Sholpan aýylynyń turǵyndary: «Bizge derbes komıssııa kerek»

Jaqynda oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Marat Shoranov pen qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamentiniń basshysy Ǵazez Súleımenov Sholpanǵa arnaıy baryp, turǵyndarmen kezdesip, usynys-pikirlerin tyńdap, jıyn sońynda aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Jeksenbaı Tileýberlınniń qyzmetinen bosatylǵanyn aıtqan-dy. Alaıda bas dárigerdiń jumystan ketýimen bar másele sheshilmegen sekildi. Buǵan jýyqta Sholpanǵa ádeıilep baryp, aýyl jurtshylyǵymen júzdeskenimizde kózimiz jete túskendeı boldy.

Qujattardaǵy qaıshylyqtar

Bir emes, eki birdeı komıssııa jumys istegen aýylda qazir jaǵdaı turaqtalǵan shyǵar, eldiń ashýy basylyp, sabasyna túsken bolar dep topshylaǵanbyz. Aýyl ákimdigi men dárigerlik ambýlatorııa qatar oryn tepken eki qabatty ǵımarattyń aldynda qos qarııa býma-býma qaǵazben qarsy alǵanda jaǵdaıdyń biz oılaǵandaı emes ekendigin baıqadyq. «Eshkimdi sottataıyq, jumystan shyǵaraıyq degen oıymyz joq. Bizdiń ashýymyzǵa tıip otyrǵany – bardy bar, joqty joq dep nege aıtpaıdy? Shyn derekterdi nege burmalaıdy? Qaraımyz, tekseremiz deıdi. Shyntýaıtynda nátıje bolmaı tur», dep áńgimesin bastaǵan Sholpan aýylynyń 76 jastaǵy turǵyny Amantaı О́teýlına bizge tórt qujatty kórsetti. Birinshisi – aýyldyq ambýlatorııanyń aǵa dárigeri Aıdana Tashaevanyń qoly qoıylǵan vırýsty A gepatıtimen aýyrdy delingen 46 adamnyń tizimi, ekinshisi – aýdandyq emhananyń juqpaly aýrýlar bólimshesinde vırýsty A gepatıtimen stasıonarda em qabyldap shyqqan 12 balanyń tizimi, úshinshisi – aýdandyq emhananyń juqpaly aýrýlar bólimshesinde DJVP, ıaǵnı ót joldary aýrýymen aýyrǵan 14 balanyń tizimi, tórtinshisi – vırýsty A gepatıtimen úıde em alǵan balalar tizimi (sońǵy úsh qujatqa da A.Tashaevanyń qoly qoıylyp, móri basylǵan). «Sońǵy úsh qujat qoldan jasalǵan. Sary aýrýmen aýyrǵandardy ót joldarymen aýyrdy dep qasaqana ózgertken. Onyń ishinde jeltoqsan aıynda qaıtys bolǵan Zarına da júr. Nege tek 31 bala ǵana sary aýrýmen aýyrdy dep otyr? Dárigerlerdiń mektep oqýshylaryna bergen medısınalyq anyqtamasynda 44 oqýshy A vırýsty gepatıtimen aýyrdy dep jazylǵan. Alaıda 46 adamnyń tiziminde dárigerler oqýshylardyń sabaqta bolǵan kúnderin «sabaqta bolmady, emhanada boldy» dep ádeıi uzartyp, kúnder qosqan. Shyndyǵynda, balalar dárigerler qujatynda jazyl­ǵan­daı stasıonarda 10 kún emes, 5-aq kún emdeldi de sabaqqa bardy. Bu­dan keıin aýyrmaǵanda, bir-biri­ne juqtyrmaǵanda qaıtsin? Áýel­de­gi tizimde 46 bala sary aýrýmen aýyr­ǵany jazyldy ǵoı. Oǵan jaz­ǵy kanıkýlda osynda bolyp, Aıagóz­ge ketken 10 balany qosyńyz. Olar­dyń tirkeýi Aıagózde. Jáne taǵy 7 bala tizimge qosylmaǵan», deıdi zeınetker. 

