Dostyǵymyz jarasqan

Eýrazııanyń júreginde bas qala­sy Astana aqqýdaı sylanyp, totydaı tara­nyp boı kóterip kele jatqan Qazaqstan – ultaralyq qatynas­tar­dyń joǵary mártebesin túsingen, qurmettegen el. Taǵdyrdyń jazýymen geogra­fııa­­lyq, demografııalyq jáne má­denı turǵydan da Eýropa men Azııanyń or­tasynan oryn tepkendikten Qazaq­stan kóne zamannan beri-aq ártúrli dinder men tarıhı dástúr­lerdiń Otany bolyp ta­by­lady. Halqymyzdyń tarıhı joly jáne dúrbeleńge toly HH ǵasyrdyń rýhanı ulaǵaty jahandaný men ulttyq biregeılikke umtylý úderi­si­niń ózara ushyrasýynda adam­dar­dyń, olardyń dúnıetanymdary men mádenıet­teri­niń ózara túsinistik tabýy qajettigin ár ýaqytta eske salady. Qazirgi ýa­qytta jańa bıikterge kóterilý úshin órke­nıetter, etnostar, ulttar, konfessııalar, memleketter arasyndaǵy ún qaty­sý­dyń, halyq pen bılik, qoǵamdy da­my­týdaǵy modernızm men dástúr­ler­diń ózara kirigýi – óte ma­ńyz­dy faktor. Kóp ultty Qazaqstan jaǵ­daıynda osyndaı máselelerdi she­shý­­diń jáne iske asyrýdyń pármendi tetikteriniń biri – Qazaqstan halqy Assambleıasy. Atalǵan qoǵamdyq uıym elimizde ómir súrip, tirshilik etip otyr­ǵan barsha azamattardyń ultyna, násiline, tiline, diline qaramastan erkindigin, quqy­ǵyn, bostandyǵyn qamtamasyz etýdi iske asyrýdyń kepili bolyp tabylady. Otyrarda otyz bab, Túrki­stan­da tú­men bab, Saıramdaǵy sansyz bab, eń úlkeni Arystanbab dep dá­riptegen, qa­sıetti Ońtústik Qazaq­standa 108 ult­tyń ókili turady. Qazir bizdiń ólkede 22 ulttyq mádenı ortalyq jumys isteıdi. Olardyń árqaısysy óz ulttary­n­yń tilin, salt-dástúrin jan-jaqty nasıhattap, adamdardyń rýhanı baıýyna yqpal etýde. Ásirese, jas urpaqtyń tár­bıesine tıgizeri yq­paly kóp. Oblystaǵy irgeli oqý oryndary­nyń biri – Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde de 31 ult­tyń ókili bilim alýda. Ýnıversıtet rek­tory­nyń tikeleı aralasýymen 2003 jyly stýdentterdiń kishi As­sam­bleıasy qurylǵan. Ol zańdy tirkeýden ótken, óziniń jarǵysy men erejeleri bar. Bul stýdenttik Assambleıanyń negizgi maqsaty – ultyna, dinı nany­my­na qa­ramastan teń quqyqty jáne rýhanı birlik jaǵdaıynda stýdent­ter­diń sapa­ly bilim alýyna yqpal etý, ártúrli ulttar men etnostardyń ókilderin qa­zaq tili men ulttyq qundylyqtarynyń uıytqysyn saq­taı otyryp, qazaq­stan­dyq patrıotızm jáne azamattyq, má­denı-rýhanı negizde birtutas damytý, jetildirý órke­nıet­tik, demokratııalyq bastaý­larǵa sú­ıe­ne otyryp, stýdent­ter­diń etnıkalyq jáne saıası máde­nıe­tin qa­lyptastyrý. Olar Táýelsizdikti ny­ǵaıtýdyń negizgi sharty – árbir Qa­zaq­stan azamatynyń qa­t­ar­daǵy qo­ǵam múshesi deńgeıinen mem­le­kettiń sana­ly ári belsendi azamaty, ári óz Otany­­nyń, halqynyń naǵyz patrıo­ty dáre­jesine kóterilýi dep uǵynady. Al, otansúıgishtik – azamattyq sanamen qalyptasatyn qasıet. Aza­mat­tyq sana – bilimmen ishki dúnıe­sin, qýatyn jetildirgen, aǵa urpaq­tyń injý-mar­janyn boıyna sińirgen, týǵan jeri men