«Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynda qaraqshylardyń qııalshyl ómiriniń shytyrmanyna qurylǵan áıgili «Korsar» baletiniń premerasy ótti.
Fransýz kompozıtory Adolf Adannyń ǵajaıyp mýzykasy jan bitirgen álemdik balet óneriniń jaýhary elordanyń 20 jyldyq jáne aty ańyzǵa aınalǵan baletmeıster, osy jyly barsha álem 200 jyldyq mereıtoıyn keńinen atap ótip jatqan kórnekti tulǵa Marıýs Petıpanyń aıtýly mereıtoıyna oraı sahna tórine shyǵyp otyr. Qoıylymnyń qoıýshy horeografy – Reseıdiń Halyq ártisi, «Astana Opera» teatry balet trýppasynyń kórkemdik jetekshisi, esimi jahanǵa máshhúr balerına Altynaı Asylmuratova. Qoıýshy dırıjeri – Arman Orazǵalıev.
Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen sahnalanǵan jarqyn boıaýly týyndynyń álemdik balet óneri tarıhynan alar orny aıryqsha. Aǵylshyn aqyny Baıronnyń 1814 jyly jazylǵan osy attas poemasy negizinde ómirge kelgen shyǵarma Jıýl-Anrı Vernýa de Sen-Jorj jáne Jozef Mazıleniń lıbrettosymen tuńǵysh ret 1856 jyly Fransııanyń Parıj Opera teatrynda (Opéra de Paris) tusaýy kesiledi. Alǵashqy sahnalanýynan-aq úlken abyroıǵa ıe bolǵan shyǵarma kúni búginge deıin teatr tórinen túspeı, teńiz qaraqshylary, batyl Konrad jáne onyń symbaty kelisken súıiktisi Medora jaıly qyzyqty da áserli oqıǵa 162 jyl boıy kórermenin úzdiksiz qýantyp keledi. Qoıýshy horeograf Altynaı Asylmuratova «Astana Opera» teatrynyń repertýaryna jeńil, shytyrmanǵa toly ári kórermenderge máńgilik ómirlik qundylyqtar jaıynda tolǵanýyna múmkindik beretin, jarasymdy ázilimen qýantyp, jan raqatyna bóleı alatyn spektakldi qosý úshin dál osy balet jaýharyna toqtalǵan eken.
– «Korsar» – búginde álemdik balet óneriniń trendine aınalǵan úzdik shyǵarmalardyń biri. Repertýarynda bul áıgili týyndy joq opera jáne balet teatrlary kemde-kem. Onyń ústine, bıyl Astananyń 20 jyldyq mereıtoıy men balet óneriniń atasy, horeograf Marıýs Petıpanyń 200 jyldyq mereıtoıy qatar kelip otyr. Osy aıtýly oqıǵalarǵa oraı, óner tili arqyly tartý jasaǵymyz keldi. Al «Nege «Korsardy» tańdadyńyz?» deseńiz, adam janyn jylylyqqa, merekege bóleıtin jarqyn boıaýly, kórermenge shyn máninde rýhanı demalys syılaıtyn shyǵarmalar qaı teatrdyń da repertýaryna kerek. «Korsar» – dál sondaı balet. Munda bı óneriniń kúrdeli tehnıkasynan buryn, shyǵarmashylyq izdenis pen ımprovızasııaǵa, erkindikke jaqsy múmkindik bar. Osy arqyly ártisterdiń múmkindigin ashqym keldi», – deıdi qoıýshy-horeograf, «Astana Opera» teatry balet trýppasynyń kórkemdik jetekshisi Altynaı Asylmuratova.
Iá, Altynaı Ábdiýáhımqyzynyń «Korsarǵa» kelýiniń joǵaryda aıtylǵandardan bólek taǵy bir úlken sebebi – osydan týra 30 jyl buryn Sankt-Peterbýrgtiń áıgili Marııa teatry sahnasynda qoıylǵan «Korsar» baletinde óner ıesi basty keıipker Medora beınesinde kórindi. Sondyqtan da búginde qoıýshy-horeograf esebinde bilek sybana jumysqa kirisken balet patshaıymynyń «Korsar» degendegi kóńiliniń ózgeshe órekpıtini. Medora partııasynda onyń barlyq jastyq shaǵy saırap jatyr. Al bul jolǵy qoıylymda balerınanyń súıikti róli – Medorany Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Áıgerim Beketaeva óz bederinde beıneledi. Konrad – Arman Orazov, Oljas Tarlanov; Isaak Lankedem – Baqtııar Adamjan, Bırbanto – Ildar Shakırzıanov, Oljas Mahanbetálıev; Seıd-pasha – Rahmetolla Naýanov, Janádil Beısembıev; Gıýlnara – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Mádına Basbaevanyń oryndaýynda kórermenine ǵalamat qýanysh syılady.
