Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty kezekti Joldaýynda negizinen áleýmettiń áleýetin arttyrý, bilim salasyn birizdendirý jaıyna erekshe toqtaldy.
Biryńǵaı standart kerek
Aǵartýshylyq salaǵa jasalǵan jańasha betburysty elimizdegi kishkentaı balabaqshalardan bastap, joǵary oqý oryndaryna deıingi tutas tetikti durys jumys istetý dep qabyldaýymyz kerek. Bilim salasyn jıi reformalaýdy toqtatýǵa qatysty másele kótergen Memleket basshysy eń aldymen orta mektepterge jasalyp jatqan shegi joq ózgeristerdiń kesirinen oqýshylardyń sapaly bilim alýy tejelip qalýy múmkindigin eskertti. Rasymen de bilim salasyn jıi reformalaý júgensizdik pen júıesizdikke alyp kelýi ǵajap emes. Ol rette Prezıdent Qazaqstandaǵy barlyq memlekettik orta bilim ordalaryna Nazarbaev Zııatkerlik mektebiniń bilim berý ádisin engizý qajettigin atap kórsetti. «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteriniń oqytý júıesi men ádistemesi memlekettik mektepter úshin biryńǵaı standart bolýy tıis. Bul mektep bilimin reformalaýdyń qorytyndy kezeńi bolady. Bilim sapasyn baǵalaý júıesi halyqaralyq standarttarǵa negizdelýge tıis. Orta mektepterdiń ózinde balalardy meılinshe suranysqa ıe mamandyqtarǵa beıimdep, kásibı dıagnostıka júrgizý mańyzdy», dedi Elbasy. Atalǵan tapsyrma shynymen de oqytýdyń jeke baǵdaryn jasaýǵa jáne oqýshy men muǵalimniń oqý júktemesin azaıtýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq bul qadam jasandy ıntellekt qalyptastyrýǵa, oqýshylardyń jańa texnologııany meńgerýine, ınnovasııalyq jobalar jasaýyna úlken jol ashpaq. Bul rette Joldaýda aıtylǵan jańa bastamalarǵa bilim salasynyń barsha qyzmetkeri oń yqylas tanytyp jatqandyǵyn aıta ketkenimiz jón. «Joldaý barysynda elimizdegi mektepterdiń bilim berý sapasyn arttyryp, Nazarbaev Zııatkerlik mektepterimen teńestirý aıtyldy. Bul da óte quptarlyq jaǵdaı, qazirdiń ózinde ol mektepterdiń bilim berý baǵdarlamalaryn jalpy bilim berý mektepterine engizý júrip jatyr. Olardyń ádistemesin, baǵdarlamalaryn, sonyń ishinde bilim mazmunyn engizýde biraz jumystar atqaryldy. Bilim berý sapasyn joǵary deńgeıge kóterý búgingi kúnniń basty talaby», deıdi Astana qalasy №59 mektep-lıseıiniń qazaq tili jáne ádebıet pániniń muǵalimi Zámzágúl Kenjeahmetova.
Bilim oshaqtaryna beınebaqylaý ornatylady
Kelesi kezekte Memleket basshysy Qazaqstandaǵy orta mektepter men balabaqshalardy tolyqtaı beınebaqylaý kameralarymen jabdyqtaýdy tapsyrdy. Elbasynyń atalǵan máselege erekshe toqtalýyn sońǵy kezde qoǵamda jıi oryn alyp ketken balabaqshalardaǵy shetin jaǵdaılarmen baılanystyrýǵa bolady. Aıtalyq, Qaraǵandy oblysynyń Temirtaý qalasynda bolǵan óreskel oqıǵada tárbıeshi jylaǵan balany kórpemen tunshyqtyrǵan jaǵdaı beınebaqylaýdyń joqtyǵynan oryn aldy. Oblystyq ishki ister departamenti habarlaǵandaı, vıdeony ekinshi tárbıeshi uıaly telefonyna túsirip, jelige júktegen. Elý jastaǵy tárbıeshi kishkentaı balanyń til almaı qoıyp, tósekte sekirgenin aıtyp aqtalǵan bolatyn. Elbasy osyndaı áreketterdiń aldyn alý maqsatynda joǵarydaǵy tapsyrmany júktep otyr. Negizinen Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetov bul máselege qatysty balabaqshalarda qaýipsizdik sharalary qamtamasyz etilip jatqanyn aıtqan bolatyn. Elbasy tapsyrmasynan keıin atalǵan saqtyq sharalary tolyqtaı júzege asýy kerek. «Shynymen de problema bar. Biz balalardyń qaýipsizdigine áser etetin sharalardy usynyp otyrmyz. Bilim berý uıymdaryn qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etý normatıvterine qatysty buıryqqa ózgerister engizý máselesin kóterdik. Barlyq balabaqshany, sonyń ishinde oqý baǵdarlamasy ótetin bólmelerdi mindetti túrde beınebaqylaýmen qamtamasyz etýdi kózdep otyrmyz», degen bolatyn A.Aımaǵambetov.
