Bıyl álemdik naryqta baǵaly metaldardyń quny ósedi. Bul týraly BMO Capital Markets sarapshylary habarlady. 2019 jyldyń alǵashqy jartysynda 1 ýnsııa altynnyń baǵasy 1260 dollardyń tóńiregine turaqtaýǵa tıis. Úshinshi toqsanda 1300 dollarǵa kóterilip, jyl sońyndaǵy kórsetkish 1270 dollar shamasynda bolady degen boljam bar.
Altyn qymbattaıdy
Sarapshylar baǵaly metaldarǵa qatysty boljamdarynyń optımızmge toly ekenin aıtady. Túrli-tústi metaldar naryǵy ótken jyly makroekonomıkalyq daýyldyń soqqysyna tap bolǵany baǵaǵa biraz ózgeris engizdi. Byltyr kúzge deıin dollar baǵamy men Federaldyq rezervtik júıe mólsherlemesi turaqty túrde kóterilip, álem elderindegi ortalyq bankterden altyn satyp alý qarqyny aıtarlyqtaı tómendegen. Buǵan qosa ınflıasııa, suranystyń álsireýi jáne ózge de qarjy salasynyń kúrmeýi qıyn máseleleri baǵaly metall qunynyń arzandaýyna áser etken edi. Soǵan qaramastan bıyl bul salaǵa ekonomıkasy basybaıly táýeldi elder úshin tıimdi bolatyn túri bar. Atap aıtqanda, jahandyq geosaıası jaǵdaı men túrli táýekelderdiń basymdyǵy makroekonomıkalyq aktıvterdiń turaqtalýyna, onyń ishinde altyn baǵasynyń qalypty deńgeıde saqtalýyna múmkindik berýge tıis. Birtindep dollar baǵamy tómendep, esesine baǵaly metall qunyna belgilengen meje kóterile túsedi. Tek birqatar damýshy elder tarapynan suranys tómendeýi múmkin.
Bıyl kúmistiń 1 ýnsııasynyń quny 16 dollar shamasynda bolmaq. Iаǵnı, buǵan deıingi boljamnan 2 paıyzǵa tómen meje bekitilip otyr. Bir aıta keterligi, kúmistiń álemdik naryqtaǵy baǵasy ótken jyldyń sońynda birden 13 paıyzǵa arzandaǵan edi.
Baǵaly metaldar naryǵynyń sarapshysy Oksana Lýkıcheva da 2019 jyly palladıı 28%-ǵa, al altyn 3%-ǵa deıin qymbattaýy múmkin ekendigin aıtady. Kerisinshe, kúmis pen platına quny tómendeıdi dep kútilýde. Onyń aıtýynsha, 1 ýnsııaǵa baǵasy – 1252 AQSh dollary, kúmis 14,80 dollar shamasynda bolady.
− Baǵaly metaldar naryǵyna áser etetin negizgi faktor – AQSh Federaldyq rezerv júıesiniń saıasaty. Eger bıyl paıyzdyq mólsherleme men baǵalardy jyldyń sońyna qaraı kóterýdi qarastyrsa, bul baǵaly metaldar naryǵy úshin myqty qoldaý bolady, – dedi sarapshy.
Kúmis kúsheıýi múmkin
O.Lýkıcheva altynǵa ınvestısııany ýnsııasyna 1200 dollar bolǵan kezde salǵan tıimdi dep sanaıdy, ondaı jaǵdaıda onyń quny 1300 dollarǵa deıin kóteriledi deýge negiz bar. Al kúmiske ınvestısııa quımaǵan jón, sebebi ónerkásiptik qoldanystyń úlesi óte joǵary. Sonymen qatar sarapshy altynǵa degen suranys ınflıasııaǵa ushyraǵan ekonomıkada, sondaı-aq sanksııa nemese geosaıasat qysymyna tap bolǵan aımaqtarda joǵary bolatyny baıqalatynyn aıtyp otyr.