Qoıýshy-horeograf Altynaı Asylmuratovanyń aıtýynsha, oqıǵa yqsham ári dınamıkaly órbıtindikten, qoıylymǵa P.Gýsevtiń óńdeýi tańdalyp alynypty. Sol negizde balettegi keıbir partııalarǵa birqatar ózgerister engizilgen.
Osynaý horeografııalyq týyndyny jasaý jumystaryna teatrdyń barsha qyzmeti birneshe aı qajyrly eńbek etti. Qoıýshy sýretshi, «Oskar» syılyǵynyń laýreaty Franka Skýarchapıno 220-dan astam biregeı kostıým úlgisin jasasa, ssenograf Esıo Frıdjerıo spektakldiń basty dekorasııasy – kemeni jasaýda úlken jumys atqardy. Proeksııalar boıynsha dızaıner Serdjıo Metallıdiń 3D formattaǵy proeksııa negizinde týǵan sýretkerlik izdenisi de kórermen nazarynan tys qalǵan joq.
Iá, mamyrdyń jaımashýaq kúninde Altynaı Asylmuratova qoltańbasynda «Astana Opera» teatrynda qoıylǵan bul «Korsardyń» kórkemdik hám sheberlik deńgeıi álemdik sahnalanýlardyń kez kelgenimen ıyq tirestirip teń turýǵa laıyq. Sebebi munda qoıýshy horeograftan bastap sahna mashınısine deıin kil kásibı mamandar tartyldy. Bir ǵana ssenografııasy men kostıými ıtalıandyq has maman – erli-zaıypty Esıo Frıdjerıo men Franka Skýarchapıno tandeminde kóz tartarlyq sulýlyqqa ıe bolǵan.
Býyrqanǵan teńiz tolqynymen arpalysa alǵa jyljyǵan alyp keme óziniń sahnalyq saltanatymen kóz tartady. Sahna sýretiniń shynaıylyǵy sol – asaý tolqyndy, alyp teńizdi keıipkerlermen birge siz de qatar keship kele jatqandaı ǵajaıyp áserdi bastan ótkeresiz. Ártisterdiń ishki emosııasymen qatar úndesken sahnalyq ásem qımyl da kórermenin kórkem álemniń tuńǵıyǵyna qaraı tarta jóneledi. Ol áserden shymyldyq jabylǵanda biraq ajyraısyz. Sulýlyq ústemdik qurǵan sahnaǵa kóz tige otyryp qoıýshy-ssenograf Esıo Frıdjerıonyń az eńbektenbegenine shyn ılanasyz.
«Astana Opera» teatry sahnasynda osymen 8 qoıylymynyń premerasyn jarqyrata ótkizgen Esıo Frıdjerıoǵa jaqynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen II dárejeli «Dostyq» ordeni tabys etildi. Ssenograf – «Dostyq» ordenin ıelengen ıtalıandyq alǵashqy azamat. Bir ǵana «Abaı» operasy arqyly ulttyń tabıǵatyn dóp tanyǵan Esıo Frıdjerıo sol kezdiń ózinde-aq kórermen júreginen oryn alyp úlgergen. Prezıdent atynan tabys etilgen «Dostyq» ordeni – shyǵarmashylyq ıesine degen ónersúıer qalyń kórermenniń rııasyz qurmeti men yqylasynyń belgisi bolsa kerek.
Balet – sulýlyqty súıetin bekzat óner desek, sol talapqa biz tamashalaǵan «Korsar» tolyqtaı jaýap beredi dep senimmen aıta alamyz. О́nerdiń naǵyz merekesin syılaǵan shyǵarmashylyq ujym jumysynan rýhanı azyq alǵan kórermen ónerpazdarǵa rıza kóńilmen qoshemet kórsetisti.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»