Baqytjan Sa­ǵyn­taev BQO-ǵa jumys sapary barysynda iri ónerkásiptik nysandardy aralady

Sapar barysynda Úkimet basshysy Pre­zı­dent Joldaýy jáne bes áleýmettik basta­manyń, sondaı-aq Memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń iske asyrylý barysymen tanysty.

Úkimet basshysy Qarashyǵanaq munaı-gaz kondensat ken ornynda boldy. Álemdegi iri gaz kenishteriniń biri respýblıkada óndirilgen gaz­dyń 45%-in, suıyq kómirsýtekterdiń jal­py óndirisiniń 16%-in beredi. Premer-Mınıstr kenishte kómirsýtek óndirisiniń tehnologııalyq úderisimen tanysty. «Qara­shyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V» kom­panııasynyń bas dırektory Edvın Blom kásiporynnyń negizgi nátıjeleri týraly baıan­dady. Qarashyǵanaqtyń barlanǵan qory 12 mlrd barrel suıyq kómirsýtek pen 57 trln tekshe fýt gaz bolsa, búginde onyń 11%-i ıgerilgen. E.Blom kásiporynnyń ónerkásiptik qaýipsizdik, eńbekti jáne qorshaǵan ortany qorǵaý máselelerine erekshe nazar aýdaratynyn jetkizdi.

B.Saǵyntaevqa Qarashyǵanaq ken ornyn paıdalanýdy keńeıtý jáne merzimin uzartý qondyrǵylarynyń jumysy tanystyryldy. Búginde munaı negizinen Qara teńizdegi «Ońtústik Ozereevka» portyna aparatyn KQK qubyr jelisi arqyly eksporttalady. Munaıdy satýdyń taǵy bir baǵyty – «Atyraý – Samara» qubyry. Ol Prımorsk aılaǵyna jáne birqatar eýropalyq baǵyttarǵa jol salyp tur.

Konsorsıým aksıonerleri Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýge 23 mlrd-tan astam AQSh dollary kóleminde ınvestısııa salǵan eken. Qazaqstan bıýdjetine 16 mlrd dollardan astam tikeleı tólem túsken. Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýge qazaqstandyq 4400 kásiporyn atsalysyp, QPO-dan 6,7 mlrd dollardyń tapsyrysyn aldy. Kezdesýde kompanııa qarjysyna óńirde kóptegen mektep, aýrýhana, sporttyq-mádenı nysandar salynyp, joldar jóndelgeni aıtyldy. Olardyń oblys áleýmettik ınfraqurylymyna salǵan ınves­tısııasy – 350 mln dollar.

Premer-Mınıstr «Kondensat» AQ zaýytynda munaı men gaz óńdeýdiń tehnologııalyq tizbegimen tanysty. «Kondensat» AQ Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Valerıı Júnisovtiń aıtýynsha, 2017 jyly zaýyt jylyna 850 myń tonnaǵa deıin ónim shyǵarsa, bıyl dızel otynyn K5 ekologııalyq sanatyna deıin gıdrotazartatyn qondyrǵyny iske qosqan. Zaýytty rekonstrýksııalaýǵa 200 mln AQSh dollary tartylǵan. Bul ishki naryqta janarmaı tapshylyǵyn joıýǵa múmkindik berdi, sondaı-aq bıýdjetke aksızder men basqa da salyq tólemderi túsimin ulǵaıtty, joǵary bilikti jumys oryndaryn ashty. Jańa benzın qondyrǵylary iske qosylǵan sátten bastap K5 joǵary ekologııalyq sana­tynyń 80 myń tonnadan astam benzıni shy­ǵaryldy. Osy kezeńde oblystyq bıýdjetke shamamen 1 mlrd teńge aksız tólendi. Shyǵarylǵan ónimniń jartysy shetelge eksporttalady.

El Premeri sapar barysynda «Oral – Tas­qala – Ozınkı RF shekarasy» jáne «Qaztalov – Jánibek – Bókeı ordasy» avto­joldarynyń qurylysymen tanysty. Qaztalov, Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandary ókilderimen kezdesý kezinde Mem­leket basshysynyń oblystyń damýy­na, avtomobıl joldarynyń jaı-kúıine jáne eldiń óńiraralyq, aımaqishilik jumylýyna erekshe kóńil bólip otyrǵanyn atap ótti. Oblystaǵy avtojoldardy jóndeý úshin 2014-2017 jyldary 24,9 mlrd teńge bó­lingen.

Sonyń nátıjesinde barlyǵy 453 sha­qyrym jol jóndelip, oblys ortalyǵynan Qaratóbe, Shyńǵyrlaý jáne Jańaqala aýdan ortalyqtaryna tas jol tústi. Jergilikti joldardyń jaı-kúıin túbegeıli jaqsartý úshin Elbasy bıyl Batys Qazaqstan oblysyna jasaǵan sapary aıasynda qosymsha qarajat bólýdi tapsyrǵan bolatyn. Osylaısha, 23,9 mlrd teńge bólindi, onyń 11 mlrd teńgesi Tas­qala aýdanyna, 1,7 mlrd teńgesi Qaztalov aýdanyna baǵyttaldy. Aldaǵy 3 jylda jer­gilikti bıýdjetten qosa qarjylandyrýmen respýblıkalyq bıýdjetten 18 mlrd teńge kóleminde transfertter qarastyrylǵan. Jal­py kólemi 36 mlrd teńgeni quraıdy. Ná­tı­jesinde 700 shaqyrymnan astam avtojol jóndelmek.

Investısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri R.Sklıar oblys avtojoldarynyń uzyndyǵy 6 496 shaqyrymdy quraıtynyn, jyl sońyna deıin alty lot boıynsha jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleý úshin tender ótkiziletinin habarlady. 2014 jylmen salystyrǵanda jergilikti mańyz­daǵy avtojoldardyń jaǵdaıy 4%-ke jaq­sarǵan. Jalpy, 2025 jylǵa qaraı jergilikti mańyzdaǵy avtojoldardyń 75%-in jaqsartý jos­parlanyp otyr. Investısııalar jáne damý mınıstrligine «Qazavtojol» AQ-pen jáne oblys ákimdigimen birlese otyryp bar­lyq jol ýchaskelerinde josparlanǵan ju­mystardyń sapaly ári ýaqtyly oryndalýyn baqylaýda ustaý tapsyryldy. «Oral – Tasqala – Ozınkı RF shekarasy» joly 100 shaqyrymdy quraıdy, onyń 27 shaqyrymy byltyr aıaqtaldy. Bıyl jóndeý jumystaryna 9,5 mlrd teńge bólindi. Oblys ákiminiń orynbasary M.Satqanovtyń aıtýyn­sha, qurylys aıaqtalǵannan keıin jolmen táýligine 7,5 myń avtokólik ótedi.

Budan keıin B.Saǵyntaev Oral qalasynda mamandandyrylǵan HQKO jumys zaldaryn aralap, «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha memlekettik qyzmetterdi berý prosesin avtomattandyrý sharalarymen tanysty. Ortalyq osy ýaqyt ishinde kelýshilerge 15 myń qyzmet kórsetip úlgergen. Oblys ortalyǵynda salynyp jatqan kóp páterli turǵyn úı qurylysymen tanysqanynda Oral qalasynyń ákimi Murat Muqaev memlekettik turǵyn úı baǵdarlamalary tolyq kólemde iske asyrylyp jatqanyn atap ótti. 2015-2017 jyldary turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kólemi 159%-ke artty. 2017 jyly bastalǵan «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jalpy somasy 9 mlrd teńgege 7 turǵyn úı (1106 páter) paıdalanýǵa berildi. Bıyl alty aı ishinde 2 234 turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. «2018 jyly qurylys salasyna 13 mlrd teńge bólindi.

