Memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen bilim berý uıymdarynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha jıyn ótti. Is-sharaǵa Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aıtmaǵambetov, sondaı-aq beınekonferensııaǵa baılanys arqyly oblystyq jáne qalalyq bilim basqarmalarynyń basshylary, mektep dırektorlary men qamqorshylyq keńesteriniń belsendi ókilderi qatysty.
Ashyq jarııalaýdy talap etedi
Agenttik tóraǵasynyń orynbasary bilim berý júıesinde sybaılas jemqorlyqty joıýǵa baǵyttalǵan aǵymdaǵy jumys týraly áńgimeledi, sondaı-aq bilim berý uıymdarynda kez kelgen alym-salymǵa jol bermeý týraly eskertti.
«Ata-analar bilim berý uıymdaryndaǵy jóndeý nemese is-sharalardy ótkizý jumystaryna shyǵyndanýǵa mindetti emes. Biz mundaı faktilerdi jemqorlyq retinde qarastyramyz, óıtkeni osy maqsatqa bıýdjetten jetkilikti qarajat bólinedi», dedi O.Bektenov. Ol bilim berý uıymdarynda qamqorshylyq keńesteriniń aǵymdaǵy qyzmetine egjeı-tegjeıli toqtalyp, erikti jarnalar májbúrli sıpat alyp kelý faktileriniń aldyn alý qajettigin jetkizdi. Sondaı-aq búginde memlekettik apparat qoǵammen qarym-qatynastardy ashyq jáne esep berýshilik qaǵıdattaryn da qalyptastyrýda ekendigin atap ótti. Qazaqstanda «Ashyq úkimet» portaly jumys atqarady, onda kez kelgen adam onlaın rejimde memlekettik organdardyń keń kólemdi derekqoryna, sonyń ishinde bıýdjettik eseptilikke qol jetkize alady. Bul bıýdjet qarajatyn jumsaýǵa qoǵamdyq baqylaý arqyly belsendi azamattyq pozısııalardyń damýyna yqpal etedi. O.Bektenov mektepter men balabaqshalarda alym-salym máselesin sheshý úshin tolyq qarjy esebin mindetti túrde jarııalaýdy usyndy. О́ıtkeni bul qarjy resýrstaryn durys paıdalanbaý jáne sybaılas jemqorlyq is-áreketterin júzege asyrý múmkindigin joqqa shyǵarady. «Bilim berý mekemelerinde qamqorshylyq keńesteriniń esepteri resmı túrde ashylýǵa tıis, bul qaıyrymdylyq kómektiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi. Ýákiletti organ osy máseleni baqylaýǵa jáne shot ashýǵa monıtorıng júrgizýge tıis», dedi ol.
Sonymen qatar bilim berý uıymdarynyń bıýdjeti týraly aqparat mektepterdiń, balabaqshalardyń, bilim berý bólimderiniń veb-saıttaryna kez kelgen adam úshin túsinikti, qoljetimdi nysanda ornalastyrylýy kerektigin atap ótti. Tek qana osyndaı jolmen qoǵamnyń aıqyndyǵy men baqylaý arqyly «turmystyq jemqorlyqty» joıýǵa bolady dep qorytyndylady.
Oqýshylardy aqyly testileý zańsyz
Memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń málimdeýinshe, bilim berý júıesindegi máselelerdiń biri – mektep oqýshylary arasynda aqyly testileý ótkizý faktileri. Máselen, Almaty oblysynda bilim bólimderiniń nusqaýy boıynsha oqýshylardy testileý turaqty túrde ótkizilip kelgen. Mundaı testileýdiń baǵasy ár oqýshy úshin 300-500 teńgege deıingi qarajatty quraǵan. Alqaly jıyn barysynda Bilim jáne ǵylym mınıstrligine mektepterdiń qabyrǵasynda aqyly testileýdiń «májbúrli» júrgizilý faktilerin boldyrmaý boıynsha sharalar qabyldaý usynyldy.
