KELEShEKTI BOLJAǴAN KEMEL JOLDAÝ

TО́RAǴALYQ JOLDAÝMENEN ÚNDESTI Bıylǵy jyl aqjarylqap jaqsylyqty ala kep, El ishine nuryn shashty shapaǵatty jańa lep. Qazaqstan abyroıyn, asqaqtatyp aıbynyn Tóraǵaǵa tańdap aldy qazaǵymdy ádil dep. Bul maqtanysh, bul mártebe Qazaqstan eli úshin, Tatýlyqty berik saqtap, órkendi etken órisin. Elý alty el basshysy bir múddege júginip, Saıasatta jasalady tuǵyrnama kelisim. Qazaqstan eli beıbit, jeri jomart, baǵy gúl, О́rkendi elmen terezesi teń túsetin shaǵy bul. Táýelsizdik týyn bıik nyq ustaǵan shaǵynda Bar álemge shýaq shashar keldi kezeń taǵy bir. Bar tilegi – aq nıetti qalmasa deý tot basyp, Bul zamanda júrgender bar elden elge oq tasyp. Babalardyń aq armany – azattyqty ardaqtap, Qandaı jaqsy, halyq úshin júrsek dáıim baq shashyp. Qazaqstan qolǵa ustady tóraǵalyq tizginin, Bul degeniń jarııa etý – tatýlyqtyń izgi únin. Bir-birine syılaǵandy, usynǵandy qalaıdy ol Soǵys-órttiń tútin ıisi darymaǵan túz gúlin. Barsha álem el-jurtynyń bildiretin muratyn, Tóraǵanyń nysanasy – tórt “T” bastap turatyn: Trast – senim beriktik pen úlken birlik bastaýy, Tradıshn – dástúr-saltyn ustansyn dep juratym. Transparensı – ashyqtyqtyń dańǵyl joly urany, Teńdik penen yntymaqtyq tanytýdyń quraly. Tolerans – tózimdilik jol nusqaýdan turady, Mine, osy túıini kóp tórt tuǵyrly suraǵy. Bul tórt tuǵyr ulaǵatty ustanymdar adamǵa, Asa qajet tatýlyqty tý etetin qoǵamǵa. Tynyshtyqtyń tetikterin myqty ustasań turaqty, Senimdilik arttyrady jumyr jerli ǵalamǵa. Jurt qashpasyn, bult baspasyn barsha álem aspanyn, Tek jyrlaıyq tatýlyq pen uly dostyq dastanyn. Erkindiktiń  aq besigin terbeteıik bar úıde, Sharyqtasyn, qalyqtasyn shattyq toly asqaq ún. Elbasynyń jurtqa arnaǵan jiger berer Joldaýyn, Qalyń qaýym biraýyzdan bildirýde qoldaýyn. EQYU-ǵa  tóraǵalyq Joldaýmenen úndesip, Jer sharynyń shesheri anyq kókeıkesti armanyn. Álı YSQABAI, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qyzmetkeri, Almaty oblysynyń qurmetti azamaty. AÝYR DA JAÝAPTY MINDET Bolashaqqa tyń serpin beretin, tarıhı qujattardyń ishinde mańyzy aıtarlyqtaı salmaqty bolyp ta­by­latyn Elbasynyń jyl saıynǵy halyqqa Joldaýy bıyl buryn­ǵy­synan erterek joldandy. El da­mýyn­daǵy basym baǵyttardy aı­qyn­dap bergen Memleket basshy­sy­nyń Joldaýyn tezirek ári ónimdi etip júzege asyrý úshin quzyrly qu­rylymdar iske kirisip te ketti. Osy jolǵy Joldaýda kóterilgen asa mańyzdy máselelerdiń biri ­– bilim berý júıesin jetildirý, jastardyń bilimdiligin arttyrý, jas kadr­lar­dyń kásibı biliktiligin tereńdetý, elimizdiń joǵary oqý oryndaryn álemdik deńgeıge jetkizý. Osyǵan baı­lanysty Elbasynyń bıylǵy halyqqa Joldaýy respýblıkanyń barlyq telearnalarynda tikeleı efırde kórsetile salysymen, el Prezı­denti janyndaǵy Memle­ket­tik basqarý akademııasynda Jol­daý­ǵa únqatý maqsatynda keńeı­til­gen otyrys bolyp ótti. Atalmysh akademııanyń rektory Aryn О́rsarıev Prezıdenttiń “Jańa onjyldyq ­– jańa eko­no­mı­kalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Jol­daýyna ún qosý otyrystyń kún tár­tibinde turǵan birinshi másele ekenin aıtty. Osy oraıda bilim berý sapasyn jaqsartý, mamandar daıarlaý júıe­sin je­tildirý, sondaı-aq Elbasy atap kórsetkenindeı, qazaqstandyq jo­ǵa­ry oqý oryndarynyń álemdik deń­geıdegi bedelin arttyrý kezek kút­tirmeıtin mindet ekenine ekpin túsirdi. – Elbasynyń bul tapsyrmasy biz úshin óte ózekti, sondyqtan álem­niń jetekshi oqý oryndarymen yntymaqtastyqty odan ármen