Almatyda eleýli ózgeris kóp. Sonyń biri jańa turpatta damyǵan kólik júıesiniń qyzmeti. Jaqynda ǵana Lıýblıanda ótken aqyldy qalalardyń «Smart city-2018» Eýropalyq forýmynda megapolıs kólik júıesin keshendi reformalaý boıynsha alǵashqy oryndy enshiledi.
Baıqaý komıteti Almatynyń qoǵamdyq kóliktegi tabystyń ashyqtyǵyna sıfrlyq tehnologııany paıdalanýy, oǵan sarapshylar men bıznestiń qatysýy, MJÁ mehanızminiń utymdy qoldanylýy, ekologııany jaqsartýǵa basymdyq berýi syndy birqatar júıelerin aıryqsha baǵalaǵan.
Bıyl shaharda avtobýs parkterin jańartý deńgeıin 80%-ke jetkizý kózdelýde. Jeke ınvestısııa esebinen úshinshi býyndaǵy elektrobýstar shyǵaratyn avtobýs parki men zaýyt salyndy. Elektrobýstardy qala baǵyttary boıynsha júrgizý shahardyń ekologııasyna oń áser etip otyr. Megapolıste el aýmaǵy boıynsha alǵash ret BRT júıesi iske asty, qoǵamdyq kólik úshin 110 km arnaıy jolaq jasalyp, qalanyń 10 ortalyq kóshesine birjaqty kólik qozǵalysy engizildi. Ortalyq aýmaqtarda tutastaı velodáliz jasaqtaldy.
Almatyny tynysh aýdandarmen jáne keıin qosylǵan eldi mekendermen baılanystyrý maqsatynda qos birdeı metro beketiniń qurylysy qarqyndy júrip jatyr. Qoǵamdyq kólikterdegi barlyq tranzaksııalardyń 97 paıyzy qolma-qol aqshasyz júrgizilgeni turǵyndar úshin tıimdi bolǵan. GPS-júıesi arqyly dıspetcherlik basqarýdyń avtomatty júıesi jumys isteýde, barlyq avtobýstarǵa beınebaqylaý ornatylǵan. Oǵan qosa tasymaldaýshylardy sýbsıdııalaýǵa qatysty jolaýshylardan túsken shaǵym boıynsha aıyppul salý isi júzege asqan. Qalada JKA-na qatysty foto-vıdeofıksasııa júıesi jumys isteıdi. Ázirge 709 qozǵalys jolaǵy baqylaýǵa alynǵan bolsa, keler jyldan bastap baqylaý núkteleri eki esege ulǵaımaq.
Kólik júıesin reformalaýda qala basshylyǵy úzdik halyqaralyq mamandarmen birigip jumys isteýde. Olardyń arasynda qoǵamdyq kólik keńistigi men kóshelerdi modernızasııalaýmen aınalysatyn «Gehl architects», «Turaqty kólik» jobasy boıynsha jumys isteıtin PROON, kólik qozǵalysynyń keshendi syzbasyn jasaıtyn «A+S Transproekt», «Systra» kompanııalary jáne Almatynyń sheber- jospar konsepsııasyn jasaýǵa kirisken kanadalyq- amerıkalyq «HATCH» kompanııasy bar.
Aıta keterligi,«Smart city» forýmy Lıýblıanda 2011 jyldan bastap ótýde jáne Eýropa men Azııa qalalarymen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, «Aqyldy qalalar» sıfrly transformasııasyn birigip júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Elý eń úzdik álemdik praktıka men ınnovasııalyq jobalardyń fınaldyq úshtigine Almatymen qatar «Ankara park» týrıstik jobasy men túrik astanasy Ankara men «Sava ózenine turǵyndardyń oralýy» baǵdarlamasymen horvattyń Zagreb qalasy da enip otyr.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY