Elorda irgesinde «Aqmol» atty aýyl bar. Atalmysh eldi meken 2007 jylǵa deıin «Malınovka» ataldy. Odan buryn «26-shy núkte» nemese «ALJIR» deıtin lager-túrmesi bar úreıli ólke-tin. Lagerdiń irgetasy 1937 jyldyń jeltoqsan aıynda qalanyp, bir jyldan keıin «halyq jaýy» atanǵan tulǵalardyń áıelderi ákelingen. Munda 8-15 myńǵa deıin tutqyn áıelder bolǵan.
Belgili jazýshy-aýdarmashy, ALJIR tutqyny Galına Serebrıakova óz ómiri jaıynda jazǵan shyǵarmasynda: «Meniń kameralastarym qazaqtar, orystar, ýkraındar, evreıler, grýzınder, tatarlar boldy. Sondaı-aq shetelden bizge qashyp kelgen eki grek, birneshe polıak jáne rýmyn áıelderi birge otyrdy...» – dese, resmı qujat munda 61 ulttyń adamdary jazasyn ótegen deıdi.
Osylardyń qatarynda estondyq 21 áıel bolypty. Jýyqta osy jazyqsyz japa shekken jandardy eske alý maqsatynda Estonııa respýblıkasynyń resmı ókilderi ALJIR memorıaldyq-mýzeı keshenine kelip, tutqyndar rýhyna taǵzym etip, eskertkish taqta ornatty. Sharaǵa Estonııa premer-mınıstri Iýrı Ratas jáne Estonııanyń Qazaqstandaǵy elshilik ókilderi qatysty.
Astana qalasy Mádenıet jáne sport basqarmasy basshysynyń orynbasary Narıma Muhambetalınanyń aıtýynsha, 1938-1953 jyldary ALJIR lagerinde jazasyn ótegen estondyq áıelderdiń ekeýi basyna túsken azapqa tóze almaı osynda kóz jumǵan kórinedi. Qalǵandary aman-esen bostandyq tańyn kóripti.
Estelik taqtanyń ashylýy barysynda estonııalyq meımandar mýzeı aýmaǵynda ornalasqan ekspozısııalardy tamashalap, Pikirler kitabynda qoltańbalaryn qaldyrsa, mýzeı tarapynan olarǵa jappaı saıası qýǵyn-súrginniń 80 jyldyǵyna oraı shyǵarylǵan «Urpaqtar umytpaıdy. Pomnıat potomkı» atty jınaq tabystaldy.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»