Muhtar Jumaǵazıev: Rýhanı baılyq – máńgilik

Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda Túrki álemi­niń besigi bolyp, Eýropa men Azııanyń kópirine, Shyǵys pen Batystyń qaqpasyna aınal­ǵan Uly dalamyzdyń jeti qy­ryn aıqyndap berdi. «Ult tarı­hyn­daǵy keńistik pen ýaqyt» jáne «Tarıhı sanany jańǵyrtý» dep atalatyn eki bólimnen tura­tyn tolǵaýy tereń, mán-maǵy­nasy sheksiz, tuǵyry berik týyndy qazaqstandyqtardy ǵana emes, búkil túrki halqyn, kúlli álem­niń kókiregi oıaý, kóńili ja­ryq tulǵalaryn eleń etkizdi. 

Tuńǵysh Prezıdentimiz – El­ba­­synyń bul maqalasy «Bola­­shaqqa baǵdar: rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamalyq ma­qa­la­synyń jalǵasy ekeni aıqyn kórinip tur. Bul jóninde Elbasy maqaladaǵy qorytyndy sózin­de de atap ótken. Sondyqtan bul týyndy ultymyzdyń, bar­sha qazaqstandyqtardyń rý­ha­nı ómirin jańǵyrtýdyń negizgi tuǵyry – ult tarıhyna arnal­ǵanyn baıqaımyz.

Árıne, kez kelgen ulttyń ana tili, ǵasyrlar boıy qalyp­tas­­qan salt-dástúri jáne tarı­hy sol ultty ózgege tanyta­tyn, tanystyratyn jáne ózin­dik erekshelikterin aıqyn­daı­tyn negizgi belgileri. Demek, atap kór­setip otyrǵan erek­she­lik­teri­mizdi kózdiń qarashyǵyndaı qorǵap, saqtap, damytýymyz qajet. Sonymen qatar qazirgi zamannyń damý dınamıka­syn, kommýnıkasııalar qarqy­nyn, qaryshtap damyǵan aqparat­tyq quraldardyń áleýetin, teris pıǵyldaǵy toptardyń keri tartar jáne destrýktızmge qurylǵan oılary men is-áreketterin es­k­erer bolsaq, biz ultymyz­dyń ereksheligin anyqtaıtyn belgilerdi saqtap qana qoımaı, olardy dáriptep, nasıhattaýymyz asa mańyzdy. Osy oraıda ultymyzdyń rýhanı qazynasynyń bos tur­ǵan bólshegin Memleket basshy­synyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy ózi­niń qun­dy­lyǵymen jáne mańyz­dyly­ǵymen tolyqtyryp tur.

Nursultan Nazarbaev osy maqalasy arqyly qazaq ulty, onyń álemdik órkenıetti damy­týǵa qosqan úlesi, Uly dalany amanat qylyp keıingi urpaq­qa qaldyrǵan kóne dáýir tarlan­darynyń Eýrazııa keńistigindegi ulttar men ulystar mádenıetin qalyptastyrýdaǵy qoltańbasy jóninde kóptiń kóńilindegi san­daǵan saýaldarǵa jaýap berdi. Biz tilge tıek etip otyrǵan baǵdar­la­malyq maqala túgel túrki hal­­qy men Uly daladan bastaý ala­tyn ejelden tamyrlas ulys­tardyń da ortaq ıgiligine aınalary anyq.

Sonymen biz saqtardyń, ǵun­­dardyń, túrki etnostyq top­tarynyń muragerimiz. Árı­ne, biz ultjandy halyq eken­di­gi­­miz­­­­di kórsete otyryp, biz­diń ta­­­rı­hymyzǵa kóptegen ártúr­­li ult ókilderi eńbek sińir­­ge­nin bile­miz. Prezıdent ma­qa­la­synda bul jóninde de aı­tylǵan. Sondyqtan ulttyq bolmysymyzdy, kodymyzdy ózimiz tanyp qana qoımaı, ózgelerge de tanytý bizdiń ıdeologııamyz bolyp tabylady.

Aldaǵy maqsatymyz – biz óz ta­rı­hymyzben maqtanyp qana qoı­maı, sol tarıhtyń qyr-sy­ryn saraptap, ǵylymı negiz­de bolashaqqa baǵdar jasaýy­myz qajet. Biz jahandaný zamany­na, rýhanı jańǵyrý dáýiri­ne tereńde jatqan tamyrymyz­dy soldyrmaı enýimiz kerek. Osy oraıda bizdiń tarıhshy­lary­myzdyń, kóne ádebıetimiz ben má­denıetimizdi, jazý-syzýymyz­dy zerttep júr­gen ǵalym­dary­myzdyń aldynan jańa bir iz­denisterdiń shyńy men shyńy­raýy kórindi, kún tárti­binen oryn aldy.

Qazirgi tańda halqymyz tek qana materıaldyq toqshylyqpen shek­telýge bolmaıtyndyǵyn túsi­nip otyr. Ol – ýaqytsha. Al rýhanı toqshylyq – máńgilik. Elba­synyń maqalasy da osy qasterli uǵymdy el sanasyna sińirýdi kózdeıdi. Endigi bizdiń barshamyzdyń mindetimiz – Prezıdent aıqyndap bergen basymdyqtardy iske asy­rýǵa kóp bolyp, judy­ryq­taı jumylý. Bul – biz­diń hal­qymyzdyń, qazaqstan­dyqtardyń qolynan keledi.

Muhtar JUMAǴAZIEV,

Parlament Senatynyń depýtaty