«Qaınardyń» akkýmýlıatorlary

ShETELDIK TUTYNÝShYLARDYŃ QYZYǴÝShYLYǴYN TÝDYRYP OTYR

  Qazirgi kezde qaı kalaǵa bar­mańyz avtokólik leginen týyn­daǵan kepteliske tap bol­asyz. Qarap tursań, kóliktiń túr-túri bar. Al osy júrdek kólikterdiń bárine akkýmýlıator qajettigi basy ashyq áńgime. Osy sátte Taldyqorǵan qala­syn­daǵy qorǵasyndy-qysh­qyl­dy akkýmýlıatorlar óndiretin zaýyt eske túsedi. Av­tokólikterge kóbine osy zaýyttyń ónimin paıdalanatynyn eskersek, ujym eńbegi árıne atap ótýge turarlyq. Kásiporyn alǵashqy akkýmýlıator «ST-75 EM» batareıasyn ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldarynan bastap shyǵara bastapty. Sodan bergi kezeńde atalǵan batareıalardyń kóp­te­gen serııalyq shyǵarylymy tu­tynýshyǵa jol tartyp, olardyń qajetine jaraǵan. Desek te olar onymen shektelmepti. Táýelsizdik alǵan jyl­dar­dan bergi kezeńde zaýyt ujy­myna qıyndyq pen qalyptasý, damý satylaryn bastarynan ót­ki­zýine týra keldi. Kompanııada 1998 jyly akkýmýlıatorlyq jáne qorǵasyndyq synyqtardy elektrli-termıkalyq peshte qaı­ta óńdeý jelisimen jylyna úsh myń tonnaǵa jýyq qorǵasyn óndiretin jeli arqyly qor­ǵa­syn­dy-sýrıamdy qorytpa alýǵa qol jetkizgen. Jáne eki jyldan keıin qýaty 6 myń tonna qor­ǵa­syn­ǵa jetetin qaıta balqytý kor­pý­synyń ekinshi kezeńi iske qosy­lyp, qýattylyǵy 3,5 mVt. bola­tyn eki birdeı gıdro­elek­trstansa tabysqa jol ashqanyn kóremiz. Zaýyt kezdesken qıyn­dyq­tarǵa qaramastan aýqymdy qaı­ta jańǵyrtý nátıjesinde Dos­tastyq memleketteri keńisti­gin­de damyǵan kásiporyndar qa­ta­rynan kórinýine múmkindik al­dy. Qazirgi kezde kásiporyn ak­ký­mýlıatorlyq batareıalar óndi­risinde halyqaralyq standarttar­ǵa saı «BM Battery» (Avstrııa), «MAS» (AQSh), «DI­GAT­RON», «KUSTAN», «CMW» (Germanııa), «SAN-HUAN», «HAI­TIAN» (KHP), «SOVE­MA» (Italııa) kompanııalaryn eń ozyq úlgidegi jab­dyq­ta­ry­men qamtyp otyr. Mundaǵy «VARS» akkýmýlıatorynyń kepildik merzimi eki jyl. Basqa ónimderge de kepildik berilgen jáne paıdalaný merzimi uzaq­ty­ǵymen ólshenedi. Memleket tarapynan jasal­ǵan qoldaý jáne zaýyt basshy­ly­ǵy­nyń izdenisteri arqasynda «Qaı­nar» seriktestigi úlken suranysqa ıe jańa ónim túrlerin shyǵarýdy jolǵa qoıǵan. Búginde TMD-ny aıtpaǵanda, alys shetelderge de akkýmýlıator jóneltýge qol jetkizilgen. Memlekettik úde­meli ın­dýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarlamasy aıa­synda zaýyt aı­maqtyq ındýs­trııa­landyrý karta­sy­men akký­mý­lıatordyń eń sońǵy, tutynýshy talabyna tolyq jaýap beretin jańa túrlerin shyǵarýdy jal­ǵas­ty­ryp keledi. Jáne «Bız­nestiń jol kartasy-2020» baǵdar­la­ma­symen «Damý» qory arqyly je­ńildetilgen nesıelik qoldaýǵa da ıe bolyp, óz jumystaryn jańa baǵytta júıeleýge múmkindik al­ǵan. Búgingi kúni zaýytty kásibı tájirıbeli maman Erbol Áj­ma­ǵambetov basqarady. Elimizdiń aımaqtaryndaǵy zaýyt fı­lı­al­da­ry ónim ótkizýmen aınalyssa, ótken jyldary 300 myń tu­tynýshy «Qaınar AKB» seriktestigi shyǵarǵan akkýmýlıatorlardy tańdapty. Al Máskeýden bastap, Ekaterınbýrg, Chelıabi, Novosibir, Dondaǵy Rostov, Nabere­jnye Chelny, Kýrsk, Sankt-Peterbýrg kalalarynda jáne basqa elderdegi ókildikteri tu­tynýshy talǵa­myn zertteýmen qatar, ónimniń básekege qabi­lettiligin arttyrý arqyly qa­lyp­ty saýdaǵa shyǵarý úshin jumys isteýde. «Qaınar AKB» seriktestigi aty alysqa