Taý bókterinde ornalasqan shaǵyn aýylda oblystyq deńgeıde úlken is-shara ótti. Qatynas azaıyńqyraǵan, mal qolǵa qaraǵan qys ortasyndaǵy bul basqosýǵa aýyldyń jas-kárisi kóptep jınaldy.
B.Bıbolatuly atyndaǵy jalpy orta mektebiniń májilis zalynda arnaıylap shaqyrylǵan qonaqtarmen qatar otyrýǵa aýyldaǵy aǵaıynnyń asyǵýyna sebep te joq emes edi.
Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasy qoǵamda, sonyń ishinde kásibı tarıhshylar men gýmanıtarlyq sala mamandarynyń zor rýhanı silkinisin týǵyzdy. Mysaly, tarıhshylardyń «Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý jáne tarıh ǵylymyndaǵy jańa mindetter» taqyrybynda ótken IV kongresinde ǵalymdardyń, ólketanýshylardyń áleýetin paıdalaný arqyly barlyq eldi mekenniń tarıhyn jazý, sonymen qatar, kórsetilgen jerlerdiń turǵyndarynyń dástúrli mádenıetine qatysy bar toponomıkasyn, folkloryn, shejiresin qosa qamtý qajettigi aıtyldy. Al bilim berý salasyndaǵylar Qazaqstan tarıhyn oqytýda ólke tarıhynyń derekterin jınaqtap, kúndelikti sabaqta, tárbıelik sharalarda paıdalaný máselesin qolǵa aldy. Osylaısha, táýelsiz elimizdiń bolashaǵy keıingi jas jetkinshekterdiń týǵan elge, jerge degen perzenttik sezimderin qalyptastyrý, el tarıhyndaǵy umytylmas tarıhı oqıǵalardy tereń bilip ótkeni men búgingisin baılanystyra otyryp, óziniń sanaly kózqarasyn, úlesin qosa bilýine daǵdylandyrý kózdeldi. Bul oraıda barlyq mektepterde, kolledjderde, joǵary oqý oryndarda ólketaný kýrsyn engizý jáne osy kýrs boıynsha tıisti oqýlyq pen oqý quraldaryn daıarlaý, jergilikti turǵyndardyń tarıhyn, mádenıetin, etnografııasyn jáne folkloryn zertteý maqsatynda joǵary oqý oryndar bazasynda jazǵy ýaqytta turaqty tarıhı-etnologııalyq jáne folklorlyq ekspedısııalar uıymdastyrý qolǵa alyndy. Qysqasyn aıtqanda, Elbasy usynǵan «Týǵan jer» jobasy sheńberinde respýblıka boıynsha 2018-2019 oqý jylynan bastap ár aımaqtyń ereksheligine negizdelgen «О́lketaný» kýrsy oqytylatyn bolady. Tólebı aýdany, Keńesaryq aýylyndaǵy B.Bıbolatuly atyndaǵy jalpy orta mektepte ótken semınar-keńestiń de negizgi maqsaty «О́lketaný» kýrsyn engizýdiń ózekti máselelerin talqylaý edi.
Ońtústik Qazaqstan oblysy bilim basqarmasy uıymdastyrǵan is-sharaǵa qoǵam qaıratkerleri, oblystyq, aýdandyq, qalalyq bilim bólimderiniń ádiskerleri, «О́lketaný» oqýlyǵynyń avtorlary qatysty. «Patrıotızm kindik qanyń tamǵan jerińe, ósken aýylyńa, qalań men óńirińe, ıaǵnı týǵan jerińe degen súıispenshilikten bastalatynyn atap kórsetken Elbasy N.Nazarbaev «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qolǵa alýdy usyndy. Memleket basshysynyń maqalasynda aıtylǵandaı, týǵan jer – árkimniń shyr etip jerge túsken, baýyrynda eńbektep, qaz basqan qasıetti mekeni, talaı jannyń ómir-baqı turatyn ólkesi. Ony qaıda júrse de júreginiń túbinde áldılep ótpeıtin jan balasy bolmaıdy. Bizdiń búgingi maqsatymyz da oqýshylardyń týǵan jer tarıhyn tereń bilýine múmkindik jasaý. Osy maqsatta muǵalimderge arnaıy oqý quraldaryn daıyndap, is-sharalar josparyn túzip ony iske asyrý joldary boıynsha usynys-pikirlerimizdi ortaǵa salýdamyz. Kóp materıal jınaqtaý qajet, sondyqtan tarıhshylarymyzdy da osy ıgi iske jumyldyrýdamyz», – deıdi ádistemelik kabınetiniń bólim basshysy Aıgúl Nábıjanqyzy.
Semınar-keńeske qatysýshylar «О́lketaný» kýrsyn engizýdiń mańyzyna toqtalyp, ólke tarıhyn bilý- rýhanı jańǵyrý, urpaqtar sabaqtastyǵyn saqtaý kepili ekenin aıtty.