Mektepke arnaıy baryp, dári­ger­lerdiń oqýshylarǵa bergen medı­sı­nalyq anyqtamalaryn kórdik. Aýyl­dyq ambýlatorııa, Úrjar aýdan­dyq emhanasy jáne Aıagóz aýdan­dyq ortalyq aýrýhanasy (bir oqýshy Murat Áýez, 2017 jyly 9-28 jeltoqsan aralyǵynda emdelgen) 44 oqýshyǵa anyqtama beripti. Sol 44-tiń 43-ine A vırýsty gepatıti dıag­nozy, onyń ishinde 15-ine A vı­rýsty gepatıti qalǵanyna vırýs­ty A gepatıtiniń sarǵaıýsyz jeńil túri degen dıagnoz qoıylypty. 44 balanyń birine baýyr ehınokoky degen dıagnoz qoıylǵan eken. Bir baıqaǵanymyz, mektep oqýshylaryna berilgen anyqtamadaǵy 42 oqýshynyń esimin áýelde sary aýrýmen aýyrdy delingen 46 adamnyń tiziminen kórýge bolady. Alaıda dárigerler anyqtama bergen taǵy bir (qoıylǵan dıagnozy – A vırýs­ty gepatıt sarǵaıýsyz jeńil túri) oqýshynyń esimin tizimdegi 46 adamnyń ishinen kezdestirmedik. Shol­pan aýyldyq ambýlatorııasynyń aǵa dárigeri A.Tashaeva Úrjar aýdandyq aýrý­ha­nasynyń juqpaly aýrýlar bólim­shesinde DJVP aýrýymen 14 oqýshy em aldy dep kórsetkeni belgili. 

Osy 14-tiń 11-iniń aty-jóni de mekteptegi anyqtamada jazýly tur. Mek­teptegi sary aýrýmen aýyrǵan oqý­­shylarǵa berilgen 43 medısınalyq anyq­tamanyń 24-iniń ýaqytynyń sáıkes kel­meıtinin ańǵardyq. Máselen, Aıajan Kóbegenovanyń sabaqta bolmaǵan ýaqyty 46 adamnyń tiziminde 02.10-12.10.2017 dep kórsetilse, mekteptegi anyq­tamada 02.10-09.10.2017 dep ja­zyl­ǵan. Rahymǵalı Ernardyń em alǵan ýa­qyty da (46 adamnyń tiziminde 12.10-16.10.2017, mektep anyqtamasynda 12.10-22.10.2017 dep jazylǵan) osyndaı. Iаǵnı kún­der­diń qosylǵanyn baıqaısyz. Mektep dı­rek­torynyń oqý isi jónindegi orynbasary Qarlyǵash Turarbaeva emhana­dan shyqqan balalardyń barlyǵy anyq­tama ákelgenin, tek keıinnen sary aýrýdan emdelgen eki balanyń ǵana anyqtamasy joq ekendigin aıtty. «Aısulý Bolatova úıinde emdelip jatyr, 3-sy­nyp­ta oqıtyn Toqtarova emdelip shyq­ty. Ekeýi de anyqtama ákelgen joq. О́mirserikova men Sársenovanyń dı­ag­nozdaryn bilmeımiz, olar da anyq­ta­malaryn áli ákelgen joq», deıdi ol. 

Bárine bas dáriger ǵana kináli me?

Sholpannyń taǵy bir turǵyny, zeınetker Dárııa Ahmadıeva respýblıka men oblystan kelgen komıssııalardyń, densaýlyq saqtaý basqarmasynyń tek aýdandyq aýrýhananyń bas dá­ri­­gerin kináli dep tapqandaryna ren­­jýli. «Balanyń ólimine, basqa da ol­qy­lyqtarǵa bas dárigerdi kinálap, ju­mystan shyǵaryp jiberdi. Buǵan bas dáriger ǵana emes, aýyl dárigerleri de kináli. Bala bir aı boıy kóz aldynda aýyryp jatqanda nege aýdanǵa jibermedi?

