Baıtursyn baı turdy

Baıtursyn baı turdy

Almatydaǵy bes jyl jýrnalıstik oqýdan boıdaq oralǵaly turǵan Baı­tursynǵa qyzmettik tańdaý aldynan jamyrap qoıa bergenin qaıtersiń. О́zi ań-tań. Nendeı qadiri asypty? Ań­dyǵany  kitaphanalardyń ashylýy edi. Bir joly, jabylar tusynda báke­ne boıly ol kózge túsińkiremeı, oqý zalynda túnep qala jazdaǵan. Ábish, Rymǵalı, Qoǵabaılar da kitap «kemir­gishterdiń» soıynan edi, onyń myna jankeshtiligine qaıran qa­lysatyn. «Bes kýrs túgesilgenshe, bir qyzdyń belinen ustap, betine kúlimdeı qarap, bı bılemegen, jazǵanym-aı!»- dep Rymǵalı dosy aıtpaqshy, bıkesh ataýlydan nege sonsha bet-monshaǵy úzil­genine sanasy jetpepti. Qyzǵa naqa qarymsyz da emes-ti.

Almatydaǵy bes jyl jýrnalıstik oqýdan boıdaq oralǵaly turǵan Baı­tursynǵa qyzmettik tańdaý aldynan jamyrap qoıa bergenin qaıtersiń. О́zi ań-tań. Nendeı qadiri asypty? Ań­dyǵany  kitaphanalardyń ashylýy edi. Bir joly, jabylar tusynda báke­ne boıly ol kózge túsińkiremeı, oqý zalynda túnep qala jazdaǵan. Ábish, Rymǵalı, Qoǵabaılar da kitap «kemir­gishterdiń» soıynan edi, onyń myna jankeshtiligine qaıran qa­lysatyn. «Bes kýrs túgesilgenshe, bir qyzdyń belinen ustap, betine kúlimdeı qarap, bı bılemegen, jazǵanym-aı!»- dep Rymǵalı dosy aıtpaqshy, bıkesh ataýlydan nege sonsha bet-monshaǵy úzil­genine sanasy jetpepti. Qyzǵa naqa qarymsyz da emes-ti. Torǵaı mekte­bin­de oqyǵan on jylda ózge pysyqaılar atynan qyz­­daryna úzildirip, úzdiktirip óleńmen hat jazyp beretin. Sóıte-sóıte ózi de bir qolań shashtyǵa qalaı jyr arnap, sýretin sómkesinen tastamaıtyn kúıge jetkenin sezbeı qalǵan. Attestat alǵan keshte ǵana saýsaǵynyń shúldir shúmeginen sál qysyńqyrap, uıattan sazaryp ketken sabazyń. Sol quralaıdyń jalt etken janarynyń ushqyny stýdenttik shaqta da janyna tynyshtyq bermeı, elegzite elik­­­tirip, júzin qaraǵan aınasynan ózimen qo­sar­lana shyǵyp «umyt­pashy» dep jalbarynyp turyp alatyn boldy. Átirin jaǵynyp, dos jigitterimen álde bir selteńbaı júriske qamdanǵanymen, aınaǵa úńilgen sátte-aq sol jáýdiregen beıne úzilip túserdeı bop: «barmashy, barmashy»,– dep sybyrlap, jalynatyn. Eles-daýystyń ámirine lezde kón­genin ózi sezbeı qalady. Joldastarynan sytylyp, bólmede qalǵanyn, kó­ziniń jasyn kóldetip, tús kórip jat­qanyn keıin baǵamdaıdy. Osylaısha aldarqanyp, bes jyldyń moınyna sý quıylypty. Boı­daqtyq qolmen dıplom ustady.

Álgindeı qyzmettik kóp tańdaýdyń bir soqpaǵy jas mamandy Qaraǵandy oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» ga­zetine alyp keldi. Ysylý, qalyptasý, tamyrlaný kezeńderin sátti ótkerdi. Jalyndap jazǵandary jalyqtyrmaı oqylady. Talant tas jarmaı qoıa ma? Almatydaǵy «Lenınshil jas» (búgingi «Jas Alash» gazeti) basshylyǵy ony 1966 jyly Qostanaı oblysyna óziniń tilshisi etip jiberdi. Qýanyp ketti. Júregi lúp-lúp etti. Qostanaıdan ár­men ońtústik boılyqta, 500 shaqy­rym­daı jerde óziniń kindik qany tamǵan kári Torǵaıy qol bulǵar edi. Týǵan ólkesin aralap, maqala jazǵan jýrnalıste ne arman bolýshy edi. Sondaı sabyrly sezimge býlyqqan jyrshyl júregi bylaısha týlap qoıa bergen-tin: «Qadirińe jetpedim be, jettim be, Seni umytyp, qaıyrylmastan kettim be? Shirengende óziń turdyń arqada, Tiren­gende taıanyshym ettim de», – dep Tor­ǵaı jaqqa keýdesin kerip, saf aýasyn qo­maǵaılana jutqysy kelip, typyrshyp ketedi. Baıaǵy móldir janar tý-ý alystan qıyla qadalyp, janyn egilte túskende ózin qaıda qoıaryn bilmeı, degbir­siz­denedi. Tynshý tetigi óleń eken. «Bala kúnde bir qyzdy súıdim qatty, Súı­­gendiktiń belgisi muń bop batty…» – dep ernin ántek dirildetip, qoı kózinen sherin botalatyp, qalam ushynan tógilgen qusa jyrdy laqyl­datyp, tógip-tógip tastaıdy. Sonda ǵana jany jaı taýyp, ty­qyrshyǵany tyıylady. Sabasyna túsedi.

Jas tilshige syrt kóz qyzyqqysh, tańyrqaǵysh keledi eken. Onyń jybyr-jybyr júrisiniń ózine qumartyp qaraı­dy. Bir dosynyń Baıtursynnyń bet-álpetin Sholohovqa telip qoıýy­nyń da qısyny bar sekildi. Seldir shash, jazyq mańdaı, qoıý qas, tunjyr qabaq, sál-pál qus tumsyq, oǵan qosa kúlimsirep yr­jıǵandaǵy ántek ashyl­ǵan erninen marjandaı bop jarq ete­tin tisteri álgi ǵulama jazýshyny eske túsire qoıatyny bar. Boıy da bákene, shymyr asyqtaı úıirile qalady.

Al eregise qalsa, ony ońaılyqpen jibitý zordyń zory. Oblystyq bir al­qaly jıynda ana tiliniń taǵdyry tal­qyǵa tústi. Partııanyń qaharly kezi-tin. Ideolog-hatshy kópe-kórineý ógeı­sitilip júr­gen tildi jumaqqa kirgizip-aq qoıǵany.

Manadan beri tanaýy pysyldap, kózi oınaqshyp, óz-ózinen túshkirip, mazasy kete bastaǵan Baıtursyn ornynan turyp, hatshyǵa qazaqsha shúılikti:

– Ana tiliniń bolashaǵymen bulaı oınaýǵa bolmaıdy! – dedi dúr silkinip.

Zal ishi jaı túskendeı, zilmaýyr­lanyp ketti. Áne, naızaǵaı shart etti:

– Siz kimsiz? Qyzmet ornyńyz?

– «Lenınshil jastyń» tilshisimin!

– Qazirden bastap qyzmetińizben qoshtasa berińiz! –  dedi hatshy hanym oqtaý jutqandaı yzbarlanyp.

Baıtursyn bógelmedi. Zaldaǵy orys­tardyń, ana tilinen jurdaı qazaq­tardyń bótegesin jarǵandaı etip, aıtar oıyn jańǵaqsha shaqty. Qazaqsha kósilip tur. Ideolog-hatshynyń ana tiline qurmetin bir aýyz qazaqsha qa­ıyrmaǵanynan sezemiz-aý degendeı, ótkir qyjylyn ańǵartqanda, bıshikesh jetesine bul sóz endi jetkendeı, ter qysyp, býsanyp, doldandy deısiń…

Til úshin kúreskenniń jaǵy synbaıdy eken. Baıtursyn bedel jınady. Ana tili eptep bolsa da qyzmettik iske kirige bastady. Esesine, anaý hatshy áıeldi tildiń kıesi urdy. Qyzmeti ońbaı, laýazymynan oma­qasa qulady. Tilshini qyzmetten ketirem dep óńmeńdep júrip, ózi qazǵan orǵa ózi qulap tyndy.

