Seriktestik serpindi damı beredi

Belgııa Korolimen áńgime barysynda Memleket basshysy eki el ara­syn­­daǵy saıası, eko­no­mıkalyq jáne má­denı-gýma­nı­tarlyq sala­lar­daǵy yn­tyma­qtastyǵynyń qazir­gi jaǵdaıy men perspektıva­laryn, sondaı-aq halyq­aralyq kún tártibindegi ózekti máse­leler­di talqylady.

N.Nazarbaev Qazaqstan men Belgııa­ny áýelden ózara túsi­nistik pen qurmetke negizdelgen dostyq qarym-qatynastar baılanystyratynyn atap ótti.

Áriptestiktiń aıasy keń

Budan keıin Memleket basshysy Eýro­panyń isker toptar ókil­derimen kezdesip, mańyzdy máse­le­lerdi talqy­la­dy. Sondaı-aq eli­miz­de sheteldik ınves­tor­larǵa qolaı­ly jaǵdaı jasal­ǵanyn jetkizdi.

Is-sharaǵa moderatorlyq etken «To­tal» qaıyrymdylyq qorynyń tóraǵasy, Qazaqstan – Fransııa iskerlik keńesiniń teń tóraǵasy Iv-Lýı Darrıkarrer El­basy N.Nazarbaevqa Eýropa­da­ǵy kásip­kerlerdiń basyn qosyp, jıyn ótkizgeni úshin alǵysyn jetkizdi. 

«Qurmetti Prezıdent myrza. Ýaqyt taýyp bizben kezdesý­ge múmkindik tap­qanyńyz úshin jıynǵa qatysyp otyr­ǵan kásip­kerlerdiń bári Sizge alǵysyn aı­tady. Qazirgi tańda Qazaqstan men Eý­ro­palyq odaq arasyndaǵy dıp­loma­tııa­lyq baılanystyń or­naýyna 25 jyl tolǵanyn atap ótip otyrmyz», degen I.Darrı­karrer osy 25 sanynyń sımvolı­kalyq mánge ıe ekenin atap ótti. 

Máselen, is-sharaǵa 25 kom­pa­nııa­nyń ókilderi kelipti. Olardyń bári Qazaq­stan­ǵa 20 mıllıard dollardan astam ınvestısııa quıǵan eken. 

«Jıynǵa qatysyp otyrǵan kompa­nııa­lardyń basym bóligi Qazaq­standa belsendi jumys atqar­dy. Qalǵandary úlken joba­laryn usynyp otyr. Kom­panııa­lar­dyń bári Qazaqstandaǵy ju­my­­syn jal­ǵastyrýǵa, belsen­diligin art­­tyrýǵa múddeli», dedi I.Darrıkarrer. 

Budan keıin sóz alǵan Elbasy Eýropa elderi Qazaqstannyń saý­da-ekonomıka jáne ınvestısııa salalaryndaǵy mańyz­dy serik­testeri sanalatynyn atap ótti.

«Táýelsizdik jyldary Qazaq­stanǵa Eýropadan 180 mıllıard AQSh dollarynan astam tikeleı ınvestısııa tartyldy. Biz Eýropa Qaıta Qurý jáne damý bankimen tyǵyz yntymaqtastyq or­nattyq. Osy jyldar ishinde bul bank jalpy quny 7 mıllıard eýrodan asatyn jobalar­dy qar­jylandyrdy», dedi Prezıdent.

Sondaı-aq sońǵy jyldary Eýropa elderimen taýar aınalymy turaqty túrde ósip kele jat­qanyn aıtyp, Qazaq­standa Eýro­pa kapıtalynyń qatysýymen túr­li salalarda 3 myńǵa jýyq kásip­oryn jumys isteıtinin atap ótti.

«Bizdiń seriktesterimizdiń qatarynda «Alstom», «Lınde Grýp», «Er Lıkıd», «Danon», «Vıkat», «Haıdelbergsement» sııaqty iri kompanııalar bar. Bular jemisti jumys júrgizip, zamanaýı óndi­rister qurýda, sondaı-aq jańa jumys oryndaryn ashyp, tabys taýyp otyr», dedi N.Nazarbaev.

Investorlarǵa jasalǵan qolaıly jaǵdaı

Memleket basshysy Eýropa ónim­­­deriniń tutyný naryǵyn ke­ńeı­tý aıasynda bıznesmenderge eli­­miz­diń geografııalyq jaǵ­daıy­nyń ar­tyq­shylyqtary týraly aıtty.

