«SAT & Company» sańlaqtar qatarynda

«SAT & Company» AQ bas mekemesi Almaty qalasyna ornalasqan. Ol negizinen munaı ónim­deriniń kóterme saýdasymen, munaı-hımııa óner­kásibimen, metall óńdeýmen, áýe tasy­maly­men, ekonomıkanyń eń jedel damıtyn sala­lary­na ınvestısııa tartýmen, munaı-gaz ma­shına­laryn qurastyrýmen shuǵyldanady. El ekonomıkasynyń san salasyn qamtyǵan atalmysh kompanııa Jambyl oblysynyń orta­lyǵynan Taraz metallýrgııa zaýytyn ashqaly da biraz jyl bolyp qaldy. Atap aıtsaq, 2006 jyly Elbasynyń tapsyrmasymen burynǵy «Hımprom-2030» JShS «Taraz metallýrgııa zaýy­ty» bolyp qaıta quryldy. Zaýyt á degen­nen-aq ferroqorytpalar óndirisin jańǵyrtý jáne keńeıtý jobasyn qolǵa alyp, támamdady. Búginde zaýyttyń ekinshi tynysy ashylyp, alǵa qaraı basqan adymy qaryshtaı tústi. Onyń ferrosılıkomarganes, elektrod massasy, jón­deý massasyna degen ónimderine suranystar da kóp. Ferrobalqyma úshin negizgi shıkizat bolyp tabylatyn marganes shıkizaty Batys Qamys, Túıebaı-Syrtsý, Aıtkókshe ken oryn­darynan tasymaldanady. Ýaqyt talaby – óndiristi modernızasııalaý. Ol shıkizatty jan-jaqty óńdep, eksportqa baǵyttalǵan óndiristi damytýǵa múmkindik beredi. Búgingi tańda reseılik jáne eýropalyq kásip­oryn­dar tarapynan zaýyttyń ónimderin satyp alýǵa naqty tapsyrystar mol. Tapsy­rysty tap-tuınaqtaı oryndaý úshin áleýeti de zor. Mysaly, kásiporyn jylyna 100 myń tonna ferrosılıkomarganes óndire alady. Endi óndiristik baǵdar­lama boıynsha jylyna 65 myń tonna ferrosılıkomarganes shyǵarý jospar­lanyp otyr. Zaýytty odan ári damytý úshin aıyna 21 myń tonna marganes konsentratyn jetkizip turý qajet. Bul óndiris ornynyń jańarýyna jáne birqatar marganes kenishteriniń órken­deýine septigin tıgizbek. Sonymen qatar, «SAT & Company» AQ Taraz fılıalynyń iske qo­sylýy Qaraǵandy, Pavlodar jáne Taraz qala­larynyń birqatar kásiporyndaryn tapsyrys­tarmen qamtamasyz etetin bolady. Taraz metallýrgııa zaýytyn jańǵyrtýǵa 11,6 mıllıard teńge jumsaldy. Bul jobaǵa qoldaý kórsetken – «Qazaqstan Damý banki» AQ. Sonyń arqasynda zaýytqa Reseı, Ýkraına jáne otan­dyq jańa qurylǵylar ornatylyp, ferroqo­ryt­palar­dy óndeýdiń jańa tehnologııalary engizildi. Zaýyttyń qanat jaıyp, damýynyń arqasy­n­da, jumysshylarynyń sany búginde 1700-ke jetti. Sondaı-aq, bolashaqta tabystyń belgili bir bóligi bilikti mamandardy daıyndaýǵa jumsalmaqshy. Qorshaǵan orta men aýany zııandy qospa­lar­men lastamaý úshin zaýytta quny 200 mıllıon teńge bolatyn gaz tazalaǵysh qurylǵy salý josparlanǵan. Bul joba zııandy qospalardaǵy qatty qaldyqtardyń, ıaǵnı organıkalyq emes shań, marganes oksıdteri, alıýmınıı oksıdterin 97% tazartady. Atalǵan qurylǵy aýaǵa ketetin neorganıkalyq shań qaldyqtaryn jylyna – 257,52, marganes oksıdin jylyna – 15, 84, alıýmınıı oksıdin jylyna 14, 48 tonnaǵa kemitýge múmkindik beredi. Shynyn aıtý kerek, ónerkásiptiń órkendep, kásiporyndardyń qaryshtap damýynyń «áttegen-aı» degizetin jaǵy da bar. Ol – Taraz qalasy aýmaǵyndaǵy aýyr ekologııalyq ahýal. Biraq Taraz metallýrgııa zaýytynyń atalǵan jobasy ekologııanyń nasharlyǵynan paıda bolatyn aýrýlar sanyn azaıta túspek. Zaýyt jumysshylary taıaýda kezekti ferro­qos­palar peshiniń iske qosylǵanyna qýanyshpen eske alady. О́ıtkeni, Qazaqstannyń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlama­syna engizilgen bul joba osy mekemege 11,5 mıllıard teńge ınvestısııa tartý arqyly olardyń áleýmettik jaǵdaıyn burynǵydan da jaqsarta túsýge múmkindik berip otyr. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Jambyl oblysy.