Elordada Sırııa daǵdarysyn retteý boıynsha Astana prosesiniń kezekti, 9-shy raýndy ótti. Oǵan kepilger memleketter – Reseı, Túrkııa jáne Iran, sondaı-aq Bashar Djafarı bastaǵan Sırııa úkimeti men sırııalyq oppozısııa ókilderi keldi.
Jıynǵa baqylaýshylar retinde BUU Bas hatshysynyń Sırııa jónindegi Arnaıy ókili Staffan de Mıstýra bastaǵan BUU delegasııasy jáne Iordanııa delegasııasy da qatysty. Kelissózderdiń alǵashqy kúni ádettegideı jabyq esik jaǵdaıynda ótken bolatyn.
Buǵan deıin Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi Astana alańynda ótetin bul kezekti kelissózder barysynda barlyq taraptar Sırııadaǵy, onyń ishinde deeskalasııa aımaqtaryndaǵy qazirgi jaǵdaıdy qarastyrýǵa, gýmanıtarlyq máselelerdi jáne senimdi nyǵaıtý sharalaryn talqylaýǵa, sondaı-aq osy arab elindegi daǵdarysty retteý boıynsha jańa qadamdardy úılestirýge nıetti ekendigin habarlaǵan edi. Kezdesýdiń ekinshi kúnindegi jalpy otyrysty ashqan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýymen júzege asyrylyp kele jatqan Sırııa boıynsha Astana prosesiniń kezekti raýndy óz máresine jetkendigin málimdedi.
E.Ashyqbaevtyń aıtýynsha, sońǵy eki kún ishinde kelissózderge qatysýshy taraptar Sırııadaǵy jaǵdaıdy ári qaraı turaqtandyrýǵa jáne ondaǵy gýmanıtarlyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyttalǵan asa mańyzdy ári mazmundy kelissózder júrgizgen. «2017 jyldan beri Astanada uıymdastyrylyp kele jatqan jáne Jeneva prosesiniń ajyramas bóligi bolyp tabylatyn kelissózdiń ár raýndy Sırııa jerinde beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý isin ilgeriletip kele jatyr. Sheshimi tabylmastaı kóringen kúrdeli máseleler kepilger elderdiń birlesken kúsh-jigerimen, Birikken Ulttar Uıymynyń turaqty qoldaýynyń arqasynda tıimdi túrde rettelýde», dedi ol.
Sırııa úkimeti delegasııasyn bastap kelgen Bashar Djafarı Sırııanyń áskerı kúshteri óz baýyrlary jáne dostarymen tize qosyp atqarǵan jumystardyń nátıjesi kóńil kónshiterlik ekendigin jetkizdi. Ol áskerı kúsh biriktirýdiń nátıjesinde Gýta aımaǵynyń shyǵysy men ońtústigi terrorlyq áreketterden arylyp, Sırııa astanasy Damask qalasynyń qaýipsiz aımaqqa aınalǵanyn erekshe atap ótti. Sonymen qatar Bashar Djafarı Sırııany bólýge áreket etken terrorıstik uıymdardy, eldiń egemendigi men tutastyǵyna qaýip tóndiretin kez kelgen syrtqy kúshterdiń áreketin aıyptaıtynyn jetkizdi.
«Osy oraıda, Sırııa úkimeti óz jeri men elin terrorızmnen tazalap, keıbir elder tarapynan el táýelsizdigine qarsy agressıvti is-qımyldarǵa qarsy kúresin toqtatpaıdy. Sondyqtan biz kezekti Astana kezdesýinde qol jetkizgen nátıjelerge rızamyz. Qazaqstan, Reseı jáne Iran elderine kezdesýdiń joǵary deńgeıde ótýine qosqan úlesteri úshin alǵys aıtqymyz keledi», dedi ol.
Jıyn barysynda elimiz Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev kelesi joǵary deńgeıdegi halyqaralyq kezdesýler shilde aıynda Sochıde jáne Ankarada josparlanǵanyn, ol taraptardyń kelisimi boıynsha bekitilgenin jetkizdi. Alaıda, sırııalyq oppozısııa delegasııasynyń basshysy Ahmed Toma jýrnalısterge bergen suhbatynda kelissóz ótkiziletin jalǵyz oryn Astana ǵana bolǵanyn qalaıtynyn, basqa jerge barmaıtynyn aıtty. Ol sońǵy jyldary Sırııa aýmaǵynda qantógisterdiń jıilegenin, azap shegip kele jatqan Sırııa halqyna qantógisti toqtatý asa mańyzdy ekenin atap kórsetti.
Sonymen, Astana prosesiniń ekinshi kúni Sırııa Arab Respýblıkasy aýmaǵyndaǵy áskerı is-qımyldardyń toqtatylý rejimin ustanýǵa kepil bolatyn Iran, Reseı jáne Túrkııa memleketteriniń ókilderi elimizde ótken «Sırııa boıynsha halyqaralyq kezdesý» nátıjesi boıynsha ortaq málimdeme jasady. Onda kepil elder Sırııanyń táýelsizdigi, terrıtorııalyq tutastyǵy men birligin saqtaı otyryp, 2017 jyldyń 4 mamyrynda deeskalasııa aımaqtaryn qurý týraly qabyldanǵan memorandýmnyń, buǵan deıingi Astana prosesiniń raýndtarynda qol qoıylǵan kelisimderdiń júzege asýy óte mańyzdy ekendigin jetkizdi.
Sondaı-aq ortaq málimdemede sırııalyqtardyń qalypty beıbit ómirge oralýy úshin barlyq taraptardan kómek kórsetilip, osy maqsatta qaýipsiz, jyldam jáne tosqaýylsyz gýmanıtarlyq kómekpen qamtamasyz etilýi kerek ekendigi baıandalǵan. Halyqqa medısınalyq kómek berip, bosqyndardyń erikti túrde qonystaryna oralýyna, olardyń esh kedergisiz kóshýine jaǵdaı jasaý, Ál-Kaıda men ILIM-ge qatysy bar terrorıstik toptar men uıymdarmen kúresti odan ári jalǵastyrý qajettiligi de atap ótilgen.
Ortaq málimdemeni jasaǵan barlyq taraptar Astana prosesiniń joǵary deńgeıde ótkenin biraýyzdan rastady. Sondaı-aq kezdesýdi uıymdastyrýǵa bastamashy bolǵan Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevqa shynaıy alǵystaryn jetkizdi.
Venera TÚGELBAI,
«Egemen Qazaqstan»