Al endi bilim basqarmasy uıymdastyrǵan osynaý bir semınarǵa jas-kárisi qalmaı kelgen aýyl turǵyndarynyń qatysy qansha dersiz. Iá, olardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan da týǵan jerdiń tarıhy, Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynan týyndaǵan bastamalardyń oryndalý barysy. Bul oraıda, qoǵam qaıratkerleriniń, aýyl aqsaqaldarynyń, aýdan ákiminiń qatysýymen «Qarashańyraq – Qarasora, qutty meken Saıramsý» atty eki tomdyq kitaptyń tusaýkeser rásimi ótti. Ataýy aıtyp turǵandaı kitapta aýyldyń, ólkeniń tarıhy keńinen qamtylǵan. Shymkent qalasyndaǵy A.S.Makarenko atyndaǵy №41 mektep-lıseıdiń tarıh pániniń muǵalimi О́mir Shynybekuly onshaqty jyl boıy izdenip, týǵan jeriniń tarıhy týraly derekterdi jınaqtapty. Qundy eńbektiń oqyrman qaýymǵa usynylýyna Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasy negiz bolǵan. «Bizdiń aýyl Tıan-Shan taýynyń eteginde sulý tabıǵaty men san alýan janýarlary, ósimdikteri bar Aqsý-Jabaǵyly qoryǵyna tıip turǵan, Ulttyq parktiń janynda Saıramsý-Qasqasý-Qarasora ózenderiniń bas jaǵynda ornalasqan. Bul ataqonysta Esimhannyń ordabıi bolǵan, toǵyz uldy Qudaıberdiniń Túgelbaı men Danaı atty uldarynan taraǵan urpaqtar atam zamannan beri turyp keledi.
Qudaıberdi bı onyń ataqty uldary men keıingi urpaqtary el men jer úshin bolǵan soǵystar men shaıqastarda at ústinen túspegeni týraly derekter tarıhı qujattardan málim. Esimhannyń áskerin basqarǵan Qudaıberdi qalmaq pen Tashkent hany Tursynhanǵa qarsy soǵysqa osy jerden attanǵan. Al ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa osy aýyldan 189 bozdaq qatysyp, 119-y maıdanda qaza boldy. Bertinirekke kelsek, esimi álemge tanymal aýyl túlekteri az emes. Mysaly, bylǵary qolǵap sheberi Serik Qonaqbaev, keńes dáýirinde Toqbolat Toǵysbaev bastaǵan búkilodaqtyq sýretshiler odaǵyna múshe bolǵan 18 qylqalam sheberi, Salvador Dalı men Pablo Pıkassonyń deńgeıine kóterilgen Erbolat Tólepbaı men Bekseıit Túlkıev bar. Sondaı-aq, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, kezinde Qazaq KSR-niń úkimeti tóraǵasynyń orynbasary, josparlaý komıtetiniń tóraǵasy, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi bolǵan Qalyq Abdýllaev, Shymkent qalasy men Jambyl oblysynyń ákimi bolǵan, qurylys mınıstrligin basqarǵan Amalbek Tshanov ta osy aýyldyń azamattary. Aýylymyzdan 10-nan astam ǵylym doktory, 20-dan astam ǵylym kandıdattary shyǵypty. Osy syndy faktiler, aýyldyń qıly-qıly kezeńderdegi tynys-tirshiligi týraly materıaldar О́mir Shynybekulynyń kitabynda kórinis tapqan. Kitap – shyqqan tegimizdi, jerimizdi, aýylymyzdy jáne tarıhymyzdy tanytý arqyly óskeleń urpaqtyń rýhanı sanasyn jańǵyrtady», deıdi tusaýkeser rásiminde sóz alǵan qoǵam qaıratkeri, general Erjan Isaqulov.
Joǵary sanatty ustaz, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi О́mir Shynybekuly «Aýyl tarıhy – el tarıhy» atty kitabymen de oqyrman qaýymǵa jaqsy tanys. «Álem tarıhyn bilgenimen, aýylynyń tarıhyn bilmeıtinder joq emes. Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty eńbeginde orta mektepte týǵan jerdiń tarıhyn oqý patrıotızmniń eń jaqsy úlgisi ekenin, týǵan jerdiń árbir saıy men qyrqasy, taýy men ózeni tarıhtan syr shertetinin atap ótti. Árbir ólkeniń halqyna sýyqta pana, ystyqta saıa bolǵan, esimderi el esinde saqtalǵan birtýar perzentteri baryn, osynyń bárin jas urpaq bilip ósýge tıis ekenin de aıtty. Osy talaptan shyǵýǵa tyrystym. Týǵan jerimizdiń tarıhyn aǵa býyn aqsaqaldar aıtyp ta otyratyn. Degenmen, tarıhı derekterdi tabý, jınaqtaý, dáıekti dálelder keltirip, synshy oqyrmanǵa usyný ońaı bolǵan joq», deıdi О́mir Shynybekuly. Sondaı-aq, kitap avtory bul eńbegin «Týǵan jer» baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa qosqan úlesim dep sanaıdy.
Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»