Osy, qyzdar da qyzyq! Jazýǵa dendep otyra bergenin ańdyp turǵandaı-aq, qo­ńyraý shalady. Tanysqysy keledi. Eki bólmeli syńǵyrlaǵan páter alǵanynan da habardar-aý, sirá… О́tken jolǵy Ǵafý Qaıyrbekovpen bolǵan kezdesýden soń qońyraý tipti órship ketti. Sózderi tátti. «Tilderi odan ármen shyǵar» dep Baı­tursyn jutynyp qoıady. Tań­syq kó­ńilderin qalaı únemi shegere berersiń. Bir-eki boıjetken kelip ketken. Daǵaradaı qos bólmege soıaý kir­pikterin qaqpaı uzaq qarady da zytyp otyrdy. Báli, munysy nesi? «Álde osylar meni shirigen baıǵa balap kelip júr me eken?» degen oı sýmań ete qalsyn. Kúlki qysty. Bári Ǵafańnyń bir aýyz sózinen tarqatylyp jatqandaı eken. Sol kezdesýde aýyzdyǵymen alysyp, aǵyn­dap turyp: «Myna Baıtursyn óziniń atyna saı baı turady. Áı, shyqqyr kóz­deriń shyqpaǵyr, qyzdar-aý, qaıda qarap júr­sińder? Baı jigitti boıdaq­tyqtan qut­qar­sańdarshy!» dep atoılap jibergen. Sol-aq eken «qutqarýshylar» qaptady kep. Edenge gazet tósep jata ketetin jigittiń bir sháınegi, bir-eki kesesi jáne sonsha róm­kesi bar ekenin kórgender kózderi basyrlanyp, baǵjań etetin. Tek, turaqtap qalǵan bireýi ǵana boldy. Esimi – Gúlnár! Ony ózi qolqalap ertip ákelgen-tin.

– Mine, biz baı turamyz!– dedi esikten Gúlnárdi qaqpaqyldap, demep kirgizgen Baıtursyn.

– О́te baı ekensiz! – dedi qyz jymıyp.

– Alla maǵan «baı tursyn» dep bo­lashaqtan úmitti etip aıtqan ǵoı, – Baıtursyn aqtalyp jatyr.

– Túsinem, senem, úmittenem, – dedi qyz odan ármen jaıdarylanyp.

Sol-aq eken, Baıtursyn kermeleı ber­gen qos qolyn bosaǵadan bosatyp, túsirip jiberdi… «Men de saǵan senem!» dep úzdikkisi kep ketti.

Osy Gúlnármen otyz bes jyl otasty. Sattar men Muhtardan nemereler súıdi. Reti kep tursa da úıdi de kóp ózgertpedi. Mine, mynaý tórt bólmeli páter. Bálkim, shýaqty shańyraǵynyń ózine tıesili sońǵy beketi de osy shyǵar?

Ol otbasyn qyzǵyshtaı qoryp, ómir­ge qumartyp júretin. Issaparǵa attanarda Gúlnárin ishteı aımalap, bylaı shyǵa bere saǵynyshtan jazbaq bolǵan maqa­lasynyń jelisin esten shyǵaryp alatynyna úreı­lenetin… Al eriniń ózin qalaı jaqsy kóre­tinin keıde túsinbeı dal bolatyn Gúlnár áregidik pushaıman hal keshetin. «О́zi, meni súıe me eken?» – dep dúdámaldyqpen oı kesh­kende, júregi aýzyna tyǵylady. Bir joly: «Súıseń meni, úıde tiske basar qyzyl joq, arzan baǵasyna ala kelseń ne etedi?» dep issaparǵa onyń únsiz ýádesin alǵandaı bop shyǵaryp salǵany esinde. Bákesi basyn sıpap qurqol oralyp tur. Par­torgtyń 5 keli san etti kóliginiń júk bóligine salyp jatqanyn sezip qalyp, aldyrtyp tastapty… «Meni súımeı­tini­ńe kózim endi ábden jetti» dep Gúlnár bir jaǵy nazdana, bir jaǵy ishi ýdaı ashyp jymıypty da qoıypty.

Syqıǵan «SQ»-ǵa («Sosıalıstik Qa­zaqstan» gazeti) 1972 jyly Qostanaı oblysy boıynsha menshikti tilshi bolyp qabyldanǵanda, Baıtursyn otyz úsh jasta edi. Onyń minezi, bolmys-bitimi «SQ» úshin jaratylǵandaı kórinetin. Birtoǵa. Ishinde ne ólip jatqanyn bilý qıyn. Jaqsy maqala jazyp, shyqqanyn kór­gen­de ǵana, bireýler razylyq tanyta qalsa, sál keń­kildep kúlip alady. Boldy. Arǵy­sy – tuńǵıyq! Syrly álem, jumbaq álem…

Táýelsizdiktiń nur-shýaǵymen «SQ»-nyń tońy jibip «Egemen» («Egemen Qa­zaqstan» gazeti) atalyp, eldik múdde alǵy kezekke batyl qoıylǵan tusta Baıtursyn Ilııas naǵyz shabytty shaǵyna engen edi. Burynǵy amalsyz buıyǵylyq býyrqanǵan kúıge ulasty. Júregin tyr­nalaǵan jer, til, dil, rýh, ulttyq namys máseleleri qa­lamyna kedergisiz ilinip, kúrmeýi sheshimin taýyp jatty. Nátıjesi ile kórinbese de, qopara jazyp, elge qulaǵdar etýdi asyl paryzym dep paıymdady. Osy kúres­kerligimen kóp utysqa shyqqanyn eli bilip, baǵalap júr, búginde.

Qaıbir ortada da «Egemendi» tilshilik shyńyndaı etip qalyptastyrdy. Baıtur­synnyń pikirinsiz qandaı májilistiń de shyraıy kirmeıtindeı bop aldy. «Tilshi ne der eken?» dep onyń aýzyna qaraı­dy. Ondaıda tartynbaıdy. Týra sózine qarap, qyńyr kisi eken dep týlaǵandar da kezikti. Keıin jazǵanyn oqyǵanda odan ótken aqylman, ultqa janashyr, eliniń erteńine eleńdeıtin elgezek joq ekenine kózderi jete túsedi.

– Jer-sýdyń baıyrǵy ataýlaryn qal­pyna keltirýge nemquraıdy qaramaýy­myz kerek! – dep bir májiliste ol mańyz­dy sóz bastady. – «Qostanaı» ataýynyń ózin tarıhı shyndyq turǵysynan bezbendeı almaı júrmiz. Al oblys aımaǵyn alsaq she? Murty buzylmaı tur…

Ertesine oblystyq ákimshilikten til­shige onomastıkalyq turǵydan baıyp­talǵan birqydyrý anyqtamalyq qujat­tar tabys etildi. Sonyń negizinde baıypty maqalalar jazylyp, «shoqyndy» ataýlardyń qazaqy óńi kire bastaǵan edi.

Jerdi satý, menshikteý týraly otqa maı quıyla bastaǵanda, Baıtursyn sol kezdegi oblys ákimi О́mirzaq Shókeevpen uzaq syrlasyp, «Egemenge» túıindi oılarymen shyq­ty. Mundaı jedeǵabyldyq jer taǵ­dyryna qatysty atústi sheshim qabyl­daýdan saqtandyrǵan. Sol sebepti de bolar ultjandy О́mekeń: «Baıtursyn meniń qoǵamdyq keńesshim sekildi edi» dep árkez razylyqpen aıtyp júretin. Tilshige budan artyq qurmet bolar ma?

Al tyń jáne tyńaıǵan jer máse­lesine kelgende ol táýelsizdik jyldary jaq ashpaı qoıdy. Ashqysy kep júrgen… Zerttep, qapysyz daıyndyqpen, sony derekpen tosyn túren salmaqshy edi-aý. Burynǵy jazǵandarynda ulttyq turǵy­dan betti basatyn «áttegen-aılary» bar ekendigine ber­tinde moıyn usynatyn. «Tyńnyń ber­geni, kórkeıtkeni, gúldent­keni, bir tilmen túr­lentkeni, jalpy jarylqaǵany, t.b. «jasam­pazdyqtary» – tún ishinde búıregimdi bú­retin boldy», – dep kúndeligine túrtip qoıypty. Jaza baspaıtyn qalamger bar ma? «Tyń túlek­teri» kitaby daıyndalyp jatqanda «Ja­lyn» baspasynyń dırektory Qal­darbek Naımanbaev jınaq kólemin 8 baspa tabaqqa jetkizbek bolyp Baıtur­syndy úıinen de, túzden de sham alyp izdes­tiripti. Tabylmapty. Tappaı qoıǵa­ny­nyń syry bar. Telefon bezildeı jó­nelgende «úıde joq deńder» dep páter ishin kezip ketedi eken. Sondaǵysy – tyń týraly kitabynyń qarnyn qampıtqysy kel­megendikten… Partııa aıdaýymen asy­ra sil­tep, tyńdy jumaqqa teńes­tirip qoı­ǵandaı arlanyp, qasıetti qalam aldyn­daǵy antyn buzǵandaı búgejekteı bere­tin. Basqa bireý bolsa, bas paıdasymen baspanyń yǵyna jyǵyla keter edi-aý!..

Tulǵalar bir-birine janasyp jú­re­tindeı qasıetpen sýarylǵandaı. Mu­nyń jarqyn mysalyn sol Qostanaıdyń namysyn jyrtyp, abyroıyn asqaq­tat­qan ulttyń qos janashyry rektor Zul­qarnaı Aldamjaruly men jazýshy-jýrnalıst Baıtursyn Ilııas qoltyqtasa júrip kórsetken edi. Ekeýara uzaq pikir­lesip, syrlasatyn.

– Ult ustazy Ahmet Baıtursynovqa eskertkish ornatyp, esimin ózińiz basqa­ratyn ýnıversıtetke alyp berdińiz,– dep Baıtursyn Zekeńe qarata bir úlken áńgimeni bastaıtyn syńaı tanytty.– Bir usynysym bar edi, Zeke!

– Eger sol usynysyń meniń kó­ke­ıimdegimen dóp kelse qaıter edik?!– dep Zekeń myna qalamger inisiniń oıyn to­qyp qoıǵandaı, áldebir boljaǵysh áýes­tigine basty, qyzyq bolsyn degendeı.

– Shynynda qaıter edik?

– Men bilsem, Ahań murasyn tere­ńirek zerttegiń kelip júr-aý!

– Qudaıaqy, jan balasyna aıtpa­ǵan syrym edi, Zeke!

– Sezemin. О́zimniń oı-túısigim sybyrlady. Seniń Ahań týraly tolyq­qan­dy tyń dúnıe jazýǵa umtylmaýyń múm­kin emes qoı.

– Ras, Zeke! Bar yntammen soǵan qulap júrmin.

– Endeshe, meni mazalaǵan da Ahań joly edi, – dep rektor tilshige meıir­lene qarady. – Oıymyz dóp túsipti. «Aq jol» atty ǵylymı-zertteý ekspedısııasyn jasaqtap, qarjylandyryp bereıin. О́ziń basqaryp Ahańnyń týǵan jerine attanyp ketińder. Jaraı ma?

– Jaraıdy, – dedi Baıtursyn usy­nys aıtam dep ózinikinen beter usy­nysqa tap bolǵanyna sener-senbesin bilmeı.

Nátıjesinde «Altyn besik» atty tamasha tarıhı-shejirelik kitap týdy. Bul týyndy Ahmettanýǵa qosylǵan sú­beli úles retinde baǵalandy. Tereńirek qaýzaı tússe, romanǵa ulasatyn túri bar. Osyny oılaǵanda Baıtursyn jú­regi atqylanyp ketedi… Sóreden óziniń «Oralý» atty jyr jınaǵyn alyp, betterin shydamsyzdana paraqtaı bastady.

… Osy jupyny tórt bólmeli páteri sońǵy turaǵy bolyp qalatyn-aq shy­ǵar. Ondaǵan jyldarǵa sozylǵan sýsamyr syrqaty dármen-kúshin kemirip jatqan­daı. Júdep-jadap, álsizdenip, borkemik­tenip barady. Ýnıversıtettegi «Egemen Qazaqstan» atty dárisin (osy gazettiń laboratorııasyn ashýdy murat etken) áreń-máreń, súıretilip oqyp júr. Baıaǵyda uly Áýezovten dáris tyńdaǵan balaýsa júrek, qataıǵan shaǵynda qanshalyqty bul­qynǵanymen dármensiz, áldenege dil­gir… Úıge saldyrap qaıtady. Qajyp qal­ǵan. Zeınet­kerlikke shyqqan bir jyl bede­rinde qatty berilip, jan qumarynan shy­ǵyp júrgeni – osy oqytýshylyq pen bala jastan baýyr basqan óleń qudi­retine tabyna túsý. Júregi jyrlaýdan tynbaıdy. Mine, áriptesi kóńilin suraýǵa kelgen eken, «Skorosshıvatel» papke­sine kompıýterge basyp, tigip qoı­ǵan óleń­deriniń ár tusynan oqı bastady. «Mahabbattyń qaıǵy-muńyn jep turyp, Mahabbattan tabar ediń tek­tilik!» dep kózi ushqyndana jónelip edi, jótel qy­syp, kókiregi syryldap, dybyssyz qaldy.