Keıbir balabaqshalarda bul júıe burynnan bar ekeni belgili. Ondaı mekemelerde ata-analar aýdıtorııada bolyp jatqan oqıǵany qashyqtan baqylaı alady. Elbasy osy úlgini barlyq orta mektepter men balabaqshalarǵa qoldaný keregin aıtyp otyr.
Jaýapkershilik kezeńi keldi
Sondaı-aq Elbasy jańa Joldaýda joǵary bilim berý isinde oqý oryndarynyń maman daıyndaý sapasyna qatysty talaptar kúsheıtiletindigin atap ótti. «Biz granttardyń sanyn kóbeıttik, endi jaýapkershiliktiń kezeńi keldi. Joǵary oqý ornynyń tabystylyǵyn baǵalaýdyń basty krıterııi – oqý bitirgen stýdentterdiń jumyspen qamtylýy, jalaqysy joǵary jumysqa ornalasýy. Joǵary oqý oryndaryn irilendirý saıasatyn júrgizý qajet. Naryqta joǵary sapaly bilim berýdi qamtamasyz etetinderi ǵana qalýǵa tıis. Nazarbaev Ýnıversıtettiń tájirıbesine súıenip, úzdik sheteldik top-menedjerlerdi jumysqa tartý arqyly álemniń jetekshi ýnıversıtetterimen áriptestik ornatý mańyzdy. Qazirgi bilim ınfraqurylymynyń bazasynda Nazarbaev Ýnıversıtetiniń úlgisimen óńirlik jańa joǵary oqý ornyn qurý qajet dep sanaımyn», dedi Prezıdent.
Shynymen de elimizde joǵary oqý oryndarynyń sany tym kóp. Elbasy óz sózinde aıtyp ótkendeı, birshama ýnıversıtetterdiń sanyn qysqartqannyń ózinde qazirde elimizde 131 joǵary orny bar. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń málimetine súıensek 131 JOO-nyń 10-y ulttyq, 31-i memlekettik, 14-i azamattyq emes, 1-i halyqaralyq, 56-sy jekemenshik joǵary oqý oryndary. Másele oqý ordalarynyń sanynda emes, másele sala boıynsha maman sapasyzdyǵy jaıynda sııaqty. Bul rette eń aldymen, byltyrǵy memlekettik granttardyń sanyn 10 myńǵa kóbeıtip, bıyl taǵy 20 myń grant bólinýiniń ózindik mańyzy bar ekenin eskerýimiz kerek. Demek, onymen birge joǵary oqý oryndaryna zor jaýapkershilik júkteledi. Budan bylaı joǵary oqý oryndarynyń reıtingisi jas mamandardyń jumysqa turý deńgeıi boıynsha baǵalanady. Eger atalǵan kórsetkish tómen bolsa, onda sol mamandyq boıynsha lısenzııa keri qaıtarylady. Buǵan deıin de mınıstr Erlan Saǵadıev aıtqandaı, bıyl respýblıka boıynsha 17 mamandyqtyń lısenzııasy keri qaıtarylǵan. Budan bylaı joǵary oqý oryndary naqty bir salaǵa mamandana bastaıdy. Sondaı-aq ýnıversıtet, akademııa jáne ınstıtýt dárejesin berý jumysy qatań baqylanady. Qazirdiń ózinde kásibı-tehnıkalyq bilim salasynda birin-biri qaıtalaıtyn, sondaı-aq eshbir suranysqa ıe emes 109 mamandyq qysqartylǵan. Nátıjesinde, 66 kolledjdiń salalyq baǵyty ózgerip, 20 oqý orny bir-birine qosyldy.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»