Jýyrda gazetimiz aqyl-oıdyń syrtqa aǵylý kóshine nazar aýdaryp, shetelde oqıtyn stýdent jastardyń ishinara elge oralmaıtyndyǵyn másele retinde kótergen edi. («Jastar emıgrasııaǵa ketip jatyr ma?», «EQ», 10.04.2018 jyl). Sóıtsek, mundaı problema Qytaıda da bar eken. Endi kórshimiz osy máseleni qalaı sheship jatqanyna nazar aýdaraıyq.
«Sınhýa» agenttiginiń habaryna qaraǵanda, Qytaı úkimeti shetelde bilim alǵan jastardyń elge oralýyn yntalandyrý maqsatynda jańa baǵdarlama ázirleýdi qolǵa alǵan. Sonyń ishinde olardyń jeke bıznesterin ashýyna jáne ınnovasııa engizýlerine jeńildikter jasalmaq. Bul týraly QHR Memlekettik keńesiniń otyrysynda qabyldanǵan resmı sheshimde aıtylǵan.
Jeńildikterdiń qatarynda shetelde oqyp kelgen jastar úshin jergilikti jerlerdegi sertıfıkattaý prosedýralarynyń ońaılatylatyndyǵy, tirkelimge turýdyń jeńildetiletini, sondaı-aq osyndaı mamandardyń balalaryn bilimmen qamtamasyz etýge de jaǵdaı jasalatyny kórsetilgen.
Qytaı premeri Lı Kesıan óziniń sózinde shetelde oqyǵan jastardyń negizgi bóligi qazirgi kezde elge oralyp jatqanyn atap ótken. Bilim mınıstrliginiń málimetine qaraǵanda, 1978 jyl men 2017 jyldar aralyǵynda syrtqa shyǵyp oqyǵandardyń 83,7 paıyzy, ıaǵnı 3,1 mln adam elge oralǵan. Al 2017 jyly elge oralǵandar sany 480,9 myń adam bolǵan, bul 2016 jylmen salystyrǵanda 11,2 paıyzǵa artyq ekenin ol óz sózinde tilge tıek etken.
Degenmen bul elde de atalǵan problema oryn alyp otyrǵandyǵy kórinip tur. Sondyqtan da elge oralýdy yntalandyrý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan sııaqty. Bizdiń elge de osy tájirıbeni paıdalaný kerek.
Aıta ketetin jaıt, Qytaıdyń mamandardy elge oraltý baǵdarlamasynda shetelden kelgen mamandar úshin startaptardy qarjylandyrý, saýda belgilerin tirkeýdi jeńildetý, eksportqa ótinim berý prosesterin ońtaılandyrý jáne ǵylymı-tehnologııalyq jumystardy kommersııalandyrýdy qoldaý sharalary da qarastyrylǵan. Sonymen qatar elge oralǵan mamandar úshin tolyq kómekter kórsetilýi úshin qoǵamdyq qyzmetter júıesi qurylady eken.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»