Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Táýelsizdik kúni qarsańynda jaryqqa shyqqan «Táýelsizdik dáýiri» atty kitabynda egemen elimizdiń táýelsizdik alǵan jyldardan bergi damý tarıhy tolyǵymen qamtylǵan. Kitapta jas memleketimiz úshin asa mańyzdy elimizdiń saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik ómirindegi barlyq úderisteriniń tikeleı qatysýshysy, bastamashysy bolǵan Tuńǵysh Prezıdentimizdiń kózqarastary berilgen. Nursultan Ábishuly elimizdiń syndarly jyldardaǵy júrip ótken damý jolyn baıandaı kele, memlekettiń basshysy retinde qysyltaıań tarıhı sátte asa úlken jaýapkershilikpen sheshim qabyldaǵany týraly málimdeıdi.
Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan jyldardan bastalǵan memleket tarıhyndaǵy jańǵyrý kezeńderi, áleýmettik-saıası, ekonomıkalyq oqıǵalar tutas bir dáýirdiń jetistigin kórsetedi. Táýelsiz memleket qurý jolynda qoǵam sheshken mindetterdiń qatarynda álemdik qoǵamdastyqtaǵy óziniń rólin túsiný mindeti turdy. «Táýelsizdiktiń 26 jyly – adamzat órkenıetindegi ǵalamat jahandyq ózgerister dáýirindegi bizdiń halqymyzdyń myqty memleket qurý jáne baqýatty ómirge jetý jolyndaǵy kúresiniń shejiresi. Bul jyldar tańǵajaıyp qubylys – tarıhı ýaqyttyń jyldamdaýyn kórsetti» – dep atap ótedi avtor.
Kitapta táýelsiz memlekettiń qalyptasý kezeńderi, taǵdyrsheshti sheshimderdiń qalaı júzege asqany jaıly baıandalǵan. Oqyrman qaýym Prezıdenttiń táýelsizdik jyldary jaıly jazǵan oı-tolǵamdarymen qatar atqarylǵan ıgi ister, kóptegen qazaqstandyqtarǵa beımálim áleýmettik jáne saıası qubylystar týraly keńinen bile túsedi. Elbasy qıyn-qystaý sol jyldarda ózimen birge el múddesi úshin qyzmet etken el aǵalary qıyn da kóp kezeńdik jumystardy abyroımen eńsergenin atap aıtady. Búginde, biz Elbasy jolynyń tıimdiligine kóz jetkizdik. Álemdik jáne qazaqstandyq ekonomıkany tereń taldaýǵa negizdelgen Prezıdenttiń kóregendik qasıeti oǵan jahandyq ózgeristerdi júzege asyrý múmkindigine senip qana qoımaı, sondaı-aq qabyldanǵan maqsattardy júzege asyrý úshin Qazaqstan halqyn biriktirýge de múmkindik berdi.
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary – Táýelsiz Qazaqstannyń negizgi demokratııalyq qundylyqtaryn qalyptastyrǵan taǵdyrsheshti jyldar bolyp tabylady. Osy kezeńde elimiz álemdik qoǵamdastyq moıyndaıtyn tabysty jetistikterge qol jetkizýge múmkindik beretin strategııalar qabyldandy. «Qazaqstan-2030» Strategııasyn merziminen buryn júzege asyrý memleketimizdiń álemdegi eń damyǵan 50 eldiń qataryna kirýine múmkindik týǵyzdy. Búginde Qazaqstan postkeńestik keńistikte tanymal kóshbasshy elderdiń qatarynda, qaýipsizdikti, ekonomıkalyq turaqtylyqty nyǵaıtýǵa jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan kóptegen úderisterdiń bastamashysy bolyp tabylady. Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy, Astana Sammıti, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńes, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, EKSPO-2017 – áriptestik pen senim saıasatynyń mańyzdy nátıjesine aınaldy. Munyń bári memlekettik qurylymdy túbegeıli ózgertýsiz múmkin bolmas edi. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda úsh mıllıonnan astam qazaqstandyqtyń talqylaýymen Ata Zańymyz qabyldandy, órkenıetke bet burǵan daǵdarys jyldary óziniń ómirsheńdigin dáleldegen ekonomıka reformalandy, bank júıesi qurylyp, ulttyq valıýta engizildi, sheteldik ınvestısııalar tartyldy. Ulttyq valıýtanyń enýi táýelsizdik nyshanyna jáne túbegeıli naryqtyq reformalardyń kepiline aınaldy, teńgeni engizý naqty qajettilik boldy. Alaıda sol 1993 jyly osy batyl bastalǵan istiń tabystylyǵyna degen jaýapkershiliktiń bar aýyrtpalyǵy bir adamnyń moınyna tústi, halyqty óz sheshiminiń durystyǵyna sendirip qana qoımaı, teńgeni nyǵaıtyp, aıyrbastalymdy etýge tıis boldy. Búginde Memleket basshysy qazaqstandyq teńge álemdik aqsha tarıhynda ózindik ornyn ıelengenin maqtanyshpen aıta alady.
