Aımaqtardy damytý – Prezıdent strategııasy baǵyttarynyń biri

Oǵan álemniń 15 memle­ketinen, sonyń ishinde Reseı, Qytaı, Túrkııa, Ońtústik Koreıa, Úndistan elderinen já­ne respýblıkamyzdyń ir­ge­li 20 joǵary oqý ornynan ar­­naıy kelgen ǵalymdar men sarap­shylar qatysty. 

Halyqaralyq deńgeıdegi basqosý­dyń basty maqsaty – Memleket bas­shysynyń el aýmaqtaryn damytýdaǵy tak­tıkalyq jáne strate­gııa­lyq she­shim­deriniń ma­ńyzy jóninde jan-jaqty ǵyly­mı tujyrymdar men oı-pikirler órbitý edi. Elimizdiń táýel­siz el retinde ornyǵý joly ońaı bola qoımaǵany barshaǵa aıan. Bul jó­­­nin­­­de Pre­zıdenttiń «Qazaqstan joly» at­ty ki­tabynda biraz máseleler qozǵal­ǵan. So­nyń biri – el aýmaqtaryn da­my­tý­ǵa qatysty Elbasy ta­ra­py­nan belgi­lengen bas­ta­malar. Bul rette aı­maq­­tyq damý máselesi osy za­man­ǵy ınf­raqurylymdar qa­lyp­tastyrý qa­jet­tiligimen baılanystyrylǵany keń tynysty, kemel oıly strate­gııa­lyq maqsattan týynda­ǵa­ny aı­qyn, – ded­i Elbasy kitap­hanasy dırek­t­ory­nyń birinshi orynbasary, saıası ǵy­lym­dar doktory Ámirhan Ra­hym­janov. – Aımaqtarda qalypty ómir súrýge qajet­ti ınfraqurylym­dy da­mytý táýelsizdikke qol jet­kiz­gen­­­nen keıin kóp keshikpeı 1992 jyly qa­byl­dan­ǵan jas memlekettiń tuńǵysh stra­tegııa­synda, ıaǵnı Qazaqstannyń mem­­leket retinde qalyptasýy men damýy­­nyń strategııasynda da Prezı­dent ta­ra­pynan kózdelgen bolatyn. Kon­­­feren­sııada sóz alǵan ǵa­lymd­ar bu­l má­se­leni de na­zar­dan tys qal­dyrǵan joq. 

Mine, osylaısha táýel­siz­dik­tiń eleń-alań shaǵynan beri aımaqtardy damytý isi El­basynyń udaıy na­za­ryn­­da bolyp keledi. Ási­re­se bi­rinshi kezekte kólik­tik-kommýnıkasııalyq qury­­lym­­dar­dy qalyptastyrýda Mem­­lek­et basshysy tarapynan sol tusta eldiń Batys óńirindegi jaǵdaıǵa kóńil bólingenin de konferen­sııa­ǵa qaty­sýshylar umyt qaldyrǵan joq. Fılo­sofııa ǵylymdarynyń doktory Al­taı Taıjanovtyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tikeleı qoldaýynyń arqa­syn­da Aqtóbe elimiz­diń ba­ty­syn­daǵy iri aglomera­sııa­lyq aımaq­qa aınalyp keledi. Mundaı mysal­dar az emes. Elimizdiń barlyq óńirine Nursultan Ábishulynyń tıgi­zip júrgen shapaǵaty mol dedi ol odan ári. 

Memleket basshysy sońǵy kezde el aýmaqtarynyń eko­no­mıkalyq jáne áleýmet­tik turǵydan damýyna tikeleı qa­tysy bar qos baǵdar­la­ma­nyń júze­ge asýyna bas­ta­ma­shy bolǵany bel­gili. Onyń alǵashqysy «Nurly jol» baǵ­darlamasy bolsa, keıingisi «Prezı­dent­tiń bes áleýmettik bastamasy» jo­ba­sy. Halyqaralyq kon­feren­sııaǵa qa­ty­sýshylar atalǵan qos mańyzdy qujat el aýmaqtarynyń odan ári damýy­na jańa serpin ber­genin aıtyp berdi. Sonyń ishinde Qytaıdyń Sın­szıan qarjy ekonomıkalyq ýnı­versı­tetiniń professory Lı Szıanhýn Qy­taı­daǵy «Bir beldeý – bir jol» jobasy­men Qazaqstandaǵy «Nurly jol» baǵ­da­rlamalary arasyn­­da ózara tyǵyz úndestik pen or­taq maqsattar bar ekenin jetkizdi. 

Sheteldik ǵalymnyń aı­týynsha, keıingi kezde atalǵan jobalardyń arqasynda eki el arasyndaǵy kásip­kerlik ba­ǵyttaǵy baılanystar óse túsipti. Munyń basty my­saldary­nyń biri – Qorǵas, Aqtaý porttary jáne «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avto­mo­bıl dálizi. Qazaqstan eki elge ortaq jobany únemi qoldap, oǵan qa­tysyp keledi. Sońǵy bes jyl ishinde ózara birlesken jańa jobalar men qyz­met­terdiń nátıjesinde eki memleket 51 jańa jobany iske qosty. Onyń ishinde jalpy somasy 28 mıllıard dol­lar­dy quraıtyn ınvestısııalyq jobal­ar bar, deıdi sheteldik professor. 

Konferensııaǵa qatys­qan otandyq jáne shetel­dik ǵalymdar Qazaq­stan Pre­zı­denti N.Á.Nazar­baev­tyń aımaqtyq damýdyń draı­veri retindegi orny men qyz­meti tereń, jan-jaqty ári keshendi sıpat alatyny jó­nin­de ortaq toqtamǵa keldi. Atal­ǵan strategııa aıasy rýha­nı jańǵyrý men qoǵamdyq sa­na­ny jańǵyrtý jónindegi El­basynyń san qyrly basta­ma­lary arqyly odan ári te­reń­deı túseri anyq.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan»

AQTО́BE