Qyzyljar óńirindegi bilim mekemeleri ozyq tehnologııaǵa kóshe bastady. 80 nysanǵa pırolızdi uzaq janatyn qazandyq qoıylyp, sonyń arqasynda ár nysan júzdegen tonna kómir únemdeýge ári qorshaǵan ortaǵa zııan keltirmeý múmkindigine ıe bolǵany osyny aıǵaqtaıdy.
Zamanaýı ozyq ıdeıalardy otandyq óndiriske engizýge talpynyp júrgen «Sapro-NAT» JShS-niń energııany únemdeý salasyndaǵy qaryshty qadamdary men irgeli izdenisterin jergilikti bılik únemi qoldap keledi. Kompanııanyń EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde usynylǵan ozyq jobalardyń óńirde qoldanysqa engizilýine muryndyq bolǵany da sóz joq, quptarlyq qadam dep bilemiz. «Jasyl» ekonomıka baǵyty boıynsha nemis tehnologııasynyń tańdap alynýy kezdeısoqtyq emes.
«Viessmann» kompanııasynyń naqty ekonomıkalyq nátıjelerge baǵyttalǵan energııany únemdeý salasyndaǵy ınnovasııalyq jetistikteri kásiporyndy burynnan qyzyqtyratyn. Endi, mine, ony qoldanýdyń arqasynda jyl saıyn jaǵylatyn otyndy únemdeýge, jylytý sapasyn jaqsartýǵa, qorshaǵan ortaǵa zııan keltirmeýge qol jetkizildi. Naqty aıtsaq, nemis tehnologııasy boıynsha pırolızdi uzaq janatyn qazandyqtar 80-ge jýyq nysanda ornatylyp, otyn shyǵynyn 1,5-2 esege deıin azaıtýǵa múmkindik berdi.
«Jasyl» ekonomıkanyń rahatyn alǵashqylardyń qatarynda kórýshilerdiń biri – Aqqaıyń aýdany Astrahan mektebi boldy. Qondyrǵy ornatylǵaly mektep kómir alý, pesh jóndeý mehnatynan qutyldy. Bul máselelermen jylý taratýshy tikeleı ózi aınalysady. Eń bastysy, qorshaǵan ortaǵa zııandy qaldyqtardyń taralýy azaıdy. Buryn mektepte jylytý maýsymy kezinde jarty myń tonna kómir jaǵylsa, qazir 200-250 tonnadan aspaıdy. Ot jaǵýshy táýlik ishinde bir-aq ret kómir salyp qoıyp, qalǵan ýaqytta qalypty temperatýrany baqylap otyrady. Mundaǵy nemis tehnologııasyna negizdelgen ınnovasııalyq peshter jergilikti óndiris oshaǵynda shyǵarylady. Seriktestik endigi kezekte Reseıdiń «Sfera» qazandyǵy negizinde otandyq úlgini qurastyrmaq. Bul joba negizinen iri kásiporyndarǵa arnalǵan. Jáne bıotynǵa kóshý jaıy da oılastyrylǵan.
Avtomatty túrde basqarylatyn nemistiń modýldik jylý qurylǵysy baǵdarlamasyn «Ábı Jer» JShS da tabysty kádege jaratyp otyr. Atalǵan seriktestik quryltaıshylarynyń biri Qaırat Qadyralın:
– Polshalyq tehnologııa boıynsha jumys isteıtin bıomassalyq «Ecopalm RM 03-2 500 KV» markaly qazandyqtar 200-den astam mekemege ornatyldy. Kómir jaǵatyn qazandyqtarmen salystyrǵanda óte tıimdi. Paıdalaný merzimi – 20 jyl. Qazirdiń ózinde joǵary suranysqa ıe bolyp otyr. Jyl aıaǵyna deıin taǵy 20 nysanǵa qoıylady. Balamaly energııaǵa kóshý tabıǵı resýrstardy tıimdi jumsaýǵa múmkindik beredi. Jahandyq úrdisten de qalýǵa bolmaıdy. Biz sol sebepti osy qazandyqtarǵa basymdyq berip otyrmyz, – deıdi.
Nemis jáne polshalyq úlgidegi zamanaýı qondyrǵylarda kómir ornyna astyq qaldyqtarynan óndiriletin bıootyn paıdalanylatyndyqtan, aýa múldem lastalmaıdy. «Ábı Jer» sharýashylyǵy 30 myń gektarǵa jýyq alqapqa bıdaı, arpa, maıly daqyldar ósiredi. Demek, bıotyn daıyndaýǵa múmkindikteri jetkilikti.
Jýyrda oblystyq ákimdiktiń otyrysynda uzaq janatyn qazandyq qondyrǵylaryn ornatý tehnologııasyn jetildirý, onyń sanyn kóbeıtý máseleleri talqylanyp, óńir basshysy Qumar Aqsaqalov tıisti oryndarǵa naqty tapsyrmalar júktedi. Alda osy baǵytta atqarylýǵa tıis aýqymdy mindetter tur.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»