Jastarǵa arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti

Jıyndy ashqan Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın árbir memlekette, árbir qoǵamda jastardyń orny erekshe, olar qoǵamnyń, halyqtyń, ulttyń bolashaǵyn aıqyndaıdy, dedi.

Osy jolda Qazaqstan Prezı­denti Nursultan Ábishuly Nazarbaev táýelsizdik alǵan kúnnen bastap, jastar máselesine zor kóńil bólip kele jatqanyn atap ótken palata Spıkeri, olar­dyń barlyǵyn zań jaǵynan qoldaý úshin Parlamentte de tıisti jumystar atqarylyp jatqanyna toqtaldy.

– Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jarııalady. Sonymen birge jastar saıasatyna qatysty bir­qatar naqty tapsyrmalar berdi. Olardyń barlyǵy jas­tardyń ró­lin arttyrýǵa, ómir sapasyn jaq­sartýǵa, básekege qabilettiligin kúsheıtýge jańa serpin beretini sózsiz. Olar halyqtyń belsendi bó­­li­gi bolýmen qatar, ulttyq báse­kege qa­bi­­lettiligin arttyrýdyń mańyz­dy faktory, – dedi Palata Spıkeri.

Odan ári jıynda Halyqty qonys­tandyrý jáne damytý jó­nin­degi Azııa qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, Japonııanyń burynǵy Premer-mınıstri Iаsýo Fýkýda, Qazaqstan Respýblıkasy Qoǵam­dyq damý mınıstri Darhan Kaletaev jáne BUU ókili Iаn Mak Farleın sóz sóıledi. 

Qyrǵyz Respýblıkasy Jogor­ký Keneshi tóraǵasynyń orynbasary Mırlan Bakırov Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń osydan 25 jyl buryn «Bolashaq» baǵdarlamasy arqyly jastarǵa ınvestısııa salyp, Ortalyq Azııa elderine úlgi bolǵanyna Qyrǵyzstan­nyń baýyrlas memleket retinde qýanyshty ekenin jetkizdi. 

Qarqyndy damyp kele jat­­qan memlekette jastarǵa ınves­­tısııa salý bolashaqta ekono­mıka­lyq, beıbit, jan-jaqty damy­ǵan jáne turaqty qoǵam qurý­da sheshýshi ról atqarady. Bul Halyq­tyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa par­lament­shileri forýmynyń stra­tegııaólyq basymdyqtary tujy­rymdamasynyń úsh baǵyty­nyń biri bolyp tabylady. 

Konferensııanyń jumysy barysynda qıyn ómirlik jaǵdaı­larǵa tap bolǵan jastarǵa, sondaı-aq aýyl jastaryna erekshe nazar aýdaryldy.

Parlament ókilderi, mem­le­kettik organdardyń jáne azamat­tyq qoǵamnyń yntymaq­tastyǵyna negizdelgen ózekti máselelerdi sheshýge arnalǵan konferensııa tórt túrli taqyrypqa baǵyttalǵan paneldik sessııa jumystarymen jalǵasty. 

Birinshi sessııa «Jastardyń bilim alý jáne jumysqa ornalasý múmkindikterin nyǵaıtý» taqyrybynda ótti. Oǵan О́zbek­stan Respýblıkasy Olıı Majlısi Zań shyǵarý palatasy spıkeriniń orynbasary Borıı Alıhanov tóraǵalyq etti. 

Sessııa jumysy barysynda orta jáne joǵary bilimniń jetildirilýine, bilim berý sapasyn jaqsartýǵa kedergi keltiretin máseleler talqylandy. Qazirgi tańda jastardy eńbekpen qamtý – el damýy jolyndaǵy mańyzdy máselelerdiń biri. Álemniń keı­bir elderinde jastardyń jumys­­syzdyǵy 50 paıyzdan asady. 

Ekinshi sessııa jumysy Ja­ponııa Parlamenti joǵarǵy pala­tasynyń depýtaty, Parla­men­tarıılerdiń halyqtyń qonys­tanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmynyń tóraǵasy Keızo Takemıdiń tóraǵalyq etýimen ótti. 

«Densaýlyq saqtaý salasyn­daǵy aqparatqa, bilim­ge jáne qyzmet kórsetýge jan-jaq­ty qol­jetimdilik» taqyry­by­na arnal­ǵan otyrysta jastar ara­syndaǵy sýısıd pen densaýlyq saqtaý máselelerine mán berildi. 