«Myna bala aýyryp tur, men jaspyn, tájirıbem jetispeıdi, bilmeımin, tekserip berińizdershi» dep aýdanǵa aparsa, bas dáriger «alyp ket» dep keýdesinen ıtermes edi ǵoı. Bas dárigerge deıin pedıatr, ınfeksıonıst, juqpaly aýrýlar bólimshesiniń meńgerýshisi, bas dárigerdiń emdeý jónindegi orynbasary bar. Olardyń bári sútten aq, sýdan taza bolady eken de, uıymdastyrý jumystaryna jaýapty bas dáriger ǵana kináli bolyp shyǵady eken. Sonda qalǵandary qaıda qaraǵan? Bizdiń shyndyqty aıtqany úshin bas dárigerdi jumystan bosatty. Osy ádildik pe? Bes aı boldy, tekseristen tekseris. Ábden sharshadyq. Bizdiń tilegimiz – eshkimge baǵynbaıtyn derbes komıssııa qurylsa deımiz. Iske núkte qoıatyn kez jetti», deıdi ashýǵa býlyqqan zeınetker. 

Byltyr jeltoqsan aıynda qaı­tys bolǵan qyzdyń anasy Indıra Jáni­bekovanyń úıine de arnaıy bas suq­tyq. Ol kisi bir ǵana ótinish aıtty.

Sholpandaǵy ambýlatorııanyń aǵa dárigeri Aıdana Tashaevanyń isin qaraımyz dedi. Ony baıaǵyda qaraý ke­rek edi. Qyzyma alǵashqy medı­sı­na­lyq kómekti kórsetken sol dáriger ǵoı. Bala aýyryp jatqan kezde ózi Tas­keskende júrdi. Saǵat 11 jarymda keldi. Telefonmen nusqaý berdi. Úr­jardyń ınfeksıonıst dárigeri «Men Zarınanyń aýyrǵanyn bilgen de joqpyn, menen oǵan ne berý kerek ekenin suraǵan joq», deıdi. Iаǵ­nı aýyldaǵy dáriger óziniń bilgenin istegen. Qandaı sıstema qoıǵanyn bir Qudaı biledi. Meniń tilegim, aýyldaǵy am­býlatorııa dárigerlerinen bastap, aý­dandyq aýrýhana dárigerleriniń bar­ly­ǵy tekserilsin», deıdi aıdyń-kún­niń amanynda qarshadaı qyzynan aıy­ryl­ǵan ana. 

Sholpan aýyly turǵyndarynyń taǵy bir tilegi – eldi mekennen 20 shaqyrym jer­degi Taskeskendegi aýrýhananyń bu­ryn­ǵy mártebesin qaıtarý. Aýyldan 100 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Úrjarǵa barǵannan góri Taskeskenniń tı­im­diligin, ondaǵy dárigerler de bu­ryn­nan kele jatqan bilikti ári tá­ji­rı­beli mamandar ekendigin aıtady tur­ǵyn­dar. 

Al aýyl dárigerleri ne deıdi? Eldi mekenniń 1300-den astam turǵynyna qyzmet kórsetetin ambýlatorııa eki qa­batty ǵımarattyń ekinshi qabatynda oryn tepken eken. Naqtyraq aıtsaq, bul ǵımarattyń aldy – ákimdik, arty – em­hana. Búginde munda 8 adam eńbek ete­di. Dárigerlik ambýlatorııanyń med­bıkesi Názgúl Árenovadan mán-jaıdy suraǵanymyzda «Qalaı bol­ǵa­nyn ózimiz de uqpaı qaldyq» dep kú­mil­jińkirep baryp, qaıtys bolǵan qyz­dy aýdandaǵy ınfeksıonıst dáriger áýe­l­de qaraǵanymen, syrqaty asqynǵan kez­de qaraı almaǵanyn aıtyp qaldy. Osyn­daǵy joǵary sanatty meıirbıke Sáýle Hasenova da «Endi men ne dep aıtamyn?! Qaraldy ǵoı. Kúnde qaraldy. Boldy endi, men ne dep aıtamyn?» dep áýelde kibirtikteı sóılep, dúnıeden ótken qyzdyń ájesi nemeresiniń túni­men aýyryp shyqqanyn erteńinde ǵana aıtqanyn jetkizdi. «Bizdiń telefon nómirimiz bar.