eliniń rýhanı-ma­te­rıaldyq, mádenı qun­dylyq­taryn jan-jaqty ıgergen, je­ke múdde men bolashaq úshin jaýapkershilikti ótken men jas urpaq al­dyn­daǵy paryzben ush­tastyra biletin ult­jandy adam bolýdy talap etetin qubylys. Ultjandy azamat bir kúnde, bir sátte týa salmaıdy. Onyń qalyp­tasýy­na, pisip-jetilýine qoǵamdaǵy kóptegen tetikter ózara ushyrasa, baılanysa otyryp, yqpal etedi. Assambleıa músheleri muny óte jaqsy túsinedi. Árqaısysy ózi ókili bo­lyp otyrǵan ulttyń mádenıetin, áleý­mettik tájirıbesin, adamaralyq qaty­nas­tardaǵy sheberligin, sonymen qatar, ónerin, bitim-bolmystyq erekshelikterin basqalarǵa tanystyrýǵa tyrysady. Ártúrli halyqtardyń salt-dás­túrin jáne tarıhyn oblys kólemin­de, ýnıversıtet aıasynda dóńgelek ústel­der, pikirtalastar, demalys keshterinde tanystyrýmen, nasıhattaýmen aı­nalysady. Ásirese, memlekettik tilde poetı­ka­lyq shyǵarmalar jazý kon­kýrsyn­da kóptegen ózge ult stý­dentteriniń qa­zaq tilin jaqsy meń­gergendigi baı­qal­dy. Osy baǵyt­taǵy «Tilge qur­met – elge qurmet» degen is-shara­l­ardyń tár­bıe­lik já­ne tanymdyq mańyzy óte zor bol­dy. OQMÝ-diń stýdenti Iýrıkova Anna «Qazaqstan» telear­na­synda «Til men din» degen habarǵa qaty­syp, qazaq tilinde kórinister beıneledi. Ýnıversıtette stýdenttik As­sam­­bleıa­­­nyń stýdentteri qatysqan «Bul biz­diń ánuran» taqyrypty patrıot­tyq ak­sııasy, jyl saıyn Qazaqstan halyq­tary­nyń dostyǵy merekesi qarsańynda «Qazaqstan – bizdiń ortaq úıimiz» dep atalatyn demalys keshteri stýdentterdi bu­rynǵydan da ortaq bir iske jumyl­dy­ra tústi.. Muny bári patrıo­tızm­niń te­reńdep, ulttar ara­syn­daǵy dostyq kó­ńil men jarastyq­tyń damýyna jol ashady. OQMÝ-diń stýdenttik kishi As­sam­bleıasy slavıan, tatar-ıngýsh etno-má­denı, «Yntymaq» mádenı ortaly­ǵy­men, Tilderdi damytý, Ádilet departamentterimen tyǵyz baılanys ornatqan. Kúni keshe Shymkentte qala tur­ǵyn­darynyń demalyp, kóńil kóterýi­­ne jaǵdaı jasalyp, jańa demalys orny paıda boldy. Onyń ashylý sal­tanatyna Elbasy N.Nazarbaev qatys­ty. Osy saltanatty is-sharanyń ba­sy-qasynda OQMÝ-dyń stýdenttik Assambleıasynyń júrýi biz úshin úlken mártebe bol­dy. Olar óner kórsetip, merekeniń sánin keltirdi. Ártúrli ultty, halyqty biriktiretin ortaq maqsat – ol Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń ekonomıkalyq, má­denı, rýhanı turǵydan damýy, jetilýi jáne gúl­denýi. Osyny óte jaq­sy túsinetin stý­dent­terdiń kishi As­sam­bleıasynyń mú­she­leri Qazaq­stan Táýel­sizdiginiń jıyr­ma jyl­dy­ǵyn jaqsy oqý, óne­geli tártip, kúndelikti jaqsylyqqa umty­lys­tary men la­ıyqty qarsy alýǵa daıyndyq jasaýda. «Tili basqa – tilegi bir, júzi basqa – júregi bir» jastary­myz­dyń áli talaı ıgi isterdiń uıyt­qy­sy bolaryna ýnıversıtet ujymy senedi. Nazgúl MUSAEVA, fılosofııa ǵy­lym­dary­nyń doktory, professor,  M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan mem­lekettik ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi. Shymkent.