Statıstıkalyq málimetterge sáıkes, jyl saıyn álemde 15 mıl­lıonnan astam qyzdar (18 jasqa deıin) jas ana atanady. Iаǵnı, 15-19 jas aralyǵyndaǵy qyzdardyń ólimine júktilik pen bosaný sebep bolyp otyr. Dúnıe júzi boıynsha jyl saıyn 67 000-ǵa jýyq jasóspirim óz-ózderine zııan keltirgen.

Konferensııa barysynda Qyrǵyz Respýblıkasy Jogorký Keneshi tóraǵasynyń orynbasary Mırlan Bakırov tóraǵalyq etken «Jastardyń azamattyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik máselelerge tolyq qatysýy» sessııasynda jastardyń qoǵamdyq belsendiligi jaıy talqylandy.

Fılıppın Respýblıkasy Par­lamentiniń múshesi, Parla­men­tarıılerdiń halyqtyń qonys­tanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmy tóraǵasynyń orynbasary Teodoro Bagıýlattyń tóraǵalyq etýimen ótken «Jastar­dyń jahan­daný jaǵdaıyn­da­ǵy táýekeli men múmkindikteri» tórtinshi sessııa jumysymen jal­ǵasty. 

Sessııa jumysynda jahandaný kezeńinde jastar kásipkerligin damytý halyq arasynda jumysqa ornalasýǵa, bilikti kadrlardy daıarlaýǵa jáne el damýynyń ınnovasııalyq jolyna jyldam kóshý qajettiligi týraly aıtyldy. Sondaı-aq jastardyń aldaryna maqsat qoıǵysh, jyldam jáne qýatty jumys kúshine ıe bol­ǵanyna qaramastan, eńbek nary­ǵyndaǵy jas mamannyń báse­kege qabilettiliginiń tómen­digine de erekshe nazar aýdaryldy.

Otyrys barysynda Japonııa Parlamenti joǵarǵy palatasy­­­nyń depýtaty, Parlamentarııler­­­diń halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmy­nyń tóraǵasy Keızo Take­mı konfe­rensııada talqylanǵan máselelerdiń mańyzdyly­ǵyna toqtalyp, ınvestısııany jol qurylysyna, ınfraqurylym­dy damytýǵa emes, bilim berý men densaýlyq saqtaý sııaqty ekono­mıkalyq ósýdiń negizgi baǵyt­taryna salý qajettigin atap ótti. 

Konferensııa jumysyn qo­ry­tyndylaǵan Parlament Máji­lisi Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva Memleket bas­shysynyń Joldaýynda 2019 jyl­dy «Jastar jyly» dep j­a­rııa­­­laǵanyna sheteldik qonaq­tar­dyń erekshe mán bergenin aıtty.

Vıse-spıker bul Elbasy­myz­dyń jastarǵa degen oń kóz­qarasyn bildirip otyrǵanyna, táýelsizdik alǵan jyldardan beri Qazaqstanda jastar máselesine erekshe nazar aýdarylyp kele jatqanyna toqtaldy.

Eki kúnge jalǵasqan konferensııa jumysy Astana deklara­sııa­synyń qabyldanýymen aıaq­talady. 

Qabyldanǵan Astana konferensııasy Búkil Azııa memle­ket­teriniń jastar máselelerin sheshýge jáne jastardy qoldaýǵa oń serpin beredi. 

Onda jastardyń bilim alyp, densaýlyqtaryn saqtaý úshin qoljetimdilikterin qamtamasyz etý, bilim alǵannan keıin jumysqa ornalasý, sondaı-aq áleýmettik máselelermen qatar jastardyń qoǵamdyq-saıası ómirge belsene aralasýlaryna múmkindik jasaý qarastyrylǵan.

Álemniń 40-qa jýyq elinen ókilder kelgen forýmdy Qazaq­stan Parla­menti Májilisi, Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Qoǵamdyq damý mı­nıstr­ligi, Halyqty qonystan­dyrý jáne damytý jónindegi Azııa qaýymdastyǵy, sondaı-aq BUU-nyń halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qory jáne Japonııa úkimetiniń qoldaýymen uıym­dastyryldy.

Forým jumysy Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynan Parlament ókilderi, halyqaralyq sarapshylar jáne ǵalymdardyń, múd­de­li memlekettik organdar men aza­mattyq qoǵam jáne halyq­ara­lyq uıymdar ókilderiniń, jas kósh­bas­shylardyń qatysýymen ótti. 

Marjan TILEÝBEK, 

«Egemen Qazaqstan»