Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Serik Jumanǵarın Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Baspasóz-ortalyǵy alańynda BAQ-y ókilderiniń aldynda tarıfterdi tómendetý, tarıf belgileýdiń ashyqtyǵyn kúsheıtý, monopolıstterdiń tarıftik smetalardy jáne ınvestısııalyq mindettemelerdi oryndaýyn baqylaý boıynsha júrgizilip jatqan jumys boıynsha sóz sóıledi, dep habarlaıdy UEM baspasóz qyzmeti.
Eske salsaq, jýyrda aǵymdaǵy jylǵy 10 jeltoqsanda tarıf saıasatynyń ashyqtyǵyna jáne tarıfterdi tómendetý boıynsha qabyldanatyn sharalarǵa arnalǵan Dóńgelek ústelde Serik Jumanǵarın aldaǵy ýaqytta kommýanaldyq qyzmetterdiń tarıfteri qaı salalarda jáne qaı óńirlerde tómendeıtini týraly qosymsha habarlanatyn bolady dep atap kórsetken bolatyn.
Osyǵan baılanysty, Vıse-mınıstrQazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Baspasóz-ortalyǵynda keler jylda halyqqa qaı óńirlerde jáne qandaı salalar boıynsha kommýnaldyq qyzmetterge tarıfteriniń tómendeýin kútýge bolady.
Atalǵan jumys Memleket basshysy aǵymdaǵy jyldyń 7 qarashada Qaýipsizdik keńesinde bergen tapsyrmasyn oryndaý aıasynda, sondaı-aq elektrmen, jylýmen, gazben, sýmen jabdyqtaý jáne sý burýqyzmetterinetarıfterdi tómendetý boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri B.Á.Saǵyntaevtyń aǵymdaǵy jylǵy 19 qarashadaǵy hattamalyq tapsyrmasy sheńberinde júrgizilip jatqanyn atap kórsetý qajet.
Jylýmen jabdyqtaý salasynda:
2018 jyldyń 20 jeltoqsandaǵy jaǵdaıy boıynsha halyq úshin 3 óńirde jylýǵa arnalǵan tarıfter tómendetildi, onyń ishinde:
Aqmola oblysy – 36,8% (116,1-den 73,4 teńgege/m2).
Soltústik Qazaqstan oblysy – 1,1% (114,7-den 113,4 teńgege/m2).
Shyǵys Qazaqstan oblysy (Semeı q.) – 2,8% (70,1-den68,2 teńgege/m2).
Odan basqa,2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap qalǵan 14 óńir úshin tarıfterdi Qaraǵandy oblysynda 2,2%-dan (103,1-den100,01 teńgege/m2) Túrkistan oblysynda 15,3%deıin (113,2-den 96 teńge/m2) tómendetý boljanyp otyr.
Nátıjesinde halyqtyń qarajatynyń únemdeýi jylýmen jabdyqtaý qyzmeti úshin 6 mlrd. teńgege jýyq quraıdy.
Sýmen jabdyqtaý salasynda:
2018 jyldyń 20 jeltoqsandaǵy jaı-kúıi boıynsha halyq úshin sýǵa arnalǵan tarıf Jambyl oblysynda22% (52,3-den 40,8 teńgege/3) tómendetildi.
Odan basqa, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap halyq úshin qalǵan 16 óńirde tarıfterdi tómendetý Pavlodar oblysynda 3%-dan (33,94-ten 32,92 teńgege/m3)Qyzylorda oblysynda 22,7% (54,6-dan 42,2 teńgege/m3) boljanyp otyr.
Sý burý salasynda:
2018 jyldyń 20 jeltoqsandaǵy jaı-kúıi boıynsha halyq úshin tarıf Jambyl oblysynda 0,4%-ǵa (16,4-den 16,3 teńgege/3) tómendetildi. Osy rette, Jambyl oblysyndaǵy tarıf Respýblıka boıynsha eń tómen ekenin atap ótý kerek.
