Almaty qalasynda eki jyldan beri AParking belgisi bar parkomattar jumys isteıdi. Árıne qomaqty ınvestısııa salynǵan bul jobanyń artyqshylyqtary da bar. Júrgizýshilerden jol jaǵalaǵandar burynǵydaı 100 teńgeden jabaıy túrde jınap júrmeıdi.
Qala ákimdiginiń óz kózdegeni bar bolsa da Almaty kásipkerleri toqtaýǵa, kólik qoıýǵa tyıym salynatyn jańa jol belgileri men velosıpedke arnalǵan jolaqtar kádimgideı shyǵynǵa ushyratyp otyrǵanyn alǵa tartýda. Memleketimizdiń basty donory bolyp sanalatyn megapolıs iskerlerin de túsinýge bolady. Orta jáne shaǵyn bıznesti dóńgeletip otyrǵan almatylyq kásipkerler bıýdjetke az salyq tólemeıdi.
Jalpy, qalany abattandyrýǵa jáne kólik kóp jınalatyn kóshelerdi bosatýǵa qatysty Almaty qalalyq ákimdigi ortalyqtaǵy birqatar kóshelerdiń jıegin aqyly turaq ornyna aınaldyrǵan bolatyn. Kólik júrgizýshileri turaq aqysyn saǵatyna 100 teńgeden jol jıegindegi parkomattarǵa tóleýi tıis. Alaıda qazir parkomattarǵa qatysty daý-damaı az emes. Aqyly kóshelerge jumys oryndary ornalasqan nemese sol kóshelerde turatyn júrgizýshiler kólikterin qaıda qańtararyn bilmeı, kvartal jaǵalap júrgenderi. Bolmasa mardymsyz jalaqynyń bir bóligin kúndelikti parkomattarǵa quıyp otyrýǵa týra keledi. Aıyna nemese jarty jylǵa tólep, turaq abonementterin satyp alýǵa bolady. Kólik ıeleri jańa tártipke kóndikkenshe muny júrgizýshilerge túsindiretin adamdar joqtyń qasy. Sondyqtan aqyly parkomattar men jol belgilerin ańǵarmaı, mashınalaryn qaldyrǵandar 3 AEK kóleminde aıyppul tóleıdi. Basqa da mashaqattary barshylyq.
Qala bıýdjeti úshin tıimdi jaǵy bar ekenin de joqqa shyǵarmaımyz. Qazir bul júıe qalanyń ár aýmaǵynda 11 myńnan astam turaq ornyn qamtıdy. 120 parkomatqa ıe «Almaty spestehparkıng servıs» JShS 230 mıllıon teńge kóleminde 2016 jyldyń salyǵyn tólegeni týraly esep bergen.
Desek te, Almaty qalasy kásipkerler palatasyna isker orta, ıaǵnı bıznes ókilderi qalanyń qurylymdyq kórkin jańǵyrtýdan zardap shegip otyrmyz dep shaǵymdanýda. Qala turǵydaryna 1969 jyldan beri tanys «Voshod» saýda úıiniń dırektory Iýrıı Kovtýn búginde dúken birte-birte shyǵynǵa bata bastaǵanyna shaǵymdandy. Saýda jaǵy óte tómen. Sońǵy 3 aıda jalǵa alýshylardyń 17 paıyzy bas tartqan.
«Máseleniń barlyǵy bizdiń ǵımarattyń janyna velosıped jolaǵy jasalǵannan bastaldy. Kólik qoıatyn oryn joq. Klıentterdiń kelýi kúrt tómendedi. Biz ákimdikten joldyń arǵy betinen eń bolmaǵanda aqyly avtoturaq jasaýǵa ótinish bildirdik. Biraq kelispedi. Biz qalanyń abattandyrylýyna qarsy emespiz. Biraq bizde qansha adam velosıped tebedi?!» dep shaǵymdanady Iý.Kovtýn.
«Koreıa» kafesiniń ıesi Nellı Nıgaı «toqtaýǵa bolmaıdy» belgisiniń kesirinen dámhanaǵa kelýshiler sany azaıǵanyn, tipti ǵımaratty sata da almaı otyrǵanyn jasyrmady. Tabys 30 paıyzǵa tómendegen. Qyzmetkerlerdiń jartysy jumystan shyǵarylǵan.
«Maqpal» respýblıkalyq sán ortalyǵynyń jetekshisi Bazılıa Ábilmanovadan birinshi toptaǵy múgedek qyzmetker jumystan shyqqan, sebebi onyń jumysqa qatynaýy qıyndaǵan.
Búginge deıin kásipkerler palatasyna osyndaı máselemen bıznestiń 95 sýbektisi shaǵymdandy. Endigi jerde bul másele Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý keńesiniń kún tártibine shyǵarylyp, jýrnalıster qatystyrylǵan jıynǵa zardap shekkender de shaqyrtyldy. Sondaı-aq jergilikti atqarýshy organnyń ókilderi de keldi. Shaǵymdanǵan kásipkerlerge Almaty qalasy ishki ister departamenti ákimshilik polısııa basqarmasynyń basshysy Jandolla Shaıhıev jaýap berdi.
«Almatyda 530 myń kólik quraly bar. Sonymen qatar syrttan kelýshiler, ásirese oblystan qatynaıtyndar bar. Avtokólikter – eń birinshi aýa lastaýshy. Kásipkerlerdi de túsinemiz. Avtoturaq jobasymen biz aınalys- paımyz. Bizge tek kelisýge alyp keledi. Eger sáıkes kelmese, kólik quraldarynyń turaǵyna ruqsat bere almaımyz. Eger qandaı da bir uıym avtoturaqqa qatysty naqty usynys alyp kelse, biz baryp kóremiz. Bastysy, usynylǵan nusqa jol qozǵalysynyń basqa da qatysýshylaryna kedergi keltirmeýi tıis», dep oı bólisti Jandolla Shaıhıev.
Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý keńesiniń músheleri qala turǵyndarynyń abattandyrýdy qoldaıtyndyǵyn atap ótti. Alaıda Almaty – shaǵyn jáne orta bıznestiń qalasy. Munda iri kásiporyndar joq. Kásipkerler tóleıtin salyq qala bıýdjetiniń negizgi bóligin quraıdy. Sondyqtan abattandyrýǵa qatysty sharalardy qabyldaýda bıznespen mámilege kelmese, másele shıelenise beretin túri bar.
Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY