Senattyń jalpy otyrysynda birqatar zań jobasy qabyldandy

Senatorlar 2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaq jónindegi shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosy­lýy týraly 2014 jylǵy 23 jel­toqsanda qol qoıylǵan sharttyń jekelegen erejelerin qoldaný týraly hattamany ratıfıkasııalady. 

Osy máselege baılanysty Ult­tyq ekonomıka mınıstri Tı­mýr Súleımenov baıandama jasady. Vedomstvo basshysynyń aı­týynsha, qujattyń negizgi maqsaty – EAEO memleketteriniń bajdardy bólýdegi birdeı tásilin qamtamasyz etý jáne múshe elder úshin kedendik ákelý bajdarynyń somalaryn bólý normatıvterin qaıta qaraý. 

«Hattamany iske asyrý ke­den­dik ákelý baj salyǵynyń soma­syn bólý normatıvin azaı­tady. Boljam boıynsha, respýb­lıkalyq bıýdjetten ketetin shartty shyǵynnyń somasy 2018 jyly 1,9 mıllıard, 2019 jyly eki mıllıard teńgeni quraıdy. Hattamany ratıfıkasııalaý bir­deı tásildi jáne EAEO memle­ketteriniń bıýdjetterine baj­dardy turaqty bólý men esep­ke jatqyzýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi T.Sú­leı­menov. Senatorlar zań jobasyndaǵy keıbir tustardy naqtylaý úshin mınıstrge suraq qoıdy. T.Sú­leımenov atalǵan máselelerge qatysty jan-jaqty jaýap berdi. Budan keıin Ekonomıkalyq saıa­sat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń múshesi Muratbaı Joldasbaev qosymsha baıandama jasap, zań jobasynyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. 

Ulttyq ekonomıka mınıstri «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń óner­kásiptik taýarlarǵa qatys­ty ózindik erekshelikti sýbsı­dııalardy Eýrazııalyq ekono­mıkalyq komıssııaǵa erikti ke­lisý jáne EAEO-ǵa múshe mem­leketterdiń ózindik erekshelikti sýb­sı­dııa­­lardy be­rýine baılanysty tal­qy­laý­lar­dy EAEK júrgizý tártibi týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy jóninde de baıandama oqydy.  Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, 2017 jylǵy 26 mamyrda Qazan qa­­lasynda qol qoıylǵan kelisim Eý­razııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń eko­no­mıkasyn turaqty ári tıimdi da­my­týdy qamtamasyz etýge, Eý­ra­zııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń ara­synda ózara saýda men adal báse­keni qar­qyndatýǵa arnalǵan. 

Qujat Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaqqa múshe memle­ket­terdiń jáne Eýrazııalyq ekono­mıkalyq komıssııa arasyndaǵy ónerkásip taýarlaryna qatysty ereksheligi bar sýbsıdııalardyń berilýine baılanysty quqyq­tyq tetikterdiń ózara is-qı­my­lyn retteıdi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń ózindik ereksheligi bar sýbsıdııa­lardy múshe memleketterge beri­lýiniń erikti kelisý tártibi, son­daı-aq Komıssııanyń ózindik erek­shelikti sýbsıdııalardyń múshe memleketterge berilýine baı­lanysty talqylaýlardy júr­gizý tártibi túzildi. 

Kelisim Komıssııanyń qa­byl­danǵan sharttarǵa baılanys­ty ereksheligi bar sýbsıdııalarǵa qol jetkizý nemese qol jetkizýge bolmaıtyny týraly sheshimderdi qabyldaý tártibin bekitedi. Qol jetkizý sharttary Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy qazirgi sýbsıdııalaý tájirıbesine saı keledi. Komıssııanyń basqa múshe memleketter bergen ereksheligi bar sýbsıdııalardyń ulttyq eko­nomıka salasyna zııany týraly dálel bolǵan jaǵdaıda, oǵan qa­tysty talqylaý júrgizýge haqy bar. 

