 jyl tolady. Sonyń qarsańynda kezdesip otyrǵanymyzdyń máni óte úlken. Shırek ǵasyrda elderimiz túrli salalardaǵy baılanysyn damytyp, dostyq jáne senim qarym-qatynasyn ornatty. Bul Korol II Abdallanyń Qazaqstanǵa degen ystyq yqylasynyń arqasynda júzege asqan úlken kelisim», dedi Prezıdent N.Nazarbaev. 

Elbasy aldaǵy ýaqytta Qazaqstan men Iordanııa arasyndaǵy barlyq baǵyttaǵy memleketaralyq ynty­maqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa nıetti ekenin jetkizdi. N.Nazarbaev elimizdiń Iordanııa men onyń halqyn jaqyn ári baýyrlas el retinde sanaıtynyn málimdedi. Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti halyqaralyq saladaǵy ekijaqty ózara is-qımyl máselelerine toqtaldy.

«Kóptegen halyqaralyq jáne óńirlik máseleler boıynsha bizdiń us­tanym­darymyz uqsas. Iordanııa halyqaralyq qoǵamdastyqta joǵary bedelge ıe bolyp, laıyqty qurmet­ke bólendi. Sonyń arqasynda Taıaý Shyǵysta beıbit­shilik pen qaýipsizdik or­natý jolynda mańyzdy ról atqaryp keledi. Mysaly, Iordanııa 1 mıllıon 300 myń sırııalyq bosqyndy qabyldap, Palestına men Izraıl arasyndaǵy túıtkilderdi beıbit jolmen sheshýge úles qosqanyn atap ótýge bolady», dedi N.Nazarbaev.

Budan bólek, N. Nazarbaev Ior­danııa tarapyna Astanada ótken EKSPO-2017 halyqaralyq maman­dan­­dyrylǵan kór­mesi men Islam Yn­ty­­­­maqtastyǵy Uıy­mynyń Ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi birinshi sam­mıtine belsendi qatysqany úshin rızashylyq bildirdi.

Sonymen birge Qazaqstan Prezı­denti Korol II Abdallamen ótkizgen ekijaqty kezdesýdiń qorytyndylary týraly málimdedi.

Kezdesý barysynda eki el basshylary memleketaralyq qarym-qatynastyń, halyqaralyq jáne óńir­lik deńgeıdegi kún tártibiniń ózekti máse­lelerin talqylady. Elbasy Ior­da­nııa Korolimen bolǵan kelissózdi mazmundy ári jemisti dep baǵalady. 

«Kún tártibinde turǵan óńirlik, saıa­sı máseleler jóninde pikir almastyq. Atap aıtqanda, Sırııadaǵy shıelenis, Iraktaǵy jaǵdaı, Qatar tóńiregindegi daǵdarys jáne basqa problemalar týraly oı bólistik. 

Sırııa daǵdarysy – qazirgi ýaqyt­taǵy eń iri shıelenistiń biri. Qazaq­stan bul qaqtyǵysty sheshýge baǵyttalǵan barlyq bastamalardy qoldaıdy. Astanadaǵy kelissózder nátıjesinde Sırııadaǵy zorlyq-zombylyq aıtarlyqtaı azaıyp, jergilikti halyqtyń beıbit ómirge oralýyna múmkindik týdy», degen N.Nazarbaev Astana kelissózi óz tıimdi­ligin dáleldep, halyqaralyq qoldaýǵa ıe bolǵanyn málimdedi.

Memleket basshysy Iordanııa­nyń Astana prosesindegi rólin erekshe atap ótip, onyń baqylaýshy el retinde Sırııadaǵy ahýaldy turaqtandyrýǵa zor úles qosyp otyrǵanyn aıtty. Sony­­men qatar N.Nazarbaev eki el ara­­­syn­­daǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ın­­ves­tı­sııalyq qarym-qatynastardyń damý barysyna toqtaldy.

«Tasymaldaý baǵasy eksport jáne ımport operasııalaryna áser etip otyr. Soǵan oraı tıimdi kólik-logıs­tıka arna­­laryn jetildirýdiń mańyz­dy­ly­ǵy týra­­ly áńgime órbittik. Biz Qazaqstan – Túrik­menstan – Iran jáne Ázerbaıjan – Grý­zııa – Túrkııa baǵyttary boıynsha ashyl­ǵan temir joldy paıdalaný múm­kin­d­igin qarastyrdyq», dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti ekijaqty yn­tymaq­tastyqty odan ári damytý jolyn­daǵy birqatar ekonomıkalyq mańyz­dy baǵyt­tardy áńgimelep berdi. Elba­synyń sózine sáıkes, aýyl sharýa­shy­lyǵynda tıimdi áriptestik ornatýǵa múmkindik mol. 