Dese de, enshisindegi kúmiske qatysty jaǵymdy boljamdar da bar. Blue Line Futures Prezıdenti Bıll Baýrch:
– Byltyrǵy sátsizdikke qaramastan, kúmis óziniń óndiristik áserinen qutylyp, 2019 jyly onyń baǵasynyń ósim kórsetkishi altynnan asyp, monetarlyq metalǵa aınalady dep kútilýde. О́ıtkeni AQSh dollary Federaldyq rezervtiń jumysyna baılanysty álsireýi múmkin. Altynnyń jaǵdaıy jaqsarsa, ol kúmiske de oń yqpal etýi kerek, – deıdi.
Fransııanyń Natixis banki taratqan aqparat boıynsha kúmistiń baǵasy ári ketkende 18 dollarǵa jetedi, ortasha eseppen 16 AQSh dollary shamasynda saqtalady. Dál osyndaı mejeli boljamdy belgilep otyrǵan gollandııalyq bank ABN AMRO keltirgen aqparatqa súıensek, ortasha eseppen alǵanda kúmis quny ýnsııasyna 16,60 dollar bolmaq.
Baǵaly metaldar sarapshysy Bernard Dahdanyń paıymdaýynsha, kúmiske degen suranys óndiristik sıpattan bólek, jekeleı suranys turǵysynan da artýy bek múmkin. Sarapshy soǵan saı baǵa da kóterilýge tıis ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bıyl altynmen qosa kúmistiń de jaǵdaıy jaqsarýy ábden múmkin.
Investorlar úshin aıtylǵan árbir boljam men paıymnyń mańyzdy ekeni túsinikti. Osy rette gollandııalyq banktiń valıýta jáne baǵaly metaldar naryǵynyń úılestirýshisi Djordjet Bole ınvestorlar baǵaly metalǵa qarjy quıǵannan utpasa, utylmaıtynyn jetkizedi. Ol oblıgasııalar boıynsha kiristiń tómendeýi men AQSh dollarynyń álsireýi kúmis baǵasy úshin oń faktor ekenin mysalǵa keltirdi.
Qarjy salasynyń belsendileri bul aqparattardy tıimdi paıdalanyp, keler jyly salynǵan ınvestısııalar nátıjesinde baǵaly metaldar quny kóteriledi degen boljam bar.
Platınaǵa suranys artady
Taıaýda dúnıejúzilik ınvestısııalyq keńes avtokólik óndirýshiler tarapynan suranystyń tómendeýi saldarynan platına baǵasy arzandaýy múmkin degen boljam jasaǵan-dy. О́tken jyly platınanyń 1 ýnsııasy 505 myń dollar bolsa, bıyl 455 myń shamasynda bolmaq.
Atalǵan keńes júrgizgen saraptamaǵa sáıkes, negizinen dızeldi qozǵaltqyshtar úshin avtokatalızatorlarda paıdalanylatyn platına qazir qoldanystan shyǵaryla bastaǵan. Onyń negizgi sebebi benzındi qozǵaltqyshy bar avtomobılderdiń naryqtaǵy úlesi kemigenimen baılanysty. Onyń ústine mundaı kólik quraldaryn óndirýshiler baǵasy jaǵynan arzanǵa túskendikten palladııdi kóbirek qoldana bastaǵan kórinedi.
Esesine, ónerkásiptik sektor bıyl platınaǵa degen suranysty arttyrýy yqtımal. Atap aıtqanda, munaı óńdeý jáne shyny óndirý salasynda aıtarlyqtaı ósim bolmaq. Sáıkesinshe, bul baǵaly metaldy Qytaı men Soltústik Amerıka elderiniń naryǵy kóbirek satyp alýǵa nıetti. Atalǵan elderde óndiristik saladan bólek, hımııa sektorynda da platınaǵa suranys artady.
Qazirgi tańda platınaǵa degen ınvestısııalyq suranys kólemi 250 myń ýnsııa mólsherinde. Eger bırjalyq qorlar ulǵaısa, baǵa da sharyqtaýy múmkin. Ázirge bul baǵaly metall baǵasynyń ósim kórsetkishi altynmen jáne palladıımen salystyrǵanda tómenirek bolady degen boljam jasalyp otyr.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»