da­my­ta beremiz. Akademııa rektory retinde muny jaýapty min­det dep bilemin. Degenmen de bul damýdyń jańa kezeńine um­tyl­ǵan Qazaq­stan úshin asa qajet. Men jedel josparda bir jyl­ǵa arnalǵan stretegııany jasaý mindetin alǵa qoıyp otyrmyn. Mem­lekettik apparattyń kadrlyq áleýetin arttyrý maqsatynda oqý úderisterin jańǵyrtý strategııasy eýrazııalyq keńistik, TMD, ShYU-daǵy tań­daýly ǵylym-bilim uıym­darynyń bestigine kirýdi kózdeıdi. Sonymen qatar, akademııanyń kadr­lardy qaıta daıarlaý jáne bi­lik­tiligin arttyrý kýrstarynda jy­lyna 3000 memlekettik qyzmetker oqy­tylatyn, orta jáne joǵary bý­yn­daǵy 250 memlekettik basqarýshy daıarlanatyn bolady, – dedi A.О́rsarıev. Rektor kelesi kezekte akade­mııa­nyń óz túlekterimen turaqty baı­lanys jasap turatynyn, olardyń arasynda 20 saıası basshy, 5 elshi bar ekenin aıtty. Túlekterdiń 33 paıy­zy elimizdiń aımaqtarynda sýdıa bolyp jumys jasaıtyn bo­la­tynyn da atap kórsetti.  Sony­men qatar akademııa óz túlekterine eki dıplom berý júıesin engizýge baılanysty jumystardy bastap ket­kendigin de atady. Máselen, aǵym­daǵy jyly akademııanyń 20 túlegi osy oqý ornynyń dıplomy­men qatar memlekettik basqarý sa­la­synda álemdik úzdik 10 joo qata­ryna engen Sıngapýr memlekettik saıasat mektebiniń dıplomyn alyp shy­ǵady eken. Al 2010 jyly aka­demııanyń 116 tyńdaýshysy shetel­dik bedeldi ýnıversıtetterden táji­rıbeden ótpek. Osylaısha, Prezıdenttiń júk­te­gen mindetterin júzege asyrý úshin akademııa naqty is-sharalarǵa ki­rispek. Araı ÚIRENIShBEKQYZY, Astana. MAQTANSAQ TA MASTANBASPYZ Nurmahan ORAZBEK, jýrnalıst. Bıylǵy Joldaý buryn­ǵy­lary­nan ózgesheleý – bir nemese eki-úsh jylǵa arnalǵan emes. Tutas on jyldyqty kúıtteıdi. Bul – er­te­ńiń­di erterek qamdaý úlgisi. Degen­men, burynnan da bar, qoldanylyp kele jatqan qareket. Joldaýdyń ózi alǵashqy onjyldyǵynyń qory­tyndylaryn shyǵaryp, ekinshi on­jyl­dyǵynyń mindetterin belgile­gen “Qazaqstan-2030” Damý stra­te­gııa­sy sonyń jarqyn úlgisi bolsa kerek. Ondaı qareket buryn bol­masa, bizdiń el, Elbasy aıtqandaı, maq­tanýǵa tatıtyn kórset­kish­ter­men, nátıjelermen álemniń apshy­syn qýyrǵan ekonomıkalyq daǵda­rys­tan aryla bastamas edi. Ol kór­setkishterdi, ol nátıjelerdi qaıta­lap jatý mindet bolmas. Degenmen, mastanarlyq jaǵdaıdyń aýyly da qyr astynda jatpaǵandaı. Meniń nazarymdy bir taqyrypqa kelti­ril­gen eki mysal aýdardy. Birinshiden – “Qazaqstanda... bir qyzmetker jylyna 17 myń dollardyń ónimin ón­diredi. Damyǵan elderde bul kór­setkish 90 myń dollardan asyp tú­sedi”. Ekinshisi – “Aýyl sharýashy­ly­ǵyndaǵy eńbek ónimdiligi eń tó­me­ni jáne jylyna bir jumys isteýshige 3 myń dollar shamasynda keledi. Al damyǵan elderde bul kór­setkish 50-70 myń dollardy qu­raıdy eken”. Jalpy, ekonomıkada “eńbek ónimdiligi” degenińiz qolǵa úıretilmegen haıýandaı uǵym, qo­lyńa tússe, yrqyńa kóne qoımaıdy. Ketpen ustaǵan bir adam kúnine júz sharshy metr jerdiń topyraǵyn aýdardy eken dep, erteńine 150 ne­me­se 200 sharshy metr jer aýdara­myn degizip mindetteme qabyldata­tyn “sosıalıstik jaryspen” eńbek ónimdiligi artpaıdy. Dittegenge je­tý­diń birden-bir joly ǵylym ja­ńalyǵyn, ıaǵnı ǵylym jasaǵan jańa tehnıkany, jańa tehnolo­gııa­lardy keńinen qoldaný. Ekonomı­ka­nyń qaı salasynda bolsyn. Ázirge biz sheteldik (alysy bar, ja­qyny bar) tehnıka men tehnolo­gııa­ny qoldanyp, kóńil toǵaıtar tabystarǵa jetkendeımiz. Biraq ózgege ǵumyr boıy aýyz ashyp oty­ra berý áste de kisilik emes, masyl­dyq