Qaza ústinde jalǵan sóılemeıik. Bolǵan isti burmalamaı, shyntýaıtyna toqtalǵymyz keledi. Denıs Tenniń qazasy qoǵamǵa biraz oı salǵany anyq. Orman oıdyń arasynan oımaqtaıyn aıtyp ótelik. Biz barymyzdy baǵalaı almaıtyn, qundylyqtarymyzdy qunttamaıtyn elmiz be?
Birneshe jyl buryn Ilıa Ilınmen suhbattastyq. Olımpıada men Álem chempıonatynda olja salyp júrgen kezi. Búkil halyq tolaǵaıdyń rekordtaryna tánti bolyp, alaqanyna saldy. Biraq kók týymyzdy jelbiretken batyrymyzǵa tıesili syıaqysy berilmedi. Memleketten alýy tıis shákirtaqysynan, ústeme qarjysynan qaǵyldy. Eshbirine qoly jetpeı júrdi.
Araǵa birneshe aı salyp, Baqyt Sársekbaevtyń osy sııaqty daýǵa ilikkeni belgili boldy. Almaty qalasynan alýy tıis bolǵan páterdiń kiltin bylǵary qolǵap sheberi birshama ýaqyt ýysyna túsire almady. Bul másele tilshilerdiń baqylaýynda bolyp, páterine túbi qol jetkizdi, áıteýir Elena Hrýstaleva Vankýverde kúmis oljalap, el abyroıyn asqaqtatty. Keıinnen oǵan syıǵa berilgen páter de Almatyda bolmaı shyqty. Oblystyń atynan jarysqa qatysqandyqtan, baspana Qaskeleńnen qarastyrylypty. Elena qyz «Almatyda jattyǵamyn, eldiń atynan jarysqa qatystym, osy shahardan bir páter alsam dep edim, ol da buıyrmady. Olımpıadaǵa oblystyń atynan emes Qazaqstannyń atynan qatysqan sekildi edim» dep oıyn búkpesten, ashyq jetkizdi.
Odan keıin de osy taqylettes talaı másele kóterildi. Sportshylar tilshilerden kómek surap, uzaq ýaqyt boıy Úkimettiń bereshegin bermeı júrgenin aıtty. Al tıisti mekemeler, mınıstrlikter, sport komıteti bul isti sheshýde asyqpaıdy. Beriletin syıaqy túbi beriledi-aý, biraq sozylyp sıyrquıymshaqtanyp ketetini bar. Taǵaıyndalǵan qarjyny alamyn degende kelesi Olımpıada da bastalýǵa shaq qalady. Quzyrly oryndarǵa shyǵyp, sportshylardyń quqyǵyn qorǵamaq bolyp bul máselege talaı aralastyq ta. Biraq kóptegen qol qoıylýy tıis qujattar, toltyrylýy tıis hattamalar, resmılengen rásimder – barlyǵy da shydamdy taýysyp jiberedi.
Aıtpaǵymyz, búkil el bolyp halyqaralyq jarystarda taqymymyzdy qysyp oǵlandarymyzdyń jolyna qaraımyz. Abyroıymyzdy asqaqtatyp, ánuranymyzdy shyrqatsa tóbemiz kókke jetedi. Sańlaqtarymyzdyń jeńisine bórkimizdi aspanǵa atyp qýanamyz. Alaıda, sol sportshylarymyzdy baǵalaı aldyq pa? Birshamasy árıne, dittegen maqsatyna jetti. Biraq qanshamasy áli de qyzmetsiz, syıaqysyz, baspanasyz júr.
Denıs Tenniń qazasynan keıin «qolda bar altynymyzdy nege baǵalaı almaımyz» dep janushyra jazyp jatyrmyz. «Ákimdi kórgende, aqyndy ólgende qurmetteıtin elmiz» degen sózdiń shynymen de ras bolǵany ma? Áıtpese, Almatynyń qaq ortasynda, tapa tal túste Olımpıadanyń qola júldegeri turmaq, qarapaıym qala turǵynyna eshkim tıispeýi tıis edi ǵoı. Túski saǵat úshte, kún jaryqta Denıs Tendi tanymaı, pyshaq suqqan qandy qol qaraqshylardyń isi aqylǵa syımaıdy. Bizdiń elde Olımpıadada olja salǵan jalǵyz mánerlep syrǵanaýshy Denıs Ten ǵana edi ǵoı. Odan basqa eshkim muz ústinde ol sekildi órnek salmaǵan edi. Endi mundaı deńgeıdegi sportshy qashan shyǵary da belgisiz. Qansha jyl boıy eńbektenip, el atyn shyǵaryp, beınetiniń rahatyn kóretin jasqa kelip qalǵan sportshy qapııada qaza tapty.
Elimizde Norvegııadaǵydaı Olımpıadany 7-8 márte jeńgen sportshylar joq. Skandınavııadaǵy alaqandaı elde Olımpıadany baǵyndyrǵan 500-ge jýyq sportshy bar. Al bizde qysqy sportta medal alyp, tanymal bolǵandar sanaýly. Smırnov, Poltoranın, Ten... Aınaldyrǵan 2-3 adamdy kóshede tanymaı, olarǵa qoqan-loqqy kórsetý qoǵamnyń elshildikten ada ekendigin kórsetpeı me? Kezinde Baqtııar Artaev pen Ermahan Ibraımovterge de qol kótergender boldy. Qaısybirin aıtaıyq.
Qundylyqtaryn baǵalaı almaıtyn qoǵamda ómir súrip jatyrmyz, ókinishke qaraı. «Altynnyń qolda barda qadiri joq» degendeı, talaı sportshymyz shetel asyp ózge elderdiń qorjynyna medal saldy. Esimderin el biledi. Al, «janym qazaq» dep el abyroıyn asqaqtatqan bekzat sport – mánerlep syrǵanaýdan shyqqan tuńǵyshymyz Denıs Tendi de saqtaı almadyq. Olımpıada chempıony Bekzat Sattarhanov da mańdaıymyzǵa syımaı ketken edi...
Mánerlep syrǵanaý sportshy úshin erte bastalyp, erte aıaqtalatyn óner. Munda 6 jasynan jattyǵýǵa kirisip, 13-14 jasynda Halyqaralyq arenaǵa shyǵady. 13 jasynda Olımpıadaǵa qatysyp, júlde alǵan syrǵanaýshylar jeterlik. 16 jasynda ekinshi Olımpıadasyna qatysqandar da bar. Denıstiń de eki Olımpıadaǵa qatysqany belgili. О́kinishtisi, Denıs sporttyq ǵumyryn aıaqtaı almaı ketti...
Ermuhamed MÁÝLEN,
«Egemen Qazaqstan»