Barsha qazaqstandyqtar maqtan etetin elordamyz Astanaǵa arnalǵan bólimdi erekshe sezimmen oqısyń. Qazaqstan halqy úshin Astana eldiń qalyptasýy men órkendeýiniń nyshanyna aınaldy, halyqaralyq qoǵamdastyq beıbitshilik pen kelisim qalasy retinde moıyndady. Sol aýmaly-tókpeli toqsanynshy jyldarda elordany Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly sheshimniń durystyǵyna, bul Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy úshin jasalyp otyrǵan sátti qadam ekenine halyqty sendirý asa qıyn bolǵany kitapta baıandalady. Elimizdiń tarıhynda alǵash ret astanany kóshirý jáne ony salý týraly saıası mańyzy zor uly sheshim ulttyq múddege negizdeldi. Elordanyń aýysýy Qazaqstannyń ekonomıkasyn qalpyna keltirýge úlken yqpal etti. Elorda halqynyń kópultty sıpaty kóp etnostyq memleket qurýdaǵy baǵytyn, Qazaqstandaǵy halyqtardyń dostyǵyn nyǵaıtý saıasatyn rastaıdy. Sheshimin tapqan jáne bolashaqqa josparlanǵan mindetterdiń aýqymdylyǵy tań qaldyrady. Prezıdentti arhıtektýralyq jáne kommýnıkasııa máselelerimen qatar qazaqtarǵa tán qonaqjaılylyq pen meıirimdilikti ǵana emes, sondaı-aq óndiristik, ıntellektýaldyq jáne shyǵarmashylyq mádenıetti qamtıtyn elordanyń mentalıtetin qalyptastyrý máselesi de alańdatty. Astanada ótken barlyq álemdik forýmdar jahandyq saıası turaqtylyqty, dinı tózimdilikti jáne halyqaralyq kelisimdi saqtaýǵa baǵyttalǵan. Bul Elbasy saıasatynyń jarqyn bir kórinisi.
Zııatkerlik áleýet qazirgi zamanǵy álemdik ekonomıkanyń eń qundy resýrstarynyń biri bolyp tabylady. Ol zııatkerlik eńbek daǵdylaryn damytatyn joǵary bilim berý júıesi arqyly qalyptasady. Prezıdent bilimdi, ozyq oılaı alatyn azamattar ǵana Qazaqstandy joǵary damyǵan memleketke aınaldyra alady dep jazady. Ýnıversıtet qoǵamdastyǵy Elbasynyń bul sózin stýdent jastarǵa qarata aıtqan tikeleı úndeýi retinde qabyldaıdy. Táýelsizdik jyldarynda Táýelsiz Qazaqstannyń negizgi qundylyqtarymen tárbıelengen qazaqstandyq jas urpaq eliniń jarqyn bolashaǵy úshin aıanbaı eńbek etýge daıyn. Elbasynyń «Táýelsizdik dáýiri» kitabyn oqý arqyly jas urpaq otansúıgishtik qasıetin odan ári damyta túsetini sózsiz. Oqıǵalardyń baıandalýy, ózektiligi, naqtylyǵy, avtordyń tereń maǵynaly ózindik ustanymdarynyń saqtalýy elimizdiń júrip ótken jolyn keńinen túsinýge, atqarylǵan isterge baǵa berip, bolashaqqa senimmen qaraýǵa múmkindik beredi.
Erkin KО́BEEV, E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń rektory