Keshegi qıyndyqqa jasymaı, búgingi jetistikke tasymaı, adal eńbegimen el qurmetine bólenip júrgen otbasy jaıly bir úzik syr
El táýelsizdiginiń eleń-alańy bolatyn. Bir ortalyqtan basqarylyp kelgen alyp memlekettiń irgesi shytynap, ekonomıkasy da eski bózdeı dar-dar aıyrylyp edi. Osyndaı alasapyran kezeńde aýyldaǵy el ne isterin bilmeı qalǵany bárimizge belgili. Iá, burynǵy sharýashylyqtar taraǵan, mal men tehnıka árkimniń qolynda ketti. Eki qolǵa bir jumys tabýdyń ózi muń. Istegen kúnde de kúnkóriske jeterlik eńbekaqy tóleıtin mekemeler birinen soń biri jabylyp, naryq teńizindegi el top-tobymen «qaıyqtan» sekirip, endi ashyq «maltýǵa» kóshken.
Keshegi qıyndyqqa jasymaı, búgingi jetistikke tasymaı, adal eńbegimen el qurmetine bólenip júrgen otbasy jaıly bir úzik syr
El táýelsizdiginiń eleń-alańy bolatyn. Bir ortalyqtan basqarylyp kelgen alyp memlekettiń irgesi shytynap, ekonomıkasy da eski bózdeı dar-dar aıyrylyp edi. Osyndaı alasapyran kezeńde aýyldaǵy el ne isterin bilmeı qalǵany bárimizge belgili. Iá, burynǵy sharýashylyqtar taraǵan, mal men tehnıka árkimniń qolynda ketti. Eki qolǵa bir jumys tabýdyń ózi muń. Istegen kúnde de kúnkóriske jeterlik eńbekaqy tóleıtin mekemeler birinen soń biri jabylyp, naryq teńizindegi el top-tobymen «qaıyqtan» sekirip, endi ashyq «maltýǵa» kóshken.
Taǵdyrdyń buıryǵymen ortaq otaýyn kesh qurǵan Zamanbek pen Sholpan da ábigerge tústi. Úpir-shúpir úsh qyzdyń áli mektepke de barmaǵan kezi. Endi ne istemek? Ataǵy alty alashqa málim Almatydaǵy qyzdar pedınstıtýtyn bitirgen soń on jyl talmaı ustazdyq etken hımııa-bıologııa pániniń muǵalimi bola tura, osy kezde Sholpan bir sheshimge bekindi. Bekindi de, ózi týyp-ósken Aqqaınar aýylynan janarmaı satatyn shaǵyn stansa ashýdyń jolyn izdestirdi. О́ıtkeni, mundaǵy bir burylys toǵyz joldyń toraby sanalatyn naǵyz laıyqty tus. Myna jaǵy Talap pen Qastek, týra tartsa Shıen, Suńqar, Qaraarsha, Besmoınaq, tipti Degeres, Úńgirtas aýyldarynyń da ary-beri júretin kóligi janarmaı úshin qalaıda toqtaıtyny anyq. Endeshe, nege irkiledi. «Qalaýyn tapsa, qar janady» degen ǵoı babalary, Sholpan endi osy bir istiń qalaýyn tabýdyń qamyna kiristi.
Iá, aıta berse alǵashqy kezdegi naryqtyń ańyzǵa aınalǵan áńgimesi kóp qoı, oqyrmanymyzdy jalyqtyrmaı tóteleı tartaıyq. Sonymen, Sholpan men Zamanbektiń 1995 jyly bastaǵan kásibi kóp uzamaı-aq, berekesin berdi. Tıynǵa tıyn jalǵanǵan soń týra osyndaı stansany Qaraqystaqtan da ashty. Sóıte-sóıte, birte-birte qyzmet kórsetýdiń aıasy da, aýqymy da ulǵaıa berdi.
Erli-zaıypty kásipkerler endi aýdan ortalyǵyna qonys aýdardy. 1997 jyldan bastap, «Abısheva» degen jeke kásipkerlik mekemesi resmı qujattardyń eń joǵary satysyna jazyla bastady. Bara-bara oǵan «Mamedov» jáne «Mamedova Alfııa» atty jáne eki jeke kásipkerdiń aty qosyldy. Sóıtip, bir otbasynda úsh adamnyń atyna tirkelgen úsh mekeme aýdan bıýdjetine turaqty tabys túsiretin senimdi qarjy kózine aınaldy.
Sholpanmen áńgimelesip otyrmyz.
– Árıne, naryqtyń kiltin tabý qaıdan ońaı bolsyn. Kúndiz-túni tynbaı eńbektenip jettik qoı osy jaǵdaıǵa. Shúkir qazir, Uzynaǵashtaǵy janar-jaǵarmaı quıatyn eki stansa meniń atymda, onda barlyǵy 10 adam jumys isteıdi. «Sholpan» atty toıhana men eki qonaqúıi, monsha, kólikterge tehnıkalyq qyzmet kórsetetin stansa, kólik jýatyn oryn Zamanbektiń ıeliginde bolsa, «Saltanat» neke saraıy men osy attas ashana qyzymyz Alfııanyń menshigi sanalady.
Al endi osy mekemelerdiń bárin shetinen ózimiz saldyq. Áý basynda alty jyldaı memleketten nesıe alyp júretinbiz. Mine, on jylǵa jýyqtady, tek óz qarajatymyzben jumys isteımiz. Múmkindigi bolsa, eń tynyshy sol eken.
Iá, Sholpannyń otbasy aınalysatyn bıznes túri – negizinen halyqqa qyzmet kórsetip, alǵysqa bólenetin adal eńbek. Sondyqtan da shyǵar, olardyń qazirgi zamana talabyna saı qyzmeti únemi kópshiliktiń kókeıinen shyǵyp otyrady.
Máselen, «Eldiń ishi – bereke, kóptiń ishi – mereke» demekshi, bir ǵana meıramhana, ashana bıznesi arqyly bul otbasynyń ıeligindegi shańyraqta ádettegi kezde kúnde toı, kúnde bir qýanysh atap ótiledi. Sol arqyly olar qanshama adamnyń aq batasyn alady, osynda qanshama aq tilekter aqtarylady deseńizshi.
Al endi aptanyń alty kúninde býy burqyrap turatyn monshasy óz aldyna bir tóbe. Oǵan kirseńiz, keshegi keńes kezeńi esińizge túsedi. Bar-joǵy 300 teńge tóleısiz de, erkin bir kósilesiz-aı.
Zamanbektiń mashına jýatyn arnaıy orny da yqsham, ádemi jasalǵan. Munda baǵasy birneshe mıllıondy quraıtyn búgingi zamanǵy qondyrǵylar ornatylǵan. Gazben jylynady. Ystyq-sýyq sý deseńiz ol da shúmektep tur. Baǵasy da qaltańyzǵa pálendeı salmaq salmaıdy. Sodan keıin de qysy-jazy esiginen kisi úzilmeıdi.
Bul otbasynyń bıznesi birte-birte óristegenin, asqan tózimdilikpen, sonshama qajyr-qaıratty sarqa jumsaı otyryp jolǵa qoıylǵanyn joǵaryda eske salǵanbyz. Uzynaǵashtyń týra ortasynda, burynǵy Lenın atyndaǵy kolhozdyń eski garajy birneshe jyl bosqa qańyrap turdy. Sony áýeli jalǵa, keıin zańdy túde menshikke alǵan Sholpan men Zamanbek qazir 1 gektarǵa jýyq jer men sonshama múlik úshin jylyna 343 myń teńge salyq tóleıdi. Otbasyndaǵy úsh kásipker ótken jyly zeınetaqy qoryna 2 mln. 135 myń, aksızderge, tabys salyǵy men áleýmettik salyqtarǵa, basqa da alymdar men josyqtar boıynsha barlyǵy 2 mıllıonnan astam teńge tólepti. Sonda jylyna osy bir Sholpannyń otbasy júrgizip otyrǵan kásipkerlikten aýdan bıýdjetiniń qorjynyna 5 mıllıon teńgege jýyq qarjy quıylǵanyn kóremiz.
Elbasymyz bıylǵy Joldaýynda qazaqstandyqtardyń jumysqa tartylýyna erekshe mán bere otyryp, aýyldyq jerdegi kásipkerlikti damytýǵa septesýi kerektigin bólip atady. Bul oraıda barlyǵy 36 adamdy turaqty jumys ornymen qamtyp otyrǵan Sholpan Ábisheva men Zamanbek Mamedovtyń ózindik úlesi joǵary.
Ekeýiniń ortasynda gúldeı jaınap úsh qyz ósip keledi. Úlkeni Alfııa Almatyda halyqaralyq Bıznes akademııasyn buıyrtsa bıyl bitirmekshi. Ortanshy qyzy Zýlfııa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń zań fakýltetiniń stýdenti, kenje qyzy Saltanat Naýryzbaı batyr Qutpanbetuly atyndaǵy orta mekteptiń 11 synybynda oqyp júr. Talshyndaı jasty qaı mamandyqty ıgersem eken degen tańdaý mazalaıdy.
Iá, Kún men Aıdan keıingi eń jaryq shyraq sanalatyn tań juldyzy – Sholpan kún shyǵar aldynda jarqyraıdy. Bizdiń Sholpannyń bıznesi de táýelsizdiktiń tańy aldynda týyp edi ǵoı, sodan beri shýaq shashyp, aınalasyn samaladaı nurǵa bólep úlgerdi. Ol zamanyna saı týǵan, árdaıym arqa súıer er azamatynyń demeýimen «Shirkin, Sholpaı-aı!» deıtin búgingi dárejesine jetti. Aǵaıynnyń aq bata, adal nıetimen kógergen otbasynyń kúndelikti qarbalas ómiri, búkil kiris-shyǵys, býhgalterlik esep-qısapty óz moınyna júktegen Sholpannyń búgingi tynys-tirshiligi osyndaı. Olaı bolsa, aıtýly kásipker otbasynyń baǵy ámanda bıikten jana bersin deımiz biz de.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy, Jambyl aýdany.
––––––––––––
Sýrette: ashanada aýyldastaryn kún saıyn aıtýly as mázirimen kútetin Sholpan (ortada).