bolsa kerek. Endeshe, óz ǵalym­darymyzǵa, óz ónertapqysh­tary­myz­ǵa, óz izdengishterimizge kóńildiń kóbirek iltıpaty jón. Ras, Elbasy ómir týraly ǵylymdar ortalyǵy, energetıkalyq zertteýler ortaly­ǵy, taqyryptyq aspaptyq ortalyq sekildi jańa ǵylymı ortalyqtar qu­rylatynyn tilge tıek etti. Oryn­­dy. Biraq bizdegi ǵylymı áleýet solarmen támamdalmasa ke­rek. Baıaǵyda qalyptasqan ǵylym­darymyz men ǵalymdarymyzdy bylaı qoıǵanda, sony jańalyqtar ashyp jatqan jas talanttarymyz ben talaptylarymyz bar ekenin baspasózden oqyp júremiz. Solar usynǵan jańalyqtar, ásirese jańa tehnıka baıqaýyn mezgil-mezgil ótkizip tursaq, sheteldik úlgilermen salystyrǵanda, moıny ozyqtaryn tań­daı bilsek, solaryn jetildire tú­sýge shyn járdemdessek, utary­myz da kóbeıe túser edi dep oılaımyn. Osy oraıda ótkennen bir mysal keltire ketýge bolady. Sol ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldarynyń basynda Qanysh Sátbaev Jezqazǵan óńirine saparynda ken qazýda jańa tehnıkaǵa jol ashýdy talap etedi. Talap alpysynshy jyldardyń ba­syn­da júzege asty. Jáne ol tehnı­ka sheteldik emes, otandyq tehnıka bolatyn. Ári ol sol za­manda álem­degi osy saladaǵy eń ozyq tehnıka edi. Onyń shet jaǵasyn jýrna­lıs­tik saparda ózimiz de kórdik. Jal­py, Elbasy alǵa qoıǵan mindet­ter­diń údesinen shyǵý úshin bul oraıda tyndyrǵanyńdy qomsyný bas­shy­nyń da, qosshynyń da, qatardaǵy qarapaıym miskinniń de kisilik, azamattyq qasıetiniń bir qyry bo­lýǵa tıis dep bilem. Joldaýda qarapaıym azamat retinde meniń nazarymdy aýdarǵan taǵy bir jáıt bar. Elbasy saıası jańǵyrý, ıaǵnı qoǵamdyq qaty­nas­tar­dy saýyqtyra túsý máselesin qadap aıtty. Ásirese, quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyna syndar­ly syn estildi. “Ishki saıası sala men ulttyq qaýipsizdiktiń 2020 jyl­ǵa deıingi negizgi maqsattary qoǵamda kelisim men turaqtylyqty saqtaý, el qaýipsizdigin nyǵaıtý bo­lyp qala beredi” degen sózdi Elba­sy qadap aıtty. Alaıda, óz basym “ulttyq qaýipsizdik”, “memlekettik qaýipsizdik” degen asa bir salmaqty uǵymdardy osy biz ústirtteý túsi­ne­miz be dep sekem alam. Keıde tyn­dyrǵanymyzǵa, tyndyra alma­ǵa­nymyzǵa syn aıtylyp (bálkim, qatqyl da bolar) jatsa, sony ál­gin­deı uǵymdarǵa oraılas nárse dep uǵatyn syńaılymyz. Syn mem­le­ketimizdiń qaýipsizdigine qater emes, qaıta sol qaýipsizdikke qorǵanysh. Bir ǵana shart – synǵa bet kóris­pes­teı bolyp qaharlanýdan, ata jaý sanaýdan saq bolǵan abzal, aq-qa­rasyn ádil salmaqtaǵan jón. Árı­ne, synnyń da ádil bolǵany oryn­dy. Oppozısııa – tek ókimet (bılik) úshin kúres emes, qoǵamdyq ómirdegi olqylyqtardy joıýdyń quraly ekenin umytpaǵanymyz ma­qul. Bitispes bolyp bólshektengen qoǵamda ǵana oppozısııa ókimetti jeńip alý (“Barlyq bılik – Sovet­terge!”) quraly. Al elimizde ondaı bólshektený joq ekeni árkimge aıan. Osy oraıda oppozısııamyzdyń da “oıbaı, bizdiń ıdeıamyzdy ıemdenip ketti” dep attandaı bermegeni jón. Taǵy bir máseleni ortaǵa salǵan artyq bolmas. Bizde “aýyl jyl­dary”, “mádenıet jyldary” sekildi en salynǵan birtalaı jyldar ótti. Solardyń qorytyndylary joǵary deńgeıde shyǵarylǵan da bolar, biraq qalyń kópshilikke qaratyp nasıhattala qoıǵan joq. Demek, on jyldyń árbir jyly qorytyn­dylan­ǵanda neni tyndyrdyq, neni tyndyra almadyq, onyń sebebi ne, ol sebepterdi qalaı, qashan joıa alamyz degen suraqtar kópshilikke baspasóz arqyly egjeı-tegjeıli túsindirilgeni maqul. ORTAQ ISTE OLQYLYQ BOLMASYN DESEK... Muhıt IZBANOV, Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Atyraý oblysy boıynsha basqarma bastyǵy – tártiptik keńes tóraǵasy. Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń Qa­zaq­stan halqyna bıylǵy Joldaýyn bizdiń ujym qyzmetkerleri de tikeleı jeliden tyń­dap, qanaǵattanǵandyq sezimmen qarsy aldy. “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” Joldaýy shyn máninde elimizdiń osynaý bir kúrdeli kezeńdegi atqarǵan isterimen birge, aldaǵy aýqymdy mindetterin de aıqyndap berdi. Ǵa­lamdyq qarjylyq daǵdarys zardaptaryn ba­ryn­sha aınalyp ótken respýblıkamyzda eko­no­mıkamyzdy odan ári órkendetýdiń mańyzdy alǵysharttary jasaldy. “Daǵdarysqa deıingi kezeńde biz Qytaı, Úndistan jáne de ózge de ekonomıkasy qaryshtap alǵa basqan memle­ket­ter qatarynda damýdyń joǵary deńgeıine kóte­rildik. О́ıtkeni, biz oǵan qalaı qol jetkizýge bola­tynyn bildik. Bárin durys josparlap, saýatty iske asyrǵan­dyqtan, bizdiń damýymyz sátti boldy”, – dep atap kórsetti Elbasy óz Joldaýynda. Bolashaǵymyz úshin ózi de tyny­msyz eńbek etip, ózgelerdi de osynaý ortaq maq­sat jolyna jumyldyryp júrgen Elba­sy­ saıasa­tynyń arqasynda Qazaqstandy álem jurtshylyǵy tanysa, bul – biz úshin úlken maqtanysh. Jaqynda ǵana Memleket basshysy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken keńes­te Úkimettiń esebi tyńdalyp, Elbasy tarapy­nan ótken jyldyń qorytyndysyna naqty baǵa berilgeni barshamyzǵa málim. Osynaý alqaly jıynda Nursultan Ábishuly atqarylǵan ister­men qatar, aldaǵy mindetterdi de atap kórsetip, óz oıyn bylaısha túıindedi: “О́tken jyl bári­miz úshin úlken synaq jyly bolǵany belgili. Daǵdarysty jeńý úshin biz asa zor aýqymdy sha­ralar atqardyq. Osy oraıda Úkimettiń iste­gen jumysy bárińizge belgili, aı saıyn meniń aldymda esep berip otyrdy. Úkimet basshyly­ǵy, mınıstrler men ákimder birigip istegen nátıjeli jumystyń arqasynda biz daǵdarystan abyroımen óttik. Qazir ekonomıkamyzdyń damý qarqyny oń nátıjeler kórsetip otyr. Ol – biz úshin úlken jeńis”. Elbasy osylaı deı ke­lip, halyqtyń áleýmettik-turmystyq jaǵ­daı­laryn jaqsartý, ulttyq kadrlardy daıyndaý, ákimshilik reformalardy iskerlikpen júzege asyrý máselelerine aıryqsha toqtaldy. Ásire­se, maman tapshylyǵy, kadr máselesi, bank sa­lasyndaǵy túıtkilderdi birigip sheship, elimizdiń strategııalyq órkendeýine zalal keltiretin kez kelgen keleńsiz qubylystarǵa batyl tosqaýyl qoıý qajettigine basa nazar aýdardy. Sonymen qatar, Elbasy keıbir laýazym ıe­leriniń jaýapty jumystarǵa tájirıbesi az, biliktiligi tómen, jaýapkershilik júgin jete se­zin­beıtin jastardy tartyp otyrǵanyna kelis­peı­tindigin bildirdi. “...Apparatty balabaqshaǵa aınaldyryp jiberdińder. Búgin bizdiń vedom­stvo­lardaǵy aıtarlyqtaı bıik laýazymdarda ózderiniń ne úshin sonda otyrǵanyn túsinbeıtin jas balalar otyr”,­ – dep jas mamandarǵa qatys­ty kadrlyq jumysty qatań synǵa aldy. Joǵary oqý oryndaryn bitirip kelgen jastardy eń áýeli ómir mektebinen ótkizip, mol tá­jirıbe jınaqtaǵannan keıin ǵana múm­kin­digine saı qyzmetke taǵaıyndaýdy usyndy. Elbasynyń aldymyzǵa qoıyp otyrǵan osynaý mindetterdi iskerlikpen júzege asyrýǵa atsalysý – árbir qazaqstandyqtyń abyroıly mindeti. Sonyń ishinde memlekettik qyzmet­shi­lerge júkteler jaýapkershilik júgi óte joǵary. Qazirde memlekettik qyzmetke jastar óte kóp kelýde. Meniń oıymsha, memlekettik qyzmet olarǵa memlekettik qyzmettegi turaqtylyqty, quqyqtyq jaǵynan, ásirese, zańsyz jumystan bosatýlardan qorǵalatyndyǵyna kepildik bere­di. Sonymen