«Qazaqstan arqyly Qytaı men Azııa­nyń basqa elderin Reseı, Kas­pıı teńizi jáne Qara teńiz, son­daı-aq Iran men Túrkııa arqyly Eýro­­pa­men baı­­lanys­­ty­ratyn 5 te­mir jol jáne 6 avtomobıl joly óte­di. Endi Qa­zaq­stan arqyly Qy­taı­dan Eýro­paǵa jáne keri qaraı jó­nel­ti­le­tin júk tasymaly teńiz jolyna qa­ra­ǵan­da 4 ese qysqarady», dedi Prezıdent.

Budan keıin elimizdegi ınves­tısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne bıznes júrgizý úshin qolaıly jaǵ­daı­lar týǵyzý máse­lelerine erekshe toqtaldy.

«Qazaqstan Ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jáne damý uıymy­nyń Inves­tı­sııalar jónindegi komıtetiniń qaýym­dastyrylǵan múshesi sanalady jáne Ha­lyqara­lyq ınvestısııa­lar jónin­de­gi deklarasııaǵa qosyl­dy. Bizdiń eli­miz­de Prezı­dent janyndaǵy Shetel ınves­tor­­larynyń keńesi jumys isteıdi. Oǵan múshe bolyp otyrǵan 33 sheteldik kompanııanyń 13-i – Eýropa ókilderi. Bizde 66 eldiń, sonyń ishinde Eýropanyń 33 eliniń azamattary úshin vızasyz rejim engizildi», dedi Elbasy.

Memleket basshysy ekonomıka salasyn sıfrlandyrý men ın­novasııalyq ekojúıeni damy­tý­dyń mańyzdylyǵyn atap ótip, «Sıfrlyq Qazaqstan» mem­le­ket­tik baǵdarlamasyn iske asyrý máselelerine nazar aýdardy.

«Bizdiń elde Nazarbaev Ýnı­ver­­s­ıtet jáne Innovasııa­lyq tehnologııalar parki sııaqty ınnovasııalyq klasterler jumys isteýde. Bıyl Astanada IT-star­taptardyń jańa «Astana Hab» ha­lyqaralyq tehnoparki iske qosy­la­dy. Ony álemniń IT-kásipkerleri men ınvestorlaryn tartatyn tutas ın­fra­qu­rylymǵa aınaldyrý kózdelip otyr. Tehnopark jumysyna qatysýshylar jeńil­detilgen vıza men eńbek rejimderin paı­­da­lana alady, sondaı-aq olarǵa salyq je­ńildikteri de usy­nylady», dedi N.Nazarbaev.

Yntymaqtastyqty tereńdetýge shaqyrdy

Sonymen qatar Qazaqstan­nyń iri kom­panııalarynyń IRO-ǵa shyǵýy jáne memleket-jeke­menshik seriktestik aıasynda yn­tymaqtasýy turǵysynan eýro­palyq ınvestorlar áleýetiniń mańyzdy ekenin aıtty.

Elbasy agroónerkásip keshe­nin da­my­­týdyń memleket­tik baǵ­­dar­­lamasy aıa­synda aýyl­sharýa­­shylyq taýarlaryn ón­dirý­­shilerge qoldaý kórsetile­tinin atap ótti. Jańa tehnologııalardy engizý ar­qyly ónimdilikti arttyrý jáne aýyl­sharýashylyq ónimderin keleshekte eksportqa shyǵarý maqsatymen qaıta óńdeý bul salanyń negizgi basymdyǵy bolyp sanalatynyn jetkizdi.

«Biz týrızmdi órkendetýge zor mán beremiz. Bizde Týrıs­tik salany damytý tujy­rym­da­masy júzege asyrylady. Qazaqstannyń alýan túrli landshafty, baı mádenıeti men tarıhy jáne osy sala­daǵy eýropalyq kompanııa­lardyń mol tájirıbesi ózara paıdaly bolar edi dep oılaımyn», dedi Prezıdent.

Sondaı-aq N.Nazarbaev jıyn­ǵa qatysýshylarǵa EKSPO kórmesiniń ınfraqu­ry­lymy baza­synda jumys is­teı­tin jáne eli­mizdegi ári óńirdegi «jasyl» jo­ba­lardy júzege asy­rýǵa sep­tigin tı­gize­tin «Jasyl» teh­nologııa­lar men ın­vestı­sııa­lyq jobalardy damytý jó­nin­degi halyqaralyq ortalyqty tanys­tyrdy. 