– Bizdiń kúı osy.., – dedi Bákeń moıyp. Beti-júzi ońǵan, jaǵy sýalǵan.

Sóziniń arǵy jaǵynda ózge de óki­nish, áldene qyjyl jatqany sezi­ledi. Álde, osy názik minezdi jaratylystyń jan-dúnıesin oırandap ketken, abyroıyna qylaý tú­sirgen qısynsyz jaıt­tardy bi­letindikten be eken, áı­teýir, kóńil suraý­ǵa kelgen bul azamat, ózinen-ózi qýys­tanyp, Bákeńniń sońǵy kezde densaý­lyǵynyń kúrt nasharlaýyn ár saqqa júgirtip, «ómirde qateles­peıtinder, sirá, joq shyǵar…» degendeı túıindi oıǵa tirelip qalypty.

– Torǵaılyǵym! – dedi bir kezde Bá­keń álsizdikten jumyla túsken qa­baǵyn ázer qımyldatyp ashyp. – Sen shalǵaıda júrseń de meniń myna ómir­de qudaı uryp, shalys basqa­nymdy estip-bilgen shyǵarsyń. Pendemiz ǵoı. Bir sary ýyzdy laýazym jaǵynan súıemeldeımin dep, opynyp qaldym. Qas-jaýlarym kóbeıdi. Solaı bolýy zańdy eken… Keshegi dos-jarandarym at-tondaryn ala qashysty… Maǵan qatysty oryndy-orynsyz ǵaıbat­taý maqalalar qardaı borady. О́zimnen sóıtip túńildim! О́mirdegi jalǵyz qateligim osy boldy… Kadr máselesine beker aralasyppyn, ábden júnjip bit­tim… Biraq basty baqytym – ómir­degi tabandy jeńisim jazý boldy! Soǵan táýbe!

«Osy Bákeń ne dep ketti?» dep abyrjydy kóńil suraı kelgen azamat. Barshasyn túgendep aıtpasa da dostary – Ábishteı zańǵardyń mereıtoıyn shash­baý­laǵan, Rymǵalıdaı tulǵaǵa ákesinen qalǵan kúmis shaqshasyn «Abaı – 125» toıynda syılaǵan, bala­lyqtyń ińkári Qoǵabaıdaı arysyna máńgilik mahabbatyn arnaǵan osynaý jýrnalıstıkanyń jaýyr torysy, aqyn­dyq álemi ózgeshe syrshyl, ǵa­lym­dyq tegeýrini myqty, jazýshy­lyǵy jan jadyratatyn eldik tulǵa eshqashan alasarmaýy tıis edi ǵoı… Álde, pendeler aryzdasar aldyndaǵy alasarý arqyly bıiktep kete me eken? Solaı shyǵar, bálkim? Baqılyq bolǵan soń shyqqan «Patsha kóńil» atty ekinshi jyr jınaǵy, ýnıversıtettegi bir stı­pendııanyń óz esimimen atalatyny, t.b. este qalarlyq eleýli oqıǵalar Baıtur­syndy umyttyrmasy kádik qoı!..

«Saǵan arnap jyr jazýǵa tol­ǵan­dym, Tolǵandym da, qalamymdy qolǵa aldym. Saırap turǵan Uly qazaq tilinen, Saǵan laıyq sóz taba almaı, qorlandym!» – dep báıek bolǵan óziniń bal mahabbaty Gúlnárine: «Sen, ákeden jalǵyzsyń ǵoı. Qasyna baryp jan­taıar­syń», – depti sońǵy demi úzilerde ósıettep.

…Solaı bolypty da. Baıtursyn qalada, Gúlnár dalada máńgilik tynystap jatyr!

Qaısar ÁLIM,

«Egemen Qazaqstan».