Myńjyldyqtar toǵysyndaǵy zamanaýı shahar Astananyń turaqty damýy men qala halqynyń ómir súrý standarttaryn jaqsartý, áleýmettik salaǵa ıkemdelgen ekonomıka qurý basty maqsat retinde belgilenip otyr. Bul rette Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev orta merzimdi mindetterdi sheshýmen qatar, elordany damytýdyń uzaq merzimge arnalǵan josparlary jóninde aıqyn ustanymymyz bolýy tıis ekenin, sondaı-aq damyǵan ınfraqurylymǵa, mansaptyq jaǵynan ǵana emes, mádenı demalys turǵysynan da ártúrli múmkindikterdiń iske asyrylýyn mindettep keledi.
О́ńir tabıǵatynyń qataldyǵyna qaramastan nebári 20 jyldyń ishinde jasyl jelekti shaharǵa aınalǵan elordaǵa jyl saıyn myńdaǵan adamdar aǵylyp kelip jatyr. Máselen, 2000 jyldan 2013 jylǵa deıin Astana turǵyndarynyń sany 300 myńnan 800 myńǵa deıin, ıaǵnı eki eseden artyq ósken. Ultaralyq kelisim men saıası turaqtylyqtyń mekeni bolǵan Qazaqstandy, onyń ishinde sáýleti men dáýleti qatar jarasqan elordasy Astanany kórýge qyzyǵyp otyrǵan alys-jaqyn sheteldikter de tolastamaı otyr. Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń málimetinshe, Astanadaǵy kún saıynǵy iskerlik jáne mádenı sharalarǵa qatysýǵa Reseı, Qytaı, Ázerbaıjan, Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Reseı, Tájikstan, Túrikmenstan, О́zbekstan syndy memleketterden týrıster jıi keletin kórinedi. Munyń birden-bir sebebi Astananyń ómir súrýge óte qolaıly, damyǵan ınfraqurylym men mansaptyq jaǵynan ǵana emes, mádenı demalys turǵysynan san-alýandyqqa ıe qala ekenin kórsetse kerek.
Barshaǵa málim, N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda el ekonomıkasyn damytýdaǵy týrızmniń yqpalyn: «Aǵymdaǵy damýdyń mańyzdy máseleleriniń biri Qazaqstan ekonomıkasyna tikeleı shetel ınvestısııalarynyń aǵynyn ár taraptandyrý bolyp tabylady. Olardy perspektıvaly salalarǵa, mysaly, týrızm salasyna baǵyttaý qajet. Damyǵan elderde týrıstik klasterdiń úlesine IJО́-niń 10 paıyzyna deıini tıesili. Tutastaı el boıynsha týrızm ósiminiń núktelerin zertteý qajet, olar az emes. Osymen baılanysty Almaty janyndaǵy álemdik deńgeıdegi taý shańǵysy kýrorttaryn damytý mańyzdy joba bolýy tıis. Úkimetke osy ǵajaıyp aımaqty, sondaı-aq Aqmola oblysyndaǵy Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýdyń júıeli josparyn jasaýdy tapsyramyn», dep aıtqan bolatyn.
Bul rette Qazaqstan ekonomıkasyna mýltıplıkatıvti áser etip qana qoımaı, elimizdi qosymsha jańǵyrtýǵa dem bergen EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi aıqyn dálel. Ásirese kishi jáne orta bıznestiń damýynda, sondaı-aq qyzmet kórsetý salasynda, qonaq úı bıznesinde jáne ishki týrızmde naqty tabysqa jetýge yqpal etti. Planetamyzdyń zııatkerlik jáne tehnologııalyq áleýetin tanytýǵa biregeı múmkindik bergen kórme kezinde Astana qalasyna 5 mıllıon 400 myń adam saparlap kelýi elimizdiń bas qalasynyń abyroıyn asqaqtata tústi. Sonyń arqasynda Qazaqstannyń jalpy ishki ónimindegi týrızm úlesi sońǵy úsh jyl qatarynan turaqty artyp keledi. Mysaly, 2015 jyly – 0,9 paıyz bolsa, 2016 jyly – 1,1 paıyzǵa jetken, al 2017 jyly bul kórsetkish 1,3 paıyzǵa artqan. Birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha sheteldik (kirmelik týrızm) kelýshilerdiń sany ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 20,4 paıyzǵa ósip otyr.