qatar, jeke kompanııalarǵa qara­ǵanda memlekettik qyzmet azamattardyń teń qoljetimdiligimen erekshelenedi. Búgingi tańda Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agent­tiktiń Atyraý oblysy boıynsha basqarmasynda 10 tájirıbeli qyzmetker jumys jasaıdy. Ba­sym bóligin zańgerler quraıtyn basqarma qyz­metkerleriniń jumysynyń basty baǵyty – memlekettik qyzmetshilermen jumys isteý. Bul kúnderi halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstan memlekettik qyzmetti refor­malaý deńgeıi jóninen TMD memleketteri ishinde jetekshi ról atqaryp otyrǵan memleket dep sanalady. Bul iste Elbasymyz N.Nazar­baevtyń erekshe qoldaýynyń arqasynda ómirge kelip, júıeli de maqsatty qyzmet atqaryp otyr­ǵan Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń rólin atap aıtýǵa bolady. Mem­le­kettik qyzmetti saıası jáne ákimshilik qyzmet­ter retinde bólý, qyzmetke qabyldanatyn adam­dardy konkýrstyq tártip boıynsha irikteý, eńbekaqy tóleý júıesindegi ashyqtyq, mem­le­kettik qyzmetkerlerdiń bilimderi men kásiptik sheberligin jáne biliktiligin udaıy arttyryp otyrý, memlekettik apparatta sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy ashyq kúres – osynyń bári qazirgi taıaý shetel­der­degi memlekettik qyz­mettiń eń basty erek­she sıpaty bolyp otyr. Iаǵnı, barlyq deń­geıde de tur­ǵyn­darǵa qyzmet kór­setýdi meılinshe jetildirip, mindetti túrde belgili bir laýa­zymdyq nus­qaý­lar sheń­be­rinde bo­lýdan góri, der­bes­tik pen jedeldikti, jańa­sha oılaý júıesin qa­lyptas­tyrýdy ornyq­tyrý úlken mańyzǵa ıe bola bastady. Osydan kelip sheneýnikterge qoıylatyn talaptar da kúsheıe túsetinin túsiný qıyn emes. Bul uzaq mer­zim­derdi kózdeıtin jos­parlardy júzege asyrýda, bıýdjettik baǵdarlamalardy oryn­daýda halyq­tyń talaby men tilegin tolyq qana­ǵattan­dyra­tyn maqsattarmen ǵana astasatyn mindet bol­maq­shy. Iаǵnı, bıýdjettiń qarjysy tek óz maq­sattaryna ǵana jumsalyp, sheneý­nikterdiń sy­baılas jem­qorlyqtan ada bolýy Úkimet ta­rapy­nan qatań baqylanatyn júıege qatty mán berilip otyr. Oblystaǵy memlekettik organdardyń qury­lymyn jetildirý, sol arqyly memlekettik qyz­met kórsetýdiń joǵary sapasyna qol jetkizý, sy­baılas jemqorlyqtyń aldyn alyp, mem­le­ket­tiń oń ımıdjin qalyptastyrý máselesi kún tártibine qaı kezdegiden de ótkir qoıylýda. Bul oraıda memlekettik qyzmetke usynylatyn kadrlardy durys tańdaı bilýdiń mańyzdylyǵy joǵary. Ol — memlekettik qyzmet testisin ótkizip, qadrlyq rezervke konkýrstyq tańdaý arqyly júzege asyrylady. Onda úmitkerlerdiń kásibı biliktiligi (zańnamalardy, tańdaǵan mamandyǵy boıynsha salany bilýi jáne t.b. qabiletteri) anyqtalyp, olardyń memlekettik qyzmetke qabyldanýy úshin qajetti dáıekter men málimetterdiń biryńǵaı bazasy jasaq­talady. Ata Zańymyz, “Memlekettik qyzmet týraly” “Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly” zańdar men Memlekettik til, Ar-namys kodeksi boıynsha synaqtan ótkennen keıin kelesi kezekte tıisti memelekettik organ bel­gi­len­gen konkýrstyq resimder negizinde kon­kýrs­qa qatysqandardy kásibı biliktiligine qarap tańdaıdy. Bul úderisterdiń barlyǵy beıne­ba­qylaý júıesi arqyly qadaǵalanyp, testiden, konkýrstan ótý kezinde basqarma qyzmet­ker­le­riniń, múddeli memlekettik organ adamdarynyń yqpal jasap, aralasýyna jol berilmeıdi. Elbasy N.Nazarbaevtyń 2009 jylǵy 22 sáýirdegi №793 Jarlyǵymen memlekettik organdardyń, memlekettik jáne memlekettiń qatysty úlesi bar uıymdardyń basshylaryna sybaılastyqqa