Bul zań jobasyna qatys­ty Ekonomıkalyq saıasat, ınno­vasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń hatshysy Sársenbaı Eńsegenov qosymsha baıandama jasap, áriptesterin zań jobasyn qoldaýǵa shaqyrdy. 

Budan keıin «Teńiz keme qaty­nasy qaýipsizdigine qarsy ba­ǵyt­talǵan zańsyz is-árekettermen kúres týraly konvensııaǵa 2005 jylǵy hattamany ratıfıkasııa­laý týraly» zań jobasy tanystyryldy. Osy zań jobasy boıynsha Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandama jasady. 

Vedomstvo basshysynyń aı­týyn­sha, hattama teńiz keme­lerine terrorlyq shabýyl­dar­dyń jıileýine baılanysty ha­lyq­aralyq terrorlyq aktiler­diń aldyn alý jáne boldyr­maý úshin halyqaralyq qoǵam­das­tyqtyń kúsh-jigerin kúsheıtýge shaqyrady. Qujat konvensııaǵa halyqaralyq teńizdegi keme qaty­nasynda halyqaralyq terror aktilerin boldyrmaýǵa jáne odan qorǵalýyna qatysty, sondaı-aq konvensııanyń tıimdiligin art­tyrýǵa baǵyttalǵan ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kóz­deıdi.

«Búginge deıin 40-tan as­tam memleket hattamanyń qa­ty­sýshysy bolyp tabylady. Olar­­dyń ishinde Qara teńiz ben Baltyq teńizi mańyndaǵy barlyq mem­leket bar. Qazirgi tańda Qazaq­­stannyń saýda kemeleri ashyq teńizderdegi porttarǵa de­ıin­gi baǵyttardy belsendi túr­de ıgere bastady. 2017 jyly Aq­taý portynan Túrkııa porttaryna deıin 35 myń tonna negizgi júkter tasymaldandy. Bıyl bul tasymaldyń kólemi úsh esege artady. Sonymen qatar bıyl­dan bastap Qara teńiz ben Bal­tyq teńizinen Teńizshevroıl zaýy­tynyń qurylysyna qajetti kólemdi emes jabdyqtardy tasymaldaý josparlanyp otyr», dedi J.Qasymbek.

Teńiz keme qatynasynyń qa­ýip­­sizdigine qarsy zańsyz is-áre­­ket­termen kúres týraly 1988 jylǵy negizgi konvensııany Qa­zaqstan 2003 jyly ratıfı­­ka­sııalaǵan bolatyn. 2005 jyly qazanda Londonda Halyq­aralyq teńiz uıymynyń zańsyz is-árekettermen kúres týraly sharttardy qaıta qaraý jónindegi konferensııasynda Teńiz keme qatynasynyń qaýipsizdigine qarsy zańsyz is-árekettermen kúres týraly konvensııa hattamasyna qol qoıyldy. 

Sonymen qatar qujatta laýazymdy jáne zańdy tul­ǵalar­dyń qylmystyq, ákimshilik, azamattyq-quqyqtyq jaýapker­shiligi, sondaı-aq qatysýshy­la­rdyń aqparatty berý sala­syndaǵy tyǵyz yntymaqtas­ty­ǵyn retteý týraly erejeler bar. Osy zań jobasyna qatysty Ha­lyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Nurjan Nursıpatov qosymsha baıandama jasady.

Otyrys barysynda senator Darıǵa Nazarbaeva eli­miz­diń bank sektoryn memle­ket tarapynan qoldaý baǵdar­lamasyn iske asyrýǵa qatysty másele kóterdi. Sondaı-aq Mu­rat Baqtııaruly, Manap Kóbe­nov, Ańsar Musahanov, Ǵumar Dúı­sembaev, Sársenbaı Eńsegenov, Erik Sultanov, Nurjan Nur­sı­patov, Bekmyrza Elamanov jáne Narıman Tóreǵalıev ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady.

Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»