Astana álemge saıası alań bolyp qana tanylyp qoımaı, sonymen birge tehnologııa, qarjy, zııatkerlik resýrstar, tipti, sońynda týrıster aǵylyp kelip quıylyp jatatyn ortalyq retinde tanylýy úshin memleket ındýstrııa, ınnovasııa, ınvestısııa máselelerine aıryqsha den qoıyp keledi. Ult jospary «100 naqty qadam» baǵdarlamasynyń 57-qadamy týrıstik klasterler qurýda úzdik tájirıbesi bar strategııalyq (zákirlik) ınvestorlar tartý mindetine sáıkes qurylǵan «Astana – Eýrazııa júregi» jobasy negizinde birqatar aýqymdy sharalar atqarylyp, qala turǵyndary men qonaqtarynyń demalys, mádenı jáne sporttyq tynystaýy úshin biregeı jobalar qolǵa alynǵan. Atalǵan mádenı-týrıstik klaster aıasynda Astananyń 20 jyldyq merekesine oraılas iske asyrylyp jatqan bes joba taıaý ýaqytta aıaqtalyp, el ıgiligine berilmek. Onyń biri Qyzylorda oblysy Astana qalasyna «Ǵarysh sapary» ǵarysh ortalyǵynda ornalasatyn zymyran – ǵarysh ortalyǵynyń ashyq ekspozısııasyn syılamaq. Bul joba tuńǵysh galaktıka mýzeıin qurýdyń alǵysharty retinde sanalady. Qazirgi ýaqytta aýmaqta «Proton» zymyranynyń maketi ornatylyp, «Soıýz» ǵarysh kemesiniń maketin óńdeý jumystary bastalyp ketti. Odan keıin «Mıllenıým parki» turǵyn-úı kesheniniń janynda álemdik deńgeıdegi jabyq akvapark salý «Bazıs» kompanııasy arqyly, Veık-Park sporttyq oıyn-saýyq keshenin qurý «Sanur» JShS kompanııasy esebinen júzege asyrylmaq. «Aerodınamıkalyq qubyr» sport kesheni men «City Box» býlvary jobalarynyń eskızdik jobasyn ázirleý jumystary taıaý kúnderi aıaqtalyp, oryndaý men tıimdilikti baǵalaýdyń aıqyn krıterııleri belgilenip otyr.
Astanadaǵy týrıstik salany odan ári jandandyrý munymen shektelip qalmaq emes. Ásirese qala kúni qarsańyna josparlanyp otyrǵan «Qazaqstan – Uly Dala eli» kórmesi, III halyqaralyq «Kóshpendiler Álemi» etnofestıvali, «Uly dala Alamany» at jarysy, Túrki tildes memleketter yntymaqtastyq keńesiniń múshesi memleketterdiń týrızm boıynsha mınıstrleriniń IV kezdesýi, Qazaqstandaǵy О́zbekstan týrızm jylyn jabylýy, «Astana Opera» men Pekın ulttyq opera teatrynyń birigip sahnalaıtyn «Týrandot» operasy, Reseı, Portýgalııa, Germanııa, Qytaı, Ispanııa, Nıderlandy jáne ózge elderden kelgen ártisterdiń qatysýymen ótetin «Eurasian dance festival» syndy áralýan is-sharalar mádenı keńistikti jandandyra túseri sózsiz. Astana qalasynyń 20 jyldyǵyn toılaýǵa baılanysty alys-jaqyn shet elderden týrısterdiń kelýine oraı qala ınfraqurylymy men týrısterge arnalǵan tıimdi baǵa saıasaty bir jolǵa tústi. Qala qonaqtary qaltalarynyń qalyńdyǵyna qaraı qalaǵan oryndy tańdaı alady. Al mereıtoı qarsańynda alystan at arytyp jetken qonaqtardy qarsy alýǵa 15 645 oryndyq 201 qonaq úı men 95 hostel erte bastan ázirlenip te qoıǵan. Úı-jaı, tamaqtaný oryndary men ótetin is-sharalar týraly aqparattardy www.welcometoastana.kz týrıstik saıtynan, Welcome to Astana mobıldi qosymshasynan jáne Instagram jáne Facebook áleýmettik jelilerinen alýǵa bolady.