qarsy áreket etý máselesinde derbes jaýapkershilik sol mekeme, kásiporyn, organ basshysynyń tikeleı mindeti retinde júktelgen. Osyǵan oraı memlekettik qyzmette jumys jasaıtyn jáne buryn jasaǵan adamdardyń adamgershilik, kásibı qabiletteri, olardyń tarapynan jiberilgen kemshilikter men túrli jaýapkershilikke tartylý faktileri, memlekettik qyzmetten ketý sebepteri týraly barlyq málimetterdi biryńǵaı elektrondy de­rekqorǵa jınaqtaýdy qamtamasyz etý baǵytyn­da josparly jumystar júzege asyrylýda. Memleket basshysy belgilep bergen ákim­shilik reformanyń basty baǵyttary – mem­le­kettik organdardyń qurylymyn jetildirý, sol arqyly memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapa­lylyǵyn qamtamasyz etý, memlekettik apparat­tyń turaqtylyǵyn, basqarý sheberligin jetil­dirý, memlekettik qyzmetkerlerdiń eńbegine saı jalaqy tóleýdi júzege asyrý bolyp tabylady. Joǵary bilikti kadrlardy memlekettik qyzmetke tartýda úlken problemaǵa aınalyp otyrǵan eń basty másele – jumystyń óte kóp­tigine qaramastan, jalaqynyń tómendigi. So­nyń saldarynan bilikti mamandardyń basym bó­ligi aqshasy kópteý basqa qurylymdarda jumys jasaýǵa múddeli. Sońǵy bir-eki jyldyń kóleminde Elbasymyz atap ótken “Bolashaq” stıpendııasymen shetelderde oqyp bilim alyp kelgenderdiń birde-bireýiniń oblysymyzdyń memlekettik organdarynda jumys jasaýǵa yntalary joq ekendigi kóp jaıtty ańǵartady. 2008 jylǵy maýsymda ótken “Elimizdiń básekege qabilettigin kóterýdegi memlekettik qyz­mettiń róli” atty halyqaralyq ǵylymı-prak­tıkalyq konferensııada sóılegen sózinde Elbasy N.Nazarbaev: “Qazirgi teńdeı tóleýge negizdelgen eńbekaqy tóleý júıesi edáýir ózger­tiledi. Árkimniń eńbegi jumystyń kúrdeliligine, na­ryqtyń qunyna jáne jeke úlesine baı­lanysty aqyrǵy nátıjelerge saı baǵalanatyn bolady”, – degen bolatyn. Sanany turmys bılegen qazirgideı zamanda atalmysh máseleniń ońtaıly sheshilýi memlekettik qyzmetke kelýshilerdiń yntasymen birge, jaýapkershiligin de anaǵurlym arttyra túsetini sózsiz. Ústimizdegi jyly Atyraý oblysy boıynsha memlekettik qyzmetkerlerdiń sany 3881 bir­lik­ke, sonyń ishinde jergilikti atqarýshy organ­darda 1585-ke deıin qysqartyldy. Qazirgi kezde memlekettik qyzmetter tizilimine 37 qyzmet kórsetý túri engizildi. Memlekettik qyzmettiń kadr rezervine de suranys jyldan jylǵa artyp keledi. Oǵan dálel 2008 jyly memlekettik qyzmettiń kadr rezervinen 94 adam memlekettik ákimshilik laýazymǵa taǵaıyndalǵan bolsa, 2009 jyly 143 adam jumysqa qabyldandy. Túrli qurylys nysandary men áleýmettik nysandardy salýǵa, qyzmet salasynyń basqa da túrlerimen aınalysý úshin kelisim beretin quzyrly organdardyń tarapynan kezdesetin ákimshilik kedergiler, sózbuıdaǵa salýshylyq, shekten tys tekserýler sybaılas jemqorlyqqa keń jol ashyp otyr desem, esh qatelespeımin. Sondyqtan da elimiz ekonomıkasynyń órken­deýine, el azamattarynyń turmystyq jaǵdaı­lary­nyń jaqsarýyna kedergi keltirip, mem­leketimizdiń qaýipsizdigine úlken qater tóndirip otyrǵan osynaý qaterli dertpen ymyrasyz kúres júrgizý máselesi tártiptik keńestiń árbir otyrysynda basty nazarǵa alynady. Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agent­tiktiń Atyraý oblysy boıynsha basqarmasy tártiptik keńesiniń tarapynan bolǵan usynys negizinde oblys ákimi apparaty janynan mem­lekettik qyzmetterdi kórsetý sapasynyń saq­talýyn baqylaý jónindegi bólim quryldy. Qa­zirgi kúni atalǵan bólimdegi qyzmetkerler beki­tilgen erejege sáıkes barlyq memlekettik qyz­metterdi kórsetý quzyretine kiretin memlekettik organdarmen tyǵyz baılanysta jumystar júrgizýde. Atap aıtqanda, oblys turǵyndaryna memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn kóterý maqsatynda Atyraý qalasy men aýdandardyń jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarla­ma­lar, bilim berý bólimderinde, aýyldyq okrýg­terde memlekettik qyzmet kórsetý ortalyqtary ashyldy. Sonymen qatar, el Úkimetiniń 2008 jylǵy qaýlysyna sáıkes, Atyraý oblysy boıynsha ruqsat berý qujattary naqtylanyp, oblys ákimdiginiń 2009 jylǵy “Atyraý obly­synda memlekettik qyzmet kórsetýdiń stan­darttary men reglamentterin bekitý týraly” qaýlysy qabyldandy. Osyǵan sáıkes jergilikti bıýdjetten qarjylandyrylatyn basqarma­lar­dyń jáne Atyraý qalasy men aýdandar ákim­de­ri kórsetetin ruqsat berý qujattaryna sarap­tama jasalyp, barlyǵy oblys boıynsha 31 ruqsat berý qujattary bar ekendigi aıqyn­dal­dy. Oblys ákimdiginiń ǵımaratynyń kire beri­sin­de turǵyndardyń aryz-shaǵymdary men usy­nys-pikirlerin salatyn arnaıy jáshik orna­tyldy. Senim telefony jumys jasaıdy. Oǵan túsetin túrli shaǵymdar men usynystardyń barlyǵy nazardan tys qalmaıdy. Memleket bedeli – memlekettik qyzmet­shi­niń bedeline tikeleı qatysty. Sondyqtan da kún­delikti jumysymyzda oblys turǵyndary­men jandy baılanys ornatyp, atqarylǵan isterdi buqaralyq aqparat quraldary arqyly keńinen nasıhattap otyrýǵa aıryqsha nazar aýdarýdamyz. О́tken jyl ishinde jergilikti, oblystyq, respýblıkalyq gazet-jýrnaldar, tele jáne radıo arnalar arqyly 833 maqala men suhbat jarııalandy. 86 semınar-keńes pen dóńgelek ústel ótkizildi. Aldaǵy ýaqytta da osy baǵyttaǵy jumystar óziniń zańdy jalǵa­syn tabatyn bolady. Elbasy Joldaýynda atap kórsetilgen mańyz­dy máselelerdi, ákimshilik reformalardy júzege asyrý úshin memlekettik qyzmetshiler ǵana emes, búkil quqyq qorǵaý organdary, barsha jurtshylyq bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵaryp jumys jasaǵanda ǵana olar óz nátı­jesin beretini sózsiz. Sondyqtan da ortaq iste olqylyq bolmaýy úshin memlekettik qyzmettiń mártebesi men jaýapkershiligin kúsheıtýge bir kisideı atsalysqanymyz jón. JASTARǴA JIGER QOSTY Baıbol TÚSIPOV, “Jastar kadrlyq rezervi” jobasynyń túlegi. Elbasy Nursultan Nazarbaev aldaǵy on jylda atqarylatyn aýqymdy jumystar men óreli is­terdi arqaý etken Joldaýyn “Jańa onjyldyq – jańa eko­no­mıkalyq órleý – Qa­zaq­stannyń jańa múmkindikteri” dep atady. Negizinen alǵanda 2010 jyl Qazaqstan úshin tabys jyly bolyp bastalǵanyn tilge tıek etken Prezıdent N.Na­­zar­baev elimiz úshin qıyn ke­zeńder artta qalyp, alda eko­nomıkalyq ór­leý, ındýstrııalyq damý turǵa­nyn basa aıtty. Biraq ony jú­ze­ge asyrý úshin 2020 jylǵa deıin­gi strategııany qabyldap, sonyń údesinen shyǵa bilý kerektigin eskertti. Elbasy saıasaty arqasynda artta qalǵan qıyn kezeńderdegi sheshimin tapqan, aldaǵy ýaqytta jastardyń jasampaz isterin kú­te­tin basty máselelerge toq­tal­saq: áleýmettik baǵyt boıynsha ótken 10 jyldyqta 250 myń ot­basy baspanaly bolyp, bul kór­setkish elimizdiń 1 mln. 200 myń adamyn quraǵan. Kóńil qýan­tar­lyǵy, baspanaly bolǵandardyń kópshiligi jas otbasylar. Jastar úshin ózderiniń baǵyn synap, básekege túsetin sala Jol­daýda aıtylǵan aýyl sharýa­shylyǵy salasyndaǵy eńbek ónimdiligin arttyrý, kommer­sııa­lyq qyzmet kórsetý sapasyn kóterý bolmaq. “Nur Otan” HDP bastamasymen qolǵa alynǵan “Dıplommen – aýylǵa” jobasy aıasynda tehnıkalyq nemese aýyl