Elbasy Nursultan Nazarbaev «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Úndeýiniń úshinshi bóliminde «Joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý» qajettigin atap kórsetkeni belgili.
Bul der kezinde aıtylǵan másele bolyp otyr. Sebebi Semeıdegi stýdentterdiń basym kópshiligi jataqhanasyz júr.
Semeı qalalyq ákimdigi ishki saıasat bóliminiń basshysy Aıdar Sadyrbaevtyń aıtýynsha, shahardaǵy kolledjder ǵana emes, joǵary oqý oryndaryn qosyp alǵanda 19 ǵana stýdenttik jataqhana bar. Onda 3215 adam turyp jatyr. Desek te, qalada syrttan kelgen 16 myń adam bar. Iаǵnı stýdent jastardyń 20 paıyzy ǵana jataqhanamen qamtylǵan. Qalǵany páter jaldaýda nemese týǵan-týysqandarynyń úıin panalap júr. – Semeı – jastar qalasy deımiz, – dedi ishki saıasat bóliminiń basshysy Aıdar Sadyrbaev, – desek te, búginde qalaǵa respýblıkanyń ár túkpirinen jáne oblys aýdandarynan kelgen stýdent jastardyń 80 paıyzy baspanasyz, ıaǵnı jataqhanasyz qalýy oılantarlyq jaǵdaı. Bul olardyń áleýmettik jaǵdaıyna áser etedi. Oqýǵa degen qulshynysyna kedergi keltiredi.
Basynda baspanasy joq jas qoǵamǵa qalaı sińedi? Ol erteden qara keshke deıin birese anda, birese mynda kóship júredi. Sondyqtan Elbasy bastamasy der kezinde kóterilgen másele. Muny qoldaımyz. Jastardyń densaýlyǵyn monıtorıng júrgizý arqyly nazarda ustaımyz. Árıne baspana jaǵynan qamtylmaǵan jastar arasynda túrli juqpaly aýrýlar da beleń alady. Tipti qylmysqa barý nemese sýısıd faktileri de baspanasyzdyqtyń saldarynan bolady. Árıne, jastar úshin, ásirese tehnıkalyq mamandyq salasyna grant molynan bólinip jatyr. Desek te, oqý jaǵymen qatar olardyń áleýmettik turmys jaǵdaıyn da jasaý qajettigin umytpaǵan jón.
Al oblystyq tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý jáne mamandardy daıarlaý ortalyǵy mekemeleri dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Oralhan Sartaevtyń aıtýynsha, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy 83 kolledjde 34 800 stýdent oqıdy. Olar da jataqhanamen tolyq qamtylmaǵan. Sonyń ishinde Semeıdegi 29 kolledjde 17 216 stýdent kásibı bilim alýda.
– О́kinishke qaraı, biraz jyl buryn qaladaǵy kolledjderdiń jataqhanalary ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketip, stýdentter jataqhanasyz qaldy, – dedi Oralhan Sartaev, – Semeıdegi 29 kolledjdiń altaýynda ǵana jataqhana bar. Qalaǵa oblystyń aýdandary bylaı tursyn, respýblıkanyń túkpir-túkpirinen stýdentter keledi. «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha ońtústiktegi oblystardan, Shymkent, Qyzylorda, Taldyqorǵan, Taraz, Almaty qalalarynan jastar keledi. Biraq olardy jataqhanamen qamtı almaımyz. Stýdentter jataqhanasynda 2551 oryn jetispeıdi.
Men muny tek kolledjder boıynsha ǵana mysalǵa keltirip otyrmyn. Al ýnıversıtetterde de osyndaı problema barshylyq. Qala ákiminiń orynbasary Nadejda Sharovanyń aıtýynsha, Semeıde stýdentterge jaǵdaı jasap, jataqhana salyp berý máselesi kóterilgenine uzaq jyl bolǵan. Desek te aldaǵy ýaqytta bul máseleni sheshý úshin jyldyń birinshi jartysynda memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda turǵyzylatyn jataqhanalarǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizý úshin kóptegen qujatnamalyq ózgerister engizý kerek. Kolledj, ýnıversıtetterdiń janynan jataqhana salý úshin bos jerler izdeý qajet. Jáne jergilikti bıýdjet esebinen tabylǵan jerlerge ınjenerlik qurylymdardy tartý da jolǵa qoıylmaq.
Ne desek te, Elbasy Úndeýinen keıin seń qozǵalǵandaı boldy. Biraq osy másele orta jolda qalyp qoımaı, naqty sheshimin tapsa jaqsy bolar edi, dep alańdaýshylyq tanytty Semeıdegi Jastar resýrstyq ortalyǵynyń dırektory Oljas Soǵymbaı. Onyń aıtýynsha, stýdent jastar óz aldyna, sondaı-aq jumys isteıtin jastarǵa, jas otbasylarǵa, tipti kásipker jastarǵa da jeńildetilgen nesıemen páter alý múmkindigi berilse jaqsy bolar edi. Qanshama jas baspanamen qamtylar edi.
Raýshan NUǴMANBEK, jýrnalıst
SEMEI