Búgin QR Úkimeti otyrysynyń qorytyndysy boıynsha ótken baspasóz konferensııasynda aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev Qazaqstandaǵy qant tapshylyǵy týraly júrgen qaýesetke qatysty túsinikteme berdi.
Eske sala keteıik, ótken aptada óz óndiristerinde qantty paıdalanatyn kompanııalardyń ókilderi jaqyn arada atalǵan ónim tapshylyǵy oryn alýy múmkin degen málimdeme jasaǵan edi.
Arman Evnıev ishki naryqqa zertteý júrgizilgenin, alańdaýǵa eshqandaı da sebepterdiń joq ekenin aıtty.
«Halyq esh ýaıymdamaýy kerek, sebebi, birinshiden, bizde teńgerim, qant kólemi, eksport jáne ımport boıynsha esepter bar. Qazaqstanda otandyq qant óndirisi artyp keledi: eger 2011 jyly qant qyzylshasynan alynǵan qant mólsheri 200 myń tonnany qurasa, bıyl 460 myń t astam bolady dep josparlap otyrmyz», — dedi A. Evnıev.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri bundaı qaýesettiń taraýyna ne sebep bolǵanyn túsindirip ótti.
«Jazda Úkimettiń qaýlysy qabyldandy. Tamyz aıynan bastap EAEO boıynsha seriktestermen ýaǵdalastyqtar aıasynda úshinshi elderden Qazaqstanǵa quraq qantynyń bajsyz jetkizilýi shekteldi. Iаǵnı, atalǵan toptamalarǵa baj salyǵy $340 kóleminde bolady. Iá, qymbattaýshylyq bar», — dedi birinshi vıse-mınıstr. Bul shara, onyń aıtýynsha, otandyq óndiristi damytý maqsatynda qabyldandy. Áleýet — elimizde qajetti jer, sý, taýar óndirýshiler bar.
Sondaı-aq, A. Evnıev búginde qant salasyn damytý boıynsha salalyq baǵdarlama ázirlenip jatqanyn jetkizdi.
«Úkimet deńgeıinde operatıvti sharalar kesheni talqylanyp, iske asyrylyp jatyr. Eýrazııa qant qaýymdastyǵymen ýaǵdalastyq bar. Osy aptanyń sońyna deıin olar tıisti kelisimsharttarǵa sáıkes, qant jetkizý múmkindikterin rastaý jáne bekitý úshin Qazaqstanǵa keledi, ıaǵnı, ónim kólemi men jetkizý baǵasyn bekitedi», — dedi birinshi vıse-mınıstr. Osylaısha, reseılik óndirýshiler Qazaqstan naryǵyna qant jetkize almaıdy degen málimdeme shyndyqqa janaspaıdy.
Arman Evnıevtiń aıtýynsha, Úkimettiń qaýlysy qabyldanǵanǵa deıin jeke kompanııalar 10 myń tonnaǵa jýyq qant jetkizgen.
«Biraq bul qant kedendik tazartýdan ótpedi, jáne oǵan jańa tártip boıynsha kedendik baj salyǵy salynýy kerek degen másele týyndady. Qazir osy kásiporyndarǵa, shuǵyl shara retinde, osy qantty burynǵy sharttarǵa sáıkes, ıaǵnı nóldik mólsherleme boıynsha kedendik tazartýǵa ruqsat beretin Úkimettiń tıisti sheshimi ázirlenýde», — dedi birinshi vıse-mınıstr.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetine sáıkes, búgingi tańda Qazaqstannyń turaqtandyrý qorlarynda 15 myń tonnaǵa jýyq qant bar, sondaı-aq qajetti qant kólemin satyp alýǵa arnalǵan qarajat bar.
«Bul biz qabyldaı alatyn sharalardyń tolyq tizimi emes, sondyqtan halyqty alańdatýdyń qajeti joq. Ekinshi jaǵynan, álemdik naryqta qanttyń artyq óndirilgeni baıqalady. Bul adamdardyń kópshiliginiń paıdaly taǵam jeýdi arttyryp, qant tutynýdy azaıtyp, jemis-jıdek, bal jáne t.b. taǵam túrlerin tutynýǵa kóshýimen baılanysty», — dep túıindedi birinshi vıse-mınıstr.
Búgingi tańda otandyq qant óndirýshiler jalpy naryqtyń 10%-yn qamtamasyz etedi. Qazaqstanda qant Almaty men Jambyl oblystarynda óndiriledi. Sonymen birge, qant óndirýge qajetti barlyq múmkindikter Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Aqmola, Qaraǵandy, Pavlodar oblystarynda bar. Bolashaqta osy baǵytta ınvestısııalyq jobalar iske asyrylady.