ketken «KamAZ», «ÝralAZ», «MAZ» jáne «Bel­AZ» tárizdi irgeli kásip­oryn­dar­dyń kó­lik qurastyrý jelilerine ar­nalǵan erekshe akký­mý­lıator­lar­dyń basty jetkizýshisi bolyp otyr. «Qaınardyń» ak­kýmý­lıa­tor­lary VAZ, BelAZ, MAZ, KamAZ, ZIL, ÝralAZ, KrAZ, GAZ syndy avtomobıl óndirisine, shetel­derde shyǵa­ry­latyn TOYOTA, HONDA, MAZDA, FIAT, OPEL, VoIks­Wagen, MAN, Volvo, Scania syn­dy aýyr júk avtokó­lik­te­riniń júrisin jaqsartatyn ónim retinde paıdalanylatynyn qýa­nyshpen atap ótken oryndy. Qazirgi kezde zaýyt «Reseı Jınaq banki» aksıonerlik qo­ǵamymen ózara yntymaqtastyq ke­lisimmen jumys jasaýda. Ná­tıjesinde «Reseı Jınaq ban­ki» aksıonerlik qoǵamynyń Qazaq­standaǵy enshiles banki zaýytqa 2015 jylǵa deıingi merzimge 2.281 mıllıon teńgege nesıelik jeli ashypty. Bul banktiń elimizdegi alǵashqy asa iri jobasy. Investısııa zaýyt­tyń óndiristik baǵdarlamasyn oryndaý men ón­diristi jańa tehnologııalarmen jaraqtandyrýǵa jumsalyp, ta­bys­taryn eseleýge múmkindik beredi dep jos­parlanǵan. Máselen, nesıelik qarjyǵa akkýmýlıatorlar óndirisiniń jańa jelisin iske qosýǵa qajetti jab­dyqtar alynbaqshy. Demek, óndi­ristiń damýynda shek joq. «Bıznestiń jol karta­sy-­ 2020» baǵdarlamasynyń «ká­sip­kerlerdiń valıýtalyq táýe­ke­lin tómendetý» baǵytymen bıyl­ǵy ótken merzimde jalpy somasy 39,1 mlrd. teńgege maquldanǵan 50 jobanyń qatarynan tal­dy­qor­ǵandyqtardyń kórinýi – qýa­nysh­ty jáıt. Atalǵan baǵdar­la­manyń úshinshi baǵyty boı­yn­sha qarjylandyrýǵa ıe bolǵan ká­siporyn óndirisin qaıta jań­ǵyr­týǵa qarastyrylǵan nesıe kólemi 1,8 mlrd. teńgeni qurap otyr. Zaýyt ónimderin syrtqa jó­neltý jáne órkendetý nátı­je­sinde memlekettik qoldaýǵa ıe kásiporyndar tiziminde qaınar­lyq­tardyń bar ekeni sapalyq kór­setkishti naqtylaı túsedi. Osylaısha kásiporyn shyǵarǵan batareıalardyń kópshiligi eks­portqa beıimdelgendigimen erek­shelenedi. Sondaı-aq, onyń kólemin arttyrý men taraty­lýyn keńeıtý máselesi de utymdy oılastyrylýda. Kásiporyndaǵy atalǵan ónim­­niń artyqshylyǵy, qorǵa­synnan quıylatyn oń jáne teris qýat jınaqtaǵysh telim­she­lerdiń kerý ádisimen jasala­tyn­dyǵynda. Jáne jańa tehnolo­gııanyń qupııa­sy da osy – jumys isteý jáne saqtaý mer­ziminiń uzaqtyǵy. Kóp tur­ǵanymen kúshin joımaıdy. Qys aılarynda júrgizýshiler jıi aıtatyn mezgilsiz «otyryp qalý» bolmaıtyndyǵy. Merzimi bitkenshe qýaty saqtalady, irimeıdi. Qatty shaıqalystarǵa tózimdi ári elektr órisi keń. Zaýyt ónimi aldaǵy ýaqytta saýda aınalymyndaǵy sheteldik batareıalardy yǵystyryp jatsa, tańdanýǵa bolmaıdy. О́ıt­keni, mundaǵy izdenis, kásibı sheberlik aýqymy keń. Elimizde buryn kezdespegen «ındýstrııaly stasıonarly» akkýmýlıator túrin shyǵarýdy da zaýyt osylaısha jolǵa qoıdy. Bul temirjol men telekommýnıkasııa, energetıka men munaı óndirisi salasynda qoldany­la­tyn qýaty kúshti batareıalar. Halyqqa áleýmettik qyzmet kórsetip, únemi elektr qýaty men jaryqty qajet etetin aýrýhana, áýejaı, azyq-túlik qoı­ma­lary men saýda oryndarynda, qorǵa­nys salasynda keńinen paı­da­la­ný­ǵa bolatyndyǵy zaýyt ujy­my­nyń aldaǵy kúnderge degen senimin nyǵaıta túsken. Demek, jańa jumys orny ashy­lyp, kásiporyn keleshegi kemel deýge senim mol. Bul táýelsizdik ákelgen jaq­sy­lyqtar ekendigin qaınarlyqtar maqtanyshpen aı­tady. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy.