Uly dala tarıhynyń jańa kókjıegi
Kez kelgen ulttyń tarıxı sanasy onyń bolashaǵyna zor áser etetini xaq. О́tkenine zerdeleı qaraǵan xalyq óz tarıxyna saı keleshek taǵdyryn somdaıdy. Uly tarıxy bar eldiń arman-murattary da bıik, kóz tiger kókjıekteri de sheksiz bolmaq.
Tól tarıxynyń tamyrynan nár alyp, opyq jegen zamandardan taǵylymdy oı túıip, nátıje shyǵara alǵan ulttyń ǵana bolashaqqa baǵdary aıqyn. Al aıbarly da kemel memleket xalyqtyń tarıxyn júıelep, ulttyń tarıxı jadyn tunyq qyp saqtap, syrtqy áserlerden qorǵap, tarıxty burmalaýǵa jol bermeýi tıis. Iаǵnı, ár memlekettiń tarıxı saıasaty bolýy kerek deımiz. Tarıxı saıasat mańyzdylyǵy jaǵynan syrtqy ıa ishki saıasattan esh kem emes. Tipti, osy eki saıası ustanymnyń qosyndysy der edik. Tarıxı saıasaty myǵym eldiń ıdeologııasy da qýatty hám nátıjeli bolady.
Táýelsizdik alǵan 27 jyl ishinde Qazaqstan ulttyq tarıxyn júıeleýge, otarlyq saıasattan arshyp alýǵa biraz talpynystar jasady. Áýeli biz «Mádenı mura» baǵdarlamasy arqyly tarıxı eskertkishterdi qalpyna keltirip, qundy jádigerlerdi jınaqtap júıeledik, tarıxı teorııalyq biraz máselelerimizdi sheship aldyq. Biraq Elbasynyń jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda kórsetilgen arnaly baǵyttar bizde buryn-sońdy bolǵan emes.
Nursultan Ábishulynyń maqalasy tól tarıxymyzdy óz tuǵyryna qondyryp, álem tarıxynyń ishinde ózine laıyq ornyn anyqtap beretinine kózimiz jetip otyr. Qazaqta «aq túıeniń qarny jarylǵan kún» degen zor qýanyshty bildiretin keremet sóz bar. Búgin Elbasynyń jarq ete qalǵan maqalasy da sol sózdi bárimizge aıtqyzdy.
El Prezıdentiniń «Qazaq tarıxynda biz uıalatyn eshteńe joq» degen aforızmge aınalyp ketken namysty sózi bar. Shynynda qazaqtyń sonaý saq-ǵundardan bastalyp, Eýrazııa keńistiginde bórili baıraǵy asqaq jelbiregen Túrki jáne Shyńǵys qaǵan ımperııasy men Qazaq xandyǵyna ulasqan, bergi zamandarǵa deıin qıly taǵdyr keshken tarlan tarıxymyzda biz uıalatyn eshteńe joq. Kerisinshe, maqtanatyn dúnıe kóp. Uly dala tarıxynyń altyn tamyry – myńjyldyqtar tereńinde ashylýǵa daıar jatqan ǵajaıyp rýxanı qazyna.
Endi mine, Elbasy maqalasynda aıtylǵan, jurt jumyla atqarysýǵa tıis sharýalar sol altyn kómbeni qazyp alýǵa jol ashqaly otyr.
Tarıxymyzdy túgendeýge arnalatyn aldaǵy úlken jumystar bizdiń tarıxı sanamyzdy, tarıxı jadymyzdy qaıta jańǵyrtyp, óz ishimizge, ótken zamandarǵa, babalarymyzdyń uly isterine jańasha qaraýǵa múmkindik beretini anyq. О́tkenimiz jańǵyryp, ólgenimiz tirilip, joǵymyz tabylǵan kezde ǵana biz uly ultqa aınalamyz. Buǵan búgin senim mol.
Kóp jaǵdaıda biz ekonomıkalyq kórsetkishterge kóńil qoıamyz. Biraq ekonomıka men áleýmettik jaǵdaıdyń ýaqyt tolqynynda jıi qubylary ámbege aıan. Al eldikti pash etetin, rýhty óz tuǵyryna qondyratyn osyndaı sharýalar el esinde qalady, tarıhta altyn áriptermen jazylady.
«О́li rıza bolmaı, tiri baıymaıdy» degen naqyl bar. Babalar urpaǵynan tıisti qurmetin kórgen kezde, Uly dalamyzdaǵy Uly memleketimiz jańa serpin alatyny sózsiz.
Aqberen ELGEZEK,
aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary
«Rýhanı jańǵyrýdyń» qısyndy jalǵasy
Árbir halyqtyń tarıhy – onyń baǵyt silter temirqazyǵy. Qaı halyqtyń da negizinde dál osy tarıh jatyr. Ata Zańymyzdyń alǵashqy sóılemi de «Biz, ortaq tarıhı taǵdyr biriktirgen Qazaqstan halqy...» dep bastalmaı ma?! Sondyqtan kez kelgen memleket óz tarıhyn zerdeleýge barynsha mańyz beredi. Munyń faktilerdi oınatýdyń ekpinimen kózaldaýshylyq, emosıonaldy ári popýlıstik sıpat alyp ta jatatyn kezi az emes.
Memleket basshysy osy jolǵy maqalasynda birden-bir sara joldy – tól tarıhymyzdy tereńnen zerdeleý úshin irgeli ǵylymı zertteýler júrgizý, barlyq qujattyq derekterdi paıdalaný, aýqymdy arheologııalyq jumystardy qolǵa alý jolyn usynyp otyr.
Búgingi kúni bul jurtshylyqtyń, ásirese jastardyń arasynda aıryqsha suranysqa ıe. Barlyq únqatysý alańdarynda tarıh taqyrybynda qyzý pikirtalas júrip jatyr. Bul talqylaýlardyń qarqyny «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy jarııalanǵannan keıin kúrt artyp, jańa sapaǵa kóterildi. Elbasynyń jańa maqalasy ótken men bolashaqqa ortaq dúnıetanym qalyptastyryp, urpaqtar arasynda úzilmes baılanysty qaıta qalpyna keltire otyryp, sol aldyńǵy maqalanyń qısyndy jalǵasy retinde qabyldanyp otyr.
Talǵat QALIEV,
saıasattanýshy