Birden túnde zvondap aıtý kerek edi. Erteńinde aıaq astynan aýyryp qaldy dedi. Bala emhanaǵa óz aıaǵymen keldi. Infeksıonıst dáriger balanyń analızderine qarap, telefon arqyly dári-dármek taǵaıyndap, úıde emdelsin dedi. Bizdiń dáriger ınfeksıonıstpen sóılesip otyrdy», deıdi ol. О́zgertilgen qujattar týraly surap edik, eki medbıke de jaq ashpady. 

Aýyl turǵyndary narazylyǵyn bil­­dirip otyrǵan Sholpan aýyldyq am­bý­­latorııasynyń aǵa dárigeri Aıdana Tashaevamen sóılese almadyq. Árip­tes­­teri qalaǵa ketti dedi. Olardyń sóz­de­ri­nen aǵa dárigerge jas maman dep ja­na­­­shyr­lyqpen qaraıtyndyqtaryn da ań­ǵar­ǵandaı boldyq. «Ýnıversıtetti bi­tir­gennen keıin birden ákeldi de otyr­ǵy­za saldy. Ol kisige de ońaı emes. Qa­syn­da úıretip otyrǵan qosymsha dári­ger joq. Aýdanǵa qońyraý shalyp surap otyrady únemi», deıdi N.Árenova.

Sholpan turǵyndaryn sarsańǵa salǵan sary aýrý Úrjarmen kórshiles Aıagóz aýdanynda da tirkelgeni belgili. Mamandardyń aıtýynsha, Aıagózge sary aýrý jazǵy kanıkýlda Sholpanda demalysyn ótkizgen oqý­shylar arqyly kelgen. Degenmen de aýdandaǵy jaǵ­daı turaqty deýge bo­lady. Aıagóz aýdandyq qoǵamdyq den­saý­lyq saqtaý bas­qarmasynyń basshysy Dáýlet Jumaqanov aýdanda 2017 jy­ly 16 bala, bıyl eki bala A vırýsty gepa­tı­timen tirkelgenin, qazir ekeýi de em­delip shyqqanyn jetkizdi. Qaladaǵy Ke­shirim Boztaev atyndaǵy mekteptiń dı­rek­tory Qaırat Ǵazızuly aýrý tolyq jazylǵansha oqýshylarǵa Sholpan aýylyna barýǵa tyıym salynǵanyn, bilim oshaǵynda qaýipsizdik sharalary kú­sheıtilgenin, qazir jaǵdaı qalypty eke­ndigin aıtty.

Túıin

Jaqynda ótken Úkimettiń ke­ńeı­­tilgen otyrysynda Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaev Shyǵys Qazaq­stan­da­ǵy medı­sı­­nalyq meke­me­lerdi kom­pıý­te­r­len­di­rýdiń kenjelep otyrǵanyn es­kertip, ob­lys ákimine máseleni nazarǵa alýdy tapsyrǵan-dy. Úrjardyń Shol­pan aýylyndaǵy jaǵdaıdyń, onyń ishin­de aýyrǵan oqýshylardyń am­bý­­la­tor­lyq kartalaryndaǵy dıag­noz­dardyń óz­ger­ti­lýi, medısınalyq anyq­tama men basqa da qujattardaǵy sáı­kessizdikterdiń oryn alýyna da bel­gili bir deńgeıde joǵaryda atal­­ǵan jergilikti jerlerdegi kom­pıý­te­r­lendirýdiń kesheýildeýi áser et­ke­­nin eshkim joqqa shyǵara qoımas. Aıt­paqshy, oblystyq densaýlyq saqtaý bas­qarmasynyń basshysy M.Shoranov osy joly Sholpanǵa bar­ǵanynda má­seleniń ýshyǵýyna dá­ri­gerlerdiń sal­ǵy­rt­tyǵymen qatar, me­dı­sınalyq me­ke­melerdiń áli kúnge deıin sıfrlandyryl­maı kelýi de se­b­epshi bolǵanyn atap ótip, jyldyń so­ńy­na deıin oblystyń eldi mekenderi 3 200 kompıýtermen jabdyqtalatynyn jet­kizdi.

Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy, Úrjar aýdany,  Sholpan aýyly