Oral qalasynda 6 400 páterlik 43 turǵyn úıdiń qurylysy júrip jatyr», dedi M.Muqaev. Sonymen qatar «7 – 20 – 25» jańa turǵyn úı baǵdarlamasy aıasynda jáne jeke ınvestısııalar esebinen oblys ortalyǵynyń tóńireginde jalpy aýdany 425 gektar bolatyn «Aqjaıyq» jańa shaǵyn aýdanyn ıgerý bastaldy. Munda 150 kóp qabatty turǵyn úı salý josparlanyp otyr. Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy aıasynda qaladaǵy oqý oryndarynyń janynan stýdentterge arnalǵan 6 jataqhana salý josparlanǵan. Osylaısha, 1650 stýdent turǵynjaımen qamtylmaq. Qazirgi kezde jer telimderi bólingen, jobalaý jumystary atqa­rylýda.

Aqjaıyq sapary oblys aktıvimen ótken jıynda qorytyndylandy.

– Mamyr aıynda Elbasy Úkimetke bir­qatar tapsyrma bergenin bilesizder. Bul tap­syrmalar birden hattamaǵa túsip, jumys jospary jasaldy. Meniń birinshi orynbasarym Asqar Mamınniń basqarýymen 4 jınalys ótti. Elbasy tapsyrmalary boıynsha Úkimette atqarylǵan jumystardyń mán-jaıyn sizderge habardar etemiz, – dep bastady sózin B.Saǵyntaev.

Budan keıin jıynǵa onlaın-rejimde qosylǵan vıse-premer E.Dosaev Memleket basshysy tapsyrmalarynyń oryndalýy jaıynda baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldaryn kúrdeli jóndeý boıynsha eki tapsyrma berildi: búgingi tańda Chapaev – Jalpaqtal – Qaztalov tas joly bóliginde 35 shaqyrymdyq jóndeý jumysy bastaldy, oǵan respýblıka bıýdjetinen 1 mlrd teńge bólindi. Qaztalov – Jánibek –RF shekarasy jáne Bısen – Saıhyn jalpy uzyndyǵy 245 km quraıtyn joldarǵa jobalyq-shemalyq qujattar jasaýǵa tapsyryldy, barlyq qarajat respýblıkalyq bıýdjetten qarastyrylǵan. Keler jyly respýblıka qarajatynan Podstepnoe – Federovka – RF shekarasy baǵytyna uzyndyǵy 144 km qaıta jańartý bastalady, ol 2021 jyly aıaq­talmaq. Jalpy 2019-2021 jyldar araly­ǵynda belgilengen lımıt sheńberinde oblys joldaryn jańǵyrtý úshin 17 mlrd 300 mln teńge qoldaý kórsetiledi.

Elbasy tapsyrǵan taǵy bir másele – ishki naryqqa munaı ónimderin jetkizý kólemin ulǵaıtý bolatyn. Osy maqsatta 2018 jyly maýsym aıynda Energetıka mınıstrligi «Kondensat» AQ-yn magıstraldyq munaı qubyrlarynyń júıesi men temir jol arqyly qazaqstandyq óńdeýshilerdiń munaı tasymaldaý kestesine qosypty. Kestege sáıkes shilde aıynda 15 myń tonna qanatqaqty kvota bekitilgen. «Kásiporyndy odan ári shıkizatpen qamtý máselesi ishki naryqtyń suranysy men «Kondensat» AQ-tyń tehnıkalyq múm­kin­dikterine baılanysty sheshiledi.

Qorǵanys salasynda qyzmet etetin Batys Qazaqstan ınjınırıngtik kompanııasy, Oral «Zenıt» zaýyty jáne «Gıdroprıbor» ǴZI kásiporyndaryn memlekettik tapsyryspen qamtamasyz etýde Memleket basshysynyń tapsyrmasy bolatyn. Búginde barlyq kúrdeli máseleler talqylanyp, ony sheshý qarastyryldy. Otandyq keme jasaýshylar jaqynda úshjyldyq tapsyrys alyp, qulshyna jumysqa kirisip jatyr. Jıynda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi óńirde qolǵa alynǵan jumystardyń barysy jaıly baıandama jasap, oblys turǵyndarynyń Memleket basshysyna rızashylyǵyn jetkizdi.

Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»