«Qarym-qatynasymyzdy nyǵaıtý úshin aýyl sharýashylyǵy salasynyń áleýeti zor. Mysaly, Qazaqstan Ior­danııa­ǵa aýyl sharýashylyǵy men mal ónim­derin jetkizse, Iordanııa qys jáne kóktem aılarynda bizdiń elge kókónis pen jemis eksporttaı alady», dedi N.Nazarbaev.

Elbasy ekinshi mańyzdy baǵyt retinde farmasevtıka salasyn atap kór­setti. Memleket basshysy Iorda­nııa­nyń «Hıkma» kompanııasy Almaty qalasynda farmasevtıka zaýytyn salýdy josparlap otyrǵanyn aıtty. Eki el arasynda basymdyq beriletin úshinshi baǵyt – energetıka salasy. N.Nazarbaev Iordanııanyń da Qazaqstan sekildi balamaly energetıka kózderin damytýǵa múddeli ekenin eskerip, serik­testik ornatýǵa múmkinshilik qarasty­ryla­tynyn sóz etti. Sondaı-aq Mem­leket bas­shysy áskerı-tehnıka salasyndaǵy yn­ty­maq­tastyq aıasyn keńeıtý másele­leri­ne toqtaldy. Onyń sózine saı, Qazaq­­stan men Iordanııanyń bul sala­daǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn alǵy­­sharttary bar. N.Nazarbaev osy baǵyt­ta ózara baılanystardy odan ári jal­ǵas­tyrý jumystary arnaıy úkimet­aralyq komıssııaǵa júktelgenin aıtty. 

Budan bólek, Memleket basshysy eki eldiń arnaýly qyzmetteri aldaǵy ýaqyt­ta halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızmge qarsy kúres júr­gizý maqsatynda birlesip jumys atqara­tynyn jetkizdi. 

О́z kezeginde II Abdalla qonaq­jaılyq kórsetkeni úshin Qazaqstan Prezıdentine taǵy da alǵys aıtyp, búgin tapsyrylǵan marapat barsha Iordanııa halqynyń eńbegine berilgen baǵa ekenin jetkizdi.

«Bul marapattyń ataýy men úshin óte mańyzdy. О́zekti halyqaralyq syn-qa­ter­­lerdi eńserý máselesi boıyn­sha Qaza­q­stannyń jahan­dyq ustany­my bar. Qazaqstan – jahandyq yntymaq­­tas­tyq­tyń kóshbasshysy», dedi Iordanııa Koroli.

Iordanııa Koroli II Abdalla Qazaq­stan­nyń ıadrolyq qarýsyzdaný men jahan­dyq beıbitshilikti saqtaý jolynda atqaryp otyrǵan sharalaryna nazar aýdardy. Budan bólek, Iordanııa Koroli Astanada Sırııa máselesi boıynsha ótip jatqan kelissózderdiń nátıjelerimen bólisip, Qazaqstannyń álemdik terrorızmmen jáne dinı ekstremızmmen kúres júrgizýge barynsha kúsh salyp otyrǵanyn aıtty. Sóz sońynda II Abdal­la eki el arasyndaǵy qarym-qaty­nastyń nyǵaıa túsip, budan da joǵary deńgeıge jetetinine senim bildirdi.

Iordanııa Koroli II Abdallanyń Qazaq­stanǵa resmı saparynyń qory­tyn­dysy boıynsha birqatar qujattarǵa qol qoıyldy. Olar: 

– Qazaqstan Respýblıkasy men Ior­danııa Hashımıttik Koroldigi ara­syndaǵy Adamdardy ustap berý týraly kelisim;

– Qazaqstan Respýblıkasy men Iordanııa Hashımıttik Koroldigi arasyndaǵy Sottalǵan adamdardy berý týraly kelisim;

– Qazaqstan Respýblıkasy men Iordanııa Hashımıttik Koroldigi arasyndaǵy Qylmystyq ister boıynsha ózara kómek kórsetý týraly kelisim;

– Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Iordanııa Hashımıttik Korol­diginiń Úkimeti arasyndaǵy Azamat­tyq qorǵanys, tótenshe jaǵdaılar­dyń aldyn alý jáne olardy joıý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim;

– Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Iordanııa Hashımıttik Korol­­diginiń Úkimeti arasyndaǵy Terrorızmge, uıymdasqan qylmysqa, esirt­­ki quraldarynyń, psıhotroptyq zattar­dyń, olardyń prekýrsorlarynyń zań­syz aınalymyna jáne qylmystyń ózge de túrlerine qarsy kúres salasyn­daǵy yn­tymaqtastyq týraly kelisim.

Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»

Sýretter Prezıdenttiń  baspasóz qyzmetinen alyndy