«Aıqyn maqsatsyz, sanaly muratsyz adam da, bılik qurylymy da, qoǵam da ómir súre almaıdy». Osylaı dep Nursultan Ábishuly 1992 jyly 16 mamyrda «Egemendi Qazaqstan Respýblıkasynyń qalyptasý jáne damý strategııasy» atty baǵdarlamalyq eńbeginde jazǵan edi.
El aldyna qoıǵan osy kóregen jospar tarıh ólshemindegi qas-qaǵym ýaqytta shyndyqqa aınaldy. Álem moıyndaǵan eńseli el, tuǵyrly memleket boldyq. Elbasy usynǵan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy halqymyzdyń tutastaı kóńilinen shyqty. Bir jyl ishinde eleýli jumystar atqaryldy. Jospardaǵy jumystar da az emes. Osylaısha qoǵam aıqyndalǵan turaqty damý tóńiregine toptasa bildi. Elbasy qalyptastyrǵan «jańashyl bilim» dáýiri elge serpin berdi.
Halyq arasynda qazirdiń ózinde «Elbasy oqýlyqtary» dep atalyp ketken «100 jańa oqýlyqtyń» alǵashqy on segiziniń jaryqqa shyǵýy – sóz joq, tarıhı oqıǵa. Álemdik klassıkalyq oqýlyqtardyń qazaq tiline aýdarylýynyń mýltıplıkatıvti áseri bar. Birinshiden, aǵylshyn tilinen ana tilimizge tóte aýdarý tildi baıytady. Ekinshiden, ult termınologııasynyń damýyna keń jol ashady. Úshinshiden, qazaq tili grammatıkasynyń qulashyn keńeıte túsedi. Tórtinshiden, óreli tájirıbeni shyńdap, zamanaýı aýdarma mektebin qalyptastyrady. Aıdan anyq aqıqat: tilde shekara bolǵanmen, mıda, sanada shekara joq. Álemdik úlgidegi oqýlyqtar Prezıdenttiń bastamasymen barlyq joǵary oqý orny úshin mindetti normaǵa aınalýda. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qoldaýymen jańa gýmanıtarlyq ǵylymdar kafedralary ashylyp, kúsheıtilýde. Osylaısha básekege qabiletti, jańashyl maman daıarlaýdyń irgetasy qalanýda.
Osy kitaptardyń áleýetimen oqýlyq degen uǵymnyń mazmuny da ózgerdi. Buryn «oqýlyq – pán týraly qysqasha standartty bilim» degendi bildirse, endi «oqýlyq – ǵylymǵa kirispe» degen formýlaǵa aınaldy. Taıaý kezeńde «júz oqýlyq – myń oqýlyqqa» jalǵasatynyna kámil senemiz. Qazaqstan azamattary úshin «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» eńbegi – «ómirlik oqýlyqpen» para-par.
Tarıhta ult bolashaǵyn aıqyndaǵan baǵdarlamalar, jarqyn ister bolǵan. Biraq olar sanaýly. Djavaharlal Nerý, Ýınston Cherchıll, Tomas Djefferson, Mustafa Kemal Atatúrik, Lı Kýan Iýdiń qajyr-qaıraty men eńbekterin ataýǵa bolady. Bizge táýelsizdik dáýirinde Elbasynyń tereń ıdeıalaryna negizdelgen «damýdyń qazaqstandyq jolyn» kórý baqyty buıyrdy.
Al endi «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasymen birge shynaıy ómirimizge «ulttyq kod», «kıeli oryndar», «qasıetti Qazaqstan», «latyn álipbıi», «sananyń ashyqtyǵy», «bilim saltanaty», «ónegeli tulǵalar» degen jańa uǵymdar endi. Elimizdiń búginine jáne erteńine jaýapty qalyń kópshilik «osy ulttyq qundylyqtar zańdastyrylsa eken» deıdi. Tipti muny Ata Zańymyzǵa engizsek te artyq bolmas edi.
Birlik pen jasampazdyq, izdenis pen serpilis aıasyndaǵy klassıkalyq oqýlyqtar jańa álemdegi jańa Qazaqstanǵa olja da salady, abyroı da áperedi dep senemiz.
Erlan Sydyqov,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ rektory