Túrkııada merziminen buryn prezıdenttik jáne parlamenttik saılaý ótti. Anadoly agenttiginiń habarlaýynsha, el aýmaǵyndaǵy saılaý ýchaskeleri jeksenbi kúni tańǵy saǵat segizde túgel ashyldy, al sheteldegi Túrkııa azamattary 19 maýsym kúni daýys berip qoıǵan.
Saılaý bıýlletenderinde prezıdenttik taqqa alty úmitkerdiń jáne parlamenttegi oryndardan úmitker eki partııalyq blok pen úsh partııanyń tizimi boldy.
Atap óterligi, atalǵan saılaýda asa bir talas-tartys týyndamaıtyndyǵy áý bastan belgili bolǵan edi. Prezıdenttik saılaýda eldiń qazirgi kóshbasshysy Rejep Taıyp Erdoǵannyń jeńiske jetetindigine shúbá keltirýshiler az ekendigin kóptegen sarapshylar da rastady. О́ıtkeni, saılaý aldy úgit-nasıhat jumystarynyń kezinde onyń reıtıngi 45-52 paıyzdan tómendegen joq.
Al onyń basty qarsylasy Respýblıkalyq halyqtyq partııanyń basshysy Mýharrem Indjeniń de múmkindikterin joǵary baǵalaıtyndar boldy.
Jalpy, bul saılaýda Rejep Taııp Erdoǵannyń eń tanymal ári yqpaldy úmitker ekendigi eshqandaı talas týdyrǵan joq. El aýmaǵynda júrgizilgen saýalnamalar da bul tujyrymdy rastaı tústi. Onyń ústine Erdoǵan prezıdenttik saılaýda jeńiske jetken soń el aýmaǵynda 2016 jyly engizilgen tótenshe jaǵdaıdy alyp tastaıtyndyǵyn málimdegen bolatyn.
Biraq joǵaryda sóz etken Mýharrem Indjeniń saılaýshylardyń 30 paıyzynyń qoldaýyn alady degen boljamdar saılaýdyń ekinshi týrynyń ótýi múmkin ekendigin joramaldaýǵa sebepker bolǵandyǵyn da aıta ketken jón. Zaıyrly kózqarastaǵy 54 jastaǵy bul úmitker Parlamentke Iаlova provınsııasynan saılanǵan depýtat.
Prezıdenttikten úshinshi úmitker Meral Akshener uzaq ýaqyt boıy Túrkııa ulttyq uly jınalysynyń vıse-spıkeri laýazymynda bolǵan áıel. Ol barlyq reıtıngter boıynsha 10 paıyzdan kem daýys jınamaıtyndyǵyn kórsetti. Ýaqytynda Ishki ister mınıstrligin basqarǵan 61 jastaǵy ońshyl kózqarastaǵy Akshener 2017 jyldyń kúzinde Jaqsy partııasyn quryp, saılaýǵa osy saıası uıymnyń atynan tústi.
Tórtinshi úmitker, kúrdilerdiń múddesin qorǵaıtyn Halyqtardyń demokratııalyq partııasynyń kósemi Selahattın Demırtashtyń da 10 paıyzdaı daýys jınaýy múmkin edi. Ol elde tyıym salynǵan Kúrdi jumysshylar partııasymen baılanysy bar degen kúdikpen qamaýda otyrsa da óziniń quqyqtyq jáne saıası múmkindikterin qur jibermeýdi oılap, saılaýǵa tústi.
Vatan partııasynyń tóraǵasy Dogý Perınchek pen Baqyt partııasynyń ókili Temel Karamollaoglýdiń qansha daýys jınasa da saılaýdyń nátıjesine yqpal eterlikteı kúshi bolǵan joq.
The Guardian gazeti Túrkııada oppozısııanyń kúsh alyp kele jatqanyna qaramastan, qazirgi prezıdent Rejep Taııp Erdoǵannyń basym túsetinin boljaǵan bolatyn.
Al parlamenttik saılaýdaǵy tartystyń daıyndyǵy prezıdenttik saılaýdan kem bolǵan joq. Parlamentten oryn alý úshin belgilengen 10 paıyzdyq belesti bılik partııasy – Ádilet jáne damý partııasy men oppozısııalyq Respýblıkalyq halyqtyq partııa men Jaqsylar partııasyna esh qıyndyq týǵyzbasa da, qalǵan partııalar bul mejege jete almasa daýystaryn jeńimpaz partııaǵa berýi tıis.
Anadoly agenttiginiń málimetterine qaraǵanda, saılaýda qaýipsizdikti polısııanyń 16 myń qyzmetkeri qamtamasyz etti. Sondaı-aq qaýipsizdik sharalaryn nyǵaıtý maqsatynda 40 arnaıy polısııa tehnıkasy men 35 brondalǵan avtomobıl jáne tikushaqtar men drondar jumyldyryldy.
Esterińizge salsaq, Túrkııada 2017 jyly ótken referendýmǵa sáıkes Konstıtýsııaǵa ózgerister engizilip, ol boıynsha prezıdenttiń ýákilettiligi keńeıe túsken bolatyn. Saılaýdyń merziminen buryn ótkizilýine de osy konstıtýsııalyq reformalar sebepshi boldy.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»