«Elordada «Astana» halyq­ara­lyq qarjy ortalyǵy jumy­syn bastady. Onyń quqyq­tyq már­tebesi konstı­týsııa­lyq zań­men bekitilgen, al jumys tili – aǵyl­shyn tili. Bul qarjy orta­ly­ǵynyń jumysyna qatysý­shylarǵa 50 jyl­ǵa deıin salyqtyq jeńildikter qaras­­ty­rylǵan, sondaı-aq olar úshin jeńil­de­tilgen valıý­ta­lyq, vızalyq jáne eń­bek rejim­deri kózdelgen. Bul – qyz­me­ti aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen óńir­degi birden-bir ortalyq. Sizderdiń kom­panııa­laryńyz­dy osy qarjy ortaly­ǵynyń jumysyna atsalysýǵa shaqy­ra­myn», dedi Elbasy.

Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq zor

Osydan keıin sóz alǵan «Doıche Banktyń» ortalyq jáne shyǵys Eýropa elderi boıynsha keńesshisi Pıter Tıls Qazaqstanmen yntymaq­tastyqtyń tamyry tereńge ket­kenine toqtaldy.

«Qazaqstan – Ortalyq Azııa­daǵy turaq­ty­lyqty qam­ta­masyz etýshi memle­ket ekeni bel­gili. «Bir beldeý – bir jol» baǵ­dar­lamasy óńirdegi ınf­ra­­qu­ry­lymdy damytýǵa jaǵ­daı jasady. Astanada ashyl­ǵan Halyqaralyq qarjy ortaly­ǵy ınvestısııa tartýǵa, álem el­derimen yntymaqtastyqty ny­ǵaı­ta túsýge kómektesedi. Son­daı-aq or­talyqtyń ashylýy Eýropa men Qazaq­stan ara­syn­daǵy seriktestiktiń bola­shaǵy keń ekenin anyq kórsetedi», dedi P.Tıls. 

Al «Qashaǵan» ken ornynyń 16,81 paıyzyn ıelenetin Royal Dutch Shell kompanııasynyń bar­laý jáne óndirý boıynsha jetek­shisi Endrıý Braýn Qashaǵan mu­naı kenishiniń jumysy belsendi júrgizilip jatqanyn atap ótip, týyndaǵan máselelerdiń bári sheshimin tapqanyn jetkizdi. 

Sonymen qatar aldaǵy ýaqytta osy baǵyttaǵy jumys jalǵasa beretinin aıtty. «Shell kompanııasy Qazaq eline áli de mıllıardtaǵan dollar ınvestısııa quıýdy josparlap otyr. О́ıtkeni Qazaqstanda ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan», dedi E.Braýn. 

Budan keıin birqatar eýropalyq kompanııalardyń ókilderi sóz alyp, atqarylyp jatqan jumystyń jemisti ekenin jetkizdi. Sondaı-aq Qazaqstanda kásibin jalǵastyrýǵa ynta tanytty. 

Jıyn barysynda Elbasy týyndaǵan suraqtarǵa jaýap berip, Qazaqstanda sheteldik ınvestorlarǵa teń quqyq beri­letinin atap kórsetti. Sondaı-aq kez kelgen máseleni talqylap, sheshimin tabýǵa Qazaqstan tarapy ázir ekenin málimdedi. 

Sońynda Memleket basshysy bul kez­de­sý­diń elderimiz ara­syndaǵy ózara tıim­di serik­testikti odan ári nyǵaı­ta túseti­nine senim bildirip, qatysý­shy­lar­dyń bárine tabys pen baq-bereke tiledi.

Budan keıin Memleket bas­shysy Halyqaralyq saýda or­talyǵy assosıasııasy bas­qarma tór­a­ǵa­synyń orynbasary Rolf Draakpen jáne Nest Investments HOLDINGS kom­pa­nııasynyń korporatıvti qyz­met­ter jónindegi dırektory Mehrat Ef­te­harmen kelissózder júrgizdi.

Kezdesý barysynda «Astana» ha­lyq­ara­lyq qarjy ortalyǵy men Asso­sıasııa arasyndaǵy áriptestiktiń damý baǵyttary talqylandy. Ásirese, álemdegi alpaýyt korporasııalar men qarjy ınstıtýttaryn Qazaq­stanǵa ákelý, halyqaralyq is­ker toby ortalyǵy retinde eli­miz­diń rólin arttyrý jáne EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń keshenderin paıdalaný máseleleri sóz boldy. 

Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan» –  Brıýssel (Belgııa)