«Agenttiktiń jumysy adaldyq prınsıpterin nyǵaıtýǵa, bilim berý júıesinde «adal ortany» qurýǵa baǵyttalǵan», dep atap ótti O.Bektenov. Sondaı-aq kezdesý barysynda bilim salasyndaǵy sybaılas jemqorlyq sebepteriniń biri retinde qaralatyn sala qyzmetkerleri eńbekaqysynyń tómen deńgeıde bolýy qozǵaldy. Agenttik muǵalimderge tólenetin eńbekaqynyń kóterilýi árqashan qosymsha qarajat bólýdi talap etpeıtinin atap ótti. Bul rette mysalǵa Astana qalasy balalar úıiniń oń tájirıbesi keltirildi, onda basshylyqtyń prınsıpti pozısııasy jáne jumysty durys uıymdastyrý jaǵdaıdy túbegeıli jaqsartýǵa múmkindik bergenin atap ótti. Balalar úıiniń dırektory Dınara Zakıevanyń aıtýynsha, basqarý tıimdiliginiń artýy, prosesterdi ońtaılandyrý esebinen 90 mln teńgege jýyq somadaǵy bıýdjet qarajatynyń únemdelýi qamtamasyz etilgen. Bul jumysshylardyń jalaqysyn 3-4 esege kóterýge múmkindik berdi. Buryn 30 myń teńge alyp otyrǵan jumysshy, búginde 120 myń teńge alady. Balalar úıiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy da eleýli túrde jaqsarǵan. Munyń bárine bıýdjetten qosymsha qarajat bólinýin talap etpeı, únemdeý esebinen qol jetkizildi.
Mektepke aqsha jınaýdan bas tartýǵa úndeıdi
Kezdesý barysynda respýblıka boıynsha mektepterde zańsyz aqsha jınaý, «Astana – adaldyq alańy» jobasynyń osy baǵytta júrgizgen jumysynyń qorytyndylary týraly máseleler qarastyryldy. Turmystyq sybaılas jemqorlyqty joıýǵa, sondaı-aq elordanyń memlekettik mekemelerinde azamattarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan «Astana – adaldyq alańy» joba keńsesi №54 mektep-lıseıin jańǵyrtý boıynsha jumys júrgizdi. Mekteptiń qarjylyq qyzmetiniń ishki aýdıtiniń qorytyndysy boıynsha bıýdjet qarajatyn únemdeý 60 mln teńgeni qurap, onyń ishinde qyzmetkerlerge 10 mln teńge ústemeaqy jáne materıaldyq-tehnıkalyq bazany nyǵaıtýǵa 50 mln teńge bólingen. Jańa standarttar boıynsha bes jańa kabınet ashylǵan. Bul «GardenHub» kópfýnksıonaldy kabıneti, kovorkıng alańy, jańa muǵalimder bólmesi, stýdentter úshin rekreasııalyq aımaq, «Intellectum» bólmesi jáne «STEM» zerthanasy. Astana qalalyq bilim basqarmasynyń basshysy Ánýar Janǵozın «Astana – adaldyq alańy» joba keńsesimen birlesip bilim berý uıymdarynda qarjy jınaý máselelerin joıý úshin #NET_POBORAM aksııasyn iske qosqanyn, búginde ata-analar úshin ınfografıka ázirlengenin, bul bilim berý uıymdarynyń barlyq basshylaryna jiberiletinin jetkizdi.
«Aptanyń sońyna deıin bul ınfografıka uıymdardyń resmı ınternet-resýrstaryna, sondaı-aq oqý ornynyń kireberisinde ornalastyrylady. Bıyl mektepter úshin Ata-ana kodeksi ázirlendi, bul kodeks iske asyrylatyn bolady», dedi Á.Janǵozın. Joba keńsesi Astana qalasynyń bilim basqarmasymen birlese otyryp, oqý oryndary basshylarynyń jeke jaýapkershiligin arttyrý týraly qujat ázirlegen. Jańa qujat zańdylyq, ashyqtyq, qoljetimdilik jáne kásiptik qyzmettiń jarııalylyǵy prınsıpterin saqtaý úshin birinshi basshylardyń jaýapkershiligin anyqtaýdy bildiredi. Baǵynyshtylar úshin zańsyz áreketterde jeke jaýapkershilik anyqtalady. Oqýshylar men ata-analardan qarajat jınaýdy uıymdastyrýǵa qatań tyıym salynady, qujat – bıýdjetten bólingen qarjy resýrstaryn utymdy, ashyq jáne zańdy iske asyrý úshin jaýapkershilikti kúsheıtýdi mindetteıdi.
Esterińizge sala keteıik, Agenttikte 1424 call-ortalyǵy jumys isteıdi, onda azamattar shaǵymdar men usynystaryn, onyń ishinde sybaılas jemqorlyq derekteri boıynsha habarlasa alady. Sondaı-aq azamattar Memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi tóraǵasynyń áleýmettik jelidegi paraqshasyna, jeke blogyna («Ashyq dıalog» ınternet-portaly) jáne alik.shpekbayev@gmail.com elektrondy poshtalaryna ótinish jasaı alady.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»