sharýashylyǵy  mamandyqtaryn ıgergen jas mamandarymyz bul máseleniń túıinin sheship, tasyn órge domalatady dep oılaımyn. Joldaýdaǵy qadaý-qadaý tap­syr­malardyń ishinde bilim berý júıesi men mektepke deıingi tár­bıe de oı eleginen ótkizildi. Mek­tepke deıingi tárbıe men bi­lim berýdegi ketken kemshilik­ter­diń aldyn alý úshin kommersııa­lyq baǵyttaǵy balabaqshalar men shaǵyn ortalyqtar ashý jáne olardy memlekettik tapsyrys ne­gizinde qarjylandyrý kózdel­gen. Osy maqsatta elimizdiń bola­shaǵy – balalarǵa bilim men tár­bıe berý úshin “Balapan” jo­ba­sy­nyń usynylýy bolashaqqa sa­lynǵan ınvestısııa desek te bolady. Se­nim. Dástúr. Ashyqtyq. Tózim­dilik degen uranmen ishki tu­raq­tylyq, etnosaralyq tatýlyq pen dinaralyq kelisimniń qazaq­stan­dyq modelin EQYU-ǵa tóraǵa­lyq etken tusta álem elderine usyný biz úshin úlken mártebe, úlken je­tistik. Joldaýdaǵy jańa min­detter men asýlardy baǵyn­dyrý el ıgiligine qyzmet etetin jastardyń úlesinde dep bilemin. Qaraǵandy oblysy, Nura aýdany. BIRLIK BIZGE AÝADAI QAJET Dosmuhamed KIShIBEKOV, akademık. Biz Prezıdentimizdiń  ár jyldyq Joldaýyna daǵdylandyq. Árbir jyldyq Joldaý – bul naqtylanǵan jospar, damýy­myzdyń sara joly. Biraq, bıylǵy Joldaýdyń erekshelikteri bar. Birinshiden, ol kelesi onjyl­dyqqa arnalǵan. Prezıdentimizdiń ótken onjyldyqtyń tabyspen aıaqtalǵanyn, respýblıkamyzdyń belgili dárejege kóterilgenin, bizdiń álemdik daǵdarystan myqty shyq­qanymyzdy atap kórsetti.  Ekin­shi­den, bastalyp otyrǵan onjyldyq ótkennen de kúrdeli ekenin aıtty. О́ndiris, aýyl sharýashylyǵy, ǵylym, bilim, áleýmettik salalarda kóptegen atqarylatyn jumystarǵa baılanysty Úkimetke, ákimderge naqty tapsyrmalar berildi. Úshin­shiden, men Prezıdent Joldaýyn teledıdardan tyńdadym. Alpys mı­nótke sozylǵan Joldaýda Pre­zıdent birde-bir ret qaǵazǵa qara­maı, qansha faktilerdi, sıfrlardy, jumys túrlerin, onyń tolyp jat­qan salalaryn jatqa aıtty. Bul Prezıdentimizdiń eldiń ótkeni men búginin, bolashaǵyn bes saýsaqtaı biletinin kórsetti. Onyń ústine Jol­daýdy baıandaǵan kezde, Pre­zı­dent sózine san ret qol shapa­laq­taldy. Tyńdaýshylardyń – bizdiń de rızashylyǵymyzdy, aıtqan sóz­derdi qoldaıtynymyzdy baıqatty. Atqarylatyn jumys óte kóp. Eldiń maqsatyna saı. Másele ony iske asyrýda. Osyǵan oraı úsh má­seleni Prezıdentimiz basyp aıtty. Birinshi – ol eldiń osy atqary­latyn iske jigermen qyzý kirisýimiz jáne de osy kúrdeli maqsattardy eldiń sanasyna jetkizý. Ol jóninde “Nur Otan” partııasy aldyna da tapsyrmalar qoıyldy. Ekin­­shiden, osy isterdi oryn­daýda hal­qymyzdyń densaýlyǵy­nyń myqty bo­lýy, halyq­tyń orta esep­pen ómir jasy 72-ge je­týi ke­rek dep tap­syr­dy. Halyq densaýlyǵynyń myq­ty bo­lýy úshin sporttyń jap­paı ha­lyqtyq iske aınalýy. Olaı bolsa, maqsat jeke sportshylardy daıyndaý ǵana emes. Úshinshiden, ǵylym men bilimdi damytý, onyń álemdik dárejeden kórinýi. Al endi osylardyń bárin iske asyrý úshin aldymen birlik kerek. Biz – kópetnosty memleketpiz. Bir­lik bizge aýadaı qajet. Antık fı­losofy Anaksımen “Aýa – jan” dep aıtqan bolatyn. Olaı bol­sa, bizdiń birligimiz – res­pýb­lı­ka­myzdyń jany. Oǵan negiz bizde bar. Ol – bizdiń maqsaty­myzdyń barlyq qazaqstandyqtarǵa ortaq ekendigi. Prezıdentimizdiń Joldaýy da osyǵan dálel.  Sondyqtan basqasha oılaıtyndar bolsa, bizdiń basty maqsatymyzdy túsinýi kerek, dep Elbasymyz qa­dap aıtty. Bul bizdiń  tabysy­myzdyń arqaýy bolady. Biz Jol­daýdy biraýyzdan qoldaıty­nymyzdy aıtqym keledi. Almaty.