Qazirgi kúni el aýmaǵynda týrıstik agenttikterdiń memlekettik elektrondyq tizimine 2969 týrıstik agenttik tirkelse, týrıstik operator qyzmetin júzege asyrý quzyreti 1145 týrıstik operatorǵa berilgen. Týrızm ındýstrııasy komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy D. Qurmashevanyń aıtýynsha, elge keletin týrısterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi de aldyn ala bir júıege keltirilip qoıǵan. «Týrıster qandaı da bir másele, suraqtar boıynsha «Astana Konvenshn Bıýro» kompanııasy uıymdastyrǵan aqparattyq dúńgirshekterge habarlasa alady. Mundaǵy menedjerler qala týraly, ornalasý oryndary, tamaqtaný oryndary, kórikti jerler men uıaly baılanys týraly suraqtarǵa jaýap beredi. Sonymen qatar, olar týrısterge qonaq úıden bólme brondaýǵa qajetti mekenjaıdy tabýǵa kómektesedi. Aqparattyq dúńgirshekter N.Nazarbaev halyqaralyq áýejaıynyń jańa termınalynda, «Astana Nurly jol» temirjol vokzalynda ornalasqan. Jáne de byltyrǵy jyldan bastap, týrısterge barlyq qajetti aqparat berý úshin týrıstik sall-ortalyq jumys isteıdi. Qala qonaqtary kez kelgen mobıldi operatordan 8 800 080 38 38 nómiri arqyly tegin qońyraý shala alady», deıdi ol.
Búginde týrızm álemdegi eń paıdaly bıznesterdiń biri ekeni bultartpas shyndyq. Elimizdegi saıası jaǵdaıdyń turaqtylyǵy, týrıstik-rekreasııalyq resýrstar, qazaq halqynyń qonaqjaılyǵy, turaqty naryqtyq básekelestik, memlekettik qoldaý óz kezeginde týrızm ındýstrııasynyń gúldenýine qolaıly keńistik qalyptastyryp úlgerdi. Áıtse de belgili bir zańnamalyq sheshimder aıasynda sheshýdi qajet etetin kedergiler de joq emes. Atap aıtqanda azamattardyń shekteýli múmkindikteri, kirý týrızmi úshin qyzmet kórsetý deńgeıiniń áli de bolsa tómendigi, tolyq jetilmegen týrıstik ınfraqurylym, memleket pen jeke sektor múddeleriniń kelispeýshiligi syndy jaıttar áli de bolsa bir izdilikke túspeı keledi.
Taǵy bir aıta keterligi, 2017 jyly Astana qalasy ákimdigi halyqaralyq Horwath HTL konsaltıngtik kompanııasymen birge 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan Astana qalasynyń týrızmdi damytý strategııasyn jasap shyǵarǵan bolatyn. Atalǵan strategııa qalany týrıstik destınasııa retinde MICE-týrızm, qalalyq rekreasııalyq demalys pen medısınalyq týrızmdi damytýdy qamtıdy. Al atalǵan salalar boıynsha ortaq seriktestikti nyǵaıtýǵa, Ortalyq Azııanyń birikken týrıstik baǵdaryn ázirleýge Astananyń múmkindigi tolyq jetedi! Turaqty damý men «durys» ekonomıka qaǵıdattaryna saı jahandyq «aqyldy» qalalardyń bir bóligine aınalý jolynda keshendi jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan memlekettik saıasat odan ári jalǵasa bermek.
Aıa О́MIRTAI,
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR
«Egemen Qazaqstan»