Odan basqa, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap halyq úshin qalǵan 16 óńirde tarıfterdi Pavlodar oblysynda 3%-dan (20,78-den 20,16 teńgege/m3), Soltústik Qazaqstan oblysynda (69,47-den 67,39 teńgege/m3) jáne Aqtóbe oblysynda (64,14-den 62,17 teńgege/m3) 11,4%-ǵa deıin Qyzylorda oblysynda (54,07-den 47,91teńgege/m3) tómendetý boljanyp otyr.
Nátıjesinde halyqtyń qarajatynyń únemdeýi jalpy sýmen jabdyqtaý jáne sý burý qyzmeti úshin 2 mlrd. teńgeden astam quraıdy.
Gazben jabdyqtaý salasynda:
2019 jyldyń 1 qańtarynanbastap,boljamdyq tómendeý Mańǵystaý oblysynda 3,3%-dan (9,2-den 8,9 teńgege/m3) Almaty oblysynda 17,5% deıin (31,8-den 26,2 teńgege/m3)quraıdy.
Osy rette, halyq úshin gazǵa arnalǵan baǵany boljamdyq tómendetý ońtústik óńirlerde mynany quraıdy: Almaty qalasynda - 12%(29,8-den 26,3 teńge/m3), Shymkent qalasynda jáne Túrkistan oblysynda - 6% (30,7-den 28,9 teńgege/m3), Jambyl oblysynda 6% (24,3-ten 22,8 teńgege/m3).
Nátıjesinde halyqtyń qarajatynyń únemdeýi gazben jabdyqtaý qyzmeti úshin 5 mlrd. teńgege jýyq quraıdy.
Elektrmenmen jabdyqtaý salasynda:
Elektr energııasyn óńiraralyq deńgeıde jeliler boıynsha taratýdy júzege asyratyn «KEGOK» AQ-ǵa qatysty onyń tarıfi 2015 jyly bekitilgen 5 jyldyq shekti tarıf sheńberinde 2019 jyldyń1 qańtarynan bastap 12%-ǵa (2,4-ten 2,8 teńge/kVts) ósýi kerek.
Sonymen qatar, Monopolııaǵa qarsy komıtet «KEGOK» AQ-men birge 2019 jyldyń1 qańtarynan bastap, tarıftiń ósýin boldyrmaý jáne ony qoldanystaǵy deńgeıde 2,4 teńge/kVts qaldyrý týraly sheshim qabyldady.
Elektr energııasynyń bólshek baǵasyn tómendetýdiń negizgi faktory Energetıka mınıstrliginiń elektr energııasy stansııasynyń kóterme baǵasyn tómendetý bolyp tabylady, bólshek baǵa qurylymynda stansııalardyń kóterme baǵasynyń úlesi 60% jetedi.
2018 jylǵy 14 jeltoqsanda Energetıka mınıstrligi 2019 jylǵy 1 qańıarynan bastap, stansııalardaǵy elektr energııasynyń kóterme baǵalaryn 2019 jyldyń 1 qaǵtarynan bastap tómendetý týraly sheshim qabyldady.
Nátıjesinde, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap halyq úshin elektr energııasyna arnalǵan bólshek baǵany tómendetý Respýblıkanyń barlyq óńirlerinde kútilýde.
2018 jyldyń 20 jeltoqsandaǵy jaı-kúıi boıynsha halyq úshin elektr energııanyń baǵalarJambyl oblysynda 3,6%-ǵa (13,35-ten 12,86 teńge/kVts deıin) jáne Qyzylorda oblysynda 4%-ǵa (14,51-den 13,93teńge/kVts deıin) tómendetildi.
Halyq úshin bólshek baǵany boljamdyq tómendetý Almaty qalasynda1,7% (16,36-dan 16,08 teńgege/kVts deıin) Atyraý oblysynda 22,32% (5,31-den 4,12 teńgege/kVts deıin) qurady.
Osy rette, halyq úshin baǵany boljamdyq tómendetý Shymkent qalasynda jáne Túrkistan oblysynda - 6,8% (14,05-ten 13,09 teńgege/kVts).
Nátıjesinde halyqtyń qarajatynyń únemdeýi jalpy elektrmen jabdyqtaý qyzmeti úshin 7,8 mlrd. teńgege jýyq quraıdy.
Sondaı-aq, zańdy tulaǵalar úshin elektr energııasyna arnalǵan bólshek baǵalardy tómendetý 8 óńirde Almaty qalasynda 1,7%-dan (16,36-dan 16,08 teńgege/kVts deıin) Mańǵystaý oblysynda 18% (17,34-ten 14,10 teńgege/kVts deıin).
Jalpy tutynýshylardyń qarajat únemdeýi elektrmen jabdyqtaý qyzmeti úshin 14,5 mlrd. teńgege jýyq quraıdy.
Tutynýshylardyń tarıfterdiń tómendkýi nátıjesinde kommýnaldyq qyzmetter úshin qarajattardyń jalpy únemdeýi 27,5 mlrd. teńgege jýyq quraıdy.
Joǵarydaǵy tarıfterdi tómendetý qorytyndysynda aıyna ortasha halyqtyń kommýnaldyq qyzmetke tólem cheginiń kólemin tómendetýge (sýmen jabdyqtaý, sý burý, elektrmen jabdyqtaý, jylýmen jabdyqtaý jáne gazben jabdyqtaý) ákeledi.
Osyılasha, máselen, aýadany 60 m2-y 2 bólmeli páterde turyp jatqan 3 adamnan turatyn otbasynyń ortasha esep shotynyń tómendeýi mynadaı mólsherlerdi quraıdy.
Almaty qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin 14 483 teńge tóleıdi. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha tólem 13 128 teńgeni quraıdy nemese 1 353 teńgege tómendeıdi. Osylaısha, kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý 9 700 teńgeni quraıdy.
Astana qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin10 666 teńgeni quraıdy. 2019 jyldyń1 qańtarynan bastap jalpy alǵanda ortasha 9 604 teńgeni quraıdy nemese 1 062 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý9 000 teńgeni quraıdy.
Shymkent qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin13 788 teńgeni quraıdy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 12 447 teńgeni quraıdy nemese 1 340 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý10 000 teńgeni quraıdy.
Aqtóbe qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin11 405 teńgeni quraıdy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 10 336 teńgeni quraıdy nemese 1 068 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý9 000 teńgeni quraıdy.
О́skemen qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin6 654 teńgeni quraıdy.2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 6 341teńgeni quraıdy nemese 313 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý3000 teńgeni quraıdy.
Taraz qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin10 471 teńgeni quraıdy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 9 665 teńgeni quraıdy nemese 806 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý5 500 teńgeni quraıdy.
Oral qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin10 910 teńgeni quraıdy.2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 9 875 teńgeni quraıdy nemese 1 035 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý8 600 teńgeni quraıdy.
Qyzylorda qalasynda 9 153 teńgeni quraıdy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem8 288 teńgeni quraıdy nemese 865 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý7 000 teńgeni quraıdy.
Petropavl qalasynda ortasha eseppen kommýnaldyq qyzmetter úshin10 857 teńgeni quraıdy.2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ortasha jalpy tólem 10 474 teńgeni quraıdy nemese 383 teńgege tómendeıdi. Kommýnaldyq qyzmetterge tólem boıynsha jyldyq únemdeý4000 teńgeni quraıdy.
Memleket basshysy aǵymdaǵy jyldyń 7 qarashada ótken Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda sondaı-aq tabıǵı monopolııalar sýbektilerdiń qyzmetterge tarıfterdi qurýyn ashyqtyǵy bóliginde halyqpen keri baılanys joqtyǵyn atap kórsetti.
Bárine málim, 2018 jyldyń 12 qarashasynan bastap barlyq óńirlerde halyqpen keri baılanysty jaqsartý jumysy uıymdastyryldy, onyń nátıjeleri boıynsha turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyndaǵy problemalyq máseleler boıynsha buqaralyq aqparat quraldarynyń, Ákimdikterdiń, «Atameken» ulttyq kásipkerler platasynyń, «Nur-Otan» partııasynyń, qoǵamdyq birlestikterdiń jáne basqa múddeli organdardyń qatysýymen 102 qoǵamdyq qabyldaý ótkizildi, 2 791 adam qatysty.
О́tkizilip jatqan qoǵamdyq qabyldaýlarǵa qatysý múmkindigi joq tutynýshylar úshin «jedel jeli» telefondary jumys isteýde.
О́ńirler boıynsha«jedel jeli» telefondarynyń baılanys nómirlerin Monopolııaǵa qarsy komıtettiń saıtynda (http://kremzk.gov.kz/) bilýge bolady.
Sondaı-aq, buryn aıtyp ketkendeı, tarıfti qurýdyń ashyqtyǵyn, sondaı-aq monopolısterdiń tarıftik smetalaryn jáne ınvestısııalyq baǵdarlamalardy oryndaýyn baqylaýdy kúsheıtý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti Senatynyń qaraýynda jatqan «Tabıǵı monopolııalardy retteý» Zań jobasy ázirlengen, jáne ol mynany kózdeıdi:
1. Monopolıstterdiń tarıfti bekitýge arnalǵan ótinimin «Monopolıst» bazasy arqyly elektrondyq túrde onda barlyq negizdeýshi quraldardy ornalastyrýmen jáne tutynýshylardyń tolyq qol jetimdiligimen berý.TMRBjTQQK-da tıisti aqparattyq júıesi aǵymdaǵy jyldyń 1 shildesinen bastap engizildi.
Osy baza arqyly tutynýshylardyń engizgen usynystary keıinnen olardy jarııa tyńdaýlarda talqylaýmen júıelendiriletin bolady.
2. Monopolısttiń ınvestısııalyq baǵdarlamais-sharalaryn oryndaýdyń syrtqy tehnıkalyq aýdıti.
3. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy obektilerine ákimdikterdiń, buqaralyq aqparat quraldarynyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý qoǵamdarynyń (budan ári - TQQQ) ókilderiniń jáne tutynýshylardyń barýy arqyly ınvestısııalyq baǵdarlama is-sharalarynyń qoǵamdyq monıtorıngi.
4. Monopolıstterdiń buqaralyq aqparat quraldarynda ınvestısııalyq baǵdarlamanyń oryndalý barysy týraly aqparatty foto, beıne materıaldarmen qosa toqsan saıyn ornalastyrýy.
5. Monopolıstterdiń tutynýshylardyń aldynda tarıftik smetalardy jáne ınvestısııalyq baǵdarlamalardyń is-sharalaryn oryndaýy týraly jyl saıynǵy jarııa esepterdi ótkizýdi jarty jyldyq saıyn ótkizýge ótý.
6. TQQQ-nyń monopolıstterdiń tarıfterdi bekitýge arnalǵan ótinimderin, sondaı-aq tarıftik smetalar men ınvestısııalyq baǵdarlamalardy oryndaýy týraly esepti qaraýǵa qatysýy.
7. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi qoǵamdardy memlekettik bıýdjetten áleýmettik tapsyrys jelisi boıynsha olarǵa qoıylatyn biliktilik talaptaryn kúsheıtý arqyly qarjylandyrý (shtatta tájirıbeli zańgerler men ekonomıstterdiń, jumys tájirıbesiniń mindetti túrde bolýy), ol senimdi qorǵaý men tarıfterdi bekitý kezinde tutynýshylardyń quqyqtaryn jaqtaýdy qamtamasyz etedi.
8. Sýbektilerdiń óz ınternet-resýrsynda ınvestısııalyq baǵdarlamalardyń oryndalý barysy (obektilerdiń ornalasqan jeri, oryndalý satylary foto, beıne materıaldarymen qosa) týraly aqparatty ornalastyrý.
9. Ákimdikterdiń esepke alý quraldary joq tutynýshylar úshin kommýnaldyq qyzmetterdi tutyný normalaryn bekitýi kezinde jarııa tyńdaýlar ótkizýi.
Sonymen qatar bıznes ortany damytý jáne saýda qyzmetin retteý máseleleri jónindegi zań jobasyn Parlamenti Májilisiniń jumys toby maquldaǵan jáne Úkimetke tujyrymdaýǵa jiberilgen, olKásipkerlik kodekske monopolısterge tekserýler júrgizýtetikterin nyǵaıtatyn ózgerister engizýdi kózdeıdi.
Kezdesý sońynda BAQ-y ókilderiVıse-mınıstrgeqyzyqtyratyn suraqtardy qoıa aldy jáne olarǵa naqty jaýaptar ala aldy.