HHI ǵasyr – bilimdiler ǵasyry. Búgingi tańda zamanymyzǵa saı zerdeli, oı-órisi joǵary, jan-jaqty damyǵan urpaq qalyptastyrý – memleketimizdiń alǵa qoıǵan asa mańyzdy mindeti. Tárbıe men bilimniń alǵashqy dáni mektepke deıingi tárbıe oshaǵynda beriledi. Bala densaýlyǵynyń myqty bolýy, dene qurylysynyń durys jetilýi mektepke deıingi kezeńde qalyptasady. Bul oraıda biz ulttyq oıyndarǵa úlken kóńil bólip otyrmyz.
Ulttyq oıyndar – erte zamannan qalyptasqan dástúrli oıyn-saýyqtardyń bir túri. Onyń bastaýy tym tereńde, ǵasyrlar qoınaýynda jatyr. Osy oıyndar negizinde ár halyq ártúrli jattyǵýlar jasaý jolymen dene- shynyqtyrý isiniń negizin saldy. Bul bertin kele shynaıy sport oıyndarynyń shyǵýyna túrtki boldy. Onyń adam densaýlyǵyn jaqsarta túsýde paıdasy zor ekeni belgili. Qazaqtyń ulttyq oıyndary – babalarymyzdan qalǵan asyl qazyna. Sondyqtan halyqtyq murany úırenýdiń ári kúndelikti turmysqa paıdalanýdyń zamanymyzǵa saı urpaq tárbıeleýde orasan paıdasy tımek. Oıyn ár balanyń aldynan ómirdiń jarqyn sátterin ashyp, jeke qasıetterimen bite qaınasyp, ári qaraı damýymen ushtasady.
Bul dúnıege qaraı ashylǵan úlken jaryq tereze ispetti. Osy arqyly balalyq baldáýren shaqta ózin qorshaǵan orta týraly túsinigi men dúnıetanymyn qalyptastyrady. Oıyn degenimiz – bilýge, bilimge qushtarlyqty ushqyndatatyn qural. Mine, munyń bári balanyń kóńilin ashatyn, ony oıdan-oıǵa jeteleıtin, adamǵa qııalmen qanat qaqtyratyn ǵajap aqyl-oı jetekshisi, densaýlyq kepili, ómir tynysy. Ulttyq oıyndardyń mektep jasyna deıingi balalarǵa laıyqtylary bar. Onyń ishinde «Kókpar», «Oramal alý», «Taqııa jasyrý», «Altyn qaqpa», «Aqserek – Kókserek», «Asyq», «Aıgólek», «Aq sandyq – Kók sandyq», «Aq súıek» sııaqty oıyndar oınatý arqyly balany tapqyrlyqqa, jyldamdyqqa, shapshańdyqqa, ıkemdilikke, batyldylyqqa úıretemiz. Iаǵnı tańerteńgi qabyldaý kezinen bastap keshke balanyń úıine qaıtýyna deıingi ýaqyt aralyǵyndaǵy kún tártibine sáıkes dene tárbıesi kúni boıǵy tárbıe túrlerimen birtutas sabaqtasa júrgiziledi. Sondyqtan baǵdarlama boıynsha arnaıy ótetin taqyryptyq tárbıe sátteriniń arasynda áýeli dene sergitý, jumys sońynda yrǵaqty qımyl-qozǵalys oıyndaryn ótkizý kózdelgen. Eń bastysy, ata-babadan qalǵan óner men ónege, úlgileriniń laıyqtylaryn bala sanasyna quıyp, kóz aldynda kórsete otyryp sińirý olardy ádeptilikke, meıirimdilikke, izettilikke, baýyrmaldyqqa, qamqorlyqqa baýlıdy.
Balabaqshada qazaqtyń ulttyq oıyndaryn búldirshinderge oınatý men úıretýdiń negizgi maqsaty balalardyń dene tárbıesin durys jolǵa qoıýǵa, sporttyq sheberlikteri men múmkindikterin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq bul halqymyzdyń erlik-jaýyngerlik tarıhyn, erliktiń óshpes úlgisin qaldyrǵan qas batyrlardyń ómir-ónegesimen tanystyrýǵa, óz jerin, óz elin qorǵaı alatyn eljandy, ulttyq namysy mol jigerli búldirshinderdi tárbıeleýge jol ashady. Jas urpaqty ózdiginen bilim deńgeıin kóterýge úıretip, ózin ózi tárbıeleýge daǵdylandyrady. Sol sebepti densaýlyqty nyǵaıtýdy kózdeıtin qozǵalys áreketteri men dene jattyǵýlarynyń negizgi túrlerin balalarǵa meńgertýde, qyzyǵýshylyǵyn qalyptastyrýda baǵdarlamanyń mazmunyna qaraı sergitý jattyǵýlary retinde keńinen qoldanǵan abzal.
Gúlbahar JALǴASOVA, №9 «Báıterek» balabaqshasynyń tárbıeshisi
Mańǵystaý oblysy, Munaıly aýdany