Senbi, 18 aqpan 2012 7:53
Túrkimen aǵaıyndar tańdaýy ózgermeıdi
О́tken jeksenbide Túrkimenstanda prezıdent saılaýy bolyp, jurt kútkendeı, qazirgi el prezıdenti Ǵurbanǵuly Berdymuhamedov qaıta saılandy. Ony jaqtap, saılaýǵa qatysqandardyń 97 paıyzy daýys berdi.
Bul jaıynda gazetimizde buryn da habar jarııalansa da, kórshi aǵaıyn eldegi bul eleýli oqıǵaǵa tolyǵyraq toqtalýdy jón sanadyq. Qalaı degende de, eldiń basshysyn saılaý, onyń qalaı ótkendigi sol eldegi saıası ahýaldy ańǵartady.
Senbi, 18 aqpan 2012 7:53
Túrkimen aǵaıyndar tańdaýy ózgermeıdi
О́tken jeksenbide Túrkimenstanda prezıdent saılaýy bolyp, jurt kútkendeı, qazirgi el prezıdenti Ǵurbanǵuly Berdymuhamedov qaıta saılandy. Ony jaqtap, saılaýǵa qatysqandardyń 97 paıyzy daýys berdi.
Bul jaıynda gazetimizde buryn da habar jarııalansa da, kórshi aǵaıyn eldegi bul eleýli oqıǵaǵa tolyǵyraq toqtalýdy jón sanadyq. Qalaı degende de, eldiń basshysyn saılaý, onyń qalaı ótkendigi sol eldegi saıası ahýaldy ańǵartady.
Kóp jurt, ásirese, batystaǵylar demokratııa degendi kóbine eldegi qyrqysqan kúreske balaıtyny bar. Ondaı kúres joq eken, demokratııa joq degen paıym jasaıdy. Halyqtyń mentalıteti, olarǵa tán minez-qulyq esepke alynbaıdy. Bılik bolǵan soń, oǵan sózsiz qarsylyq bolýǵa tıis jáne ol qalaı da kórinis tabýǵa tıisteı kóredi. Al Túrkimenstanda ondaı qyrqysqan qaqtyǵystar joq. Ony tipti halyqaralyq ájeptáýir bedeldi uıymdar da úlken kemshilik sanaıdy. Solaı baǵalaǵan EQYU bul eldegi prezıdent saılaýyna óz baıqaýshylaryn jiberýden de bas tartty. Qoıatyn kinási – eýropalyq talapqa saı ózgermedińder deıdi.
Baıqaýshylar BUU-dan, TMD-dan keldi. Ras, kóp emes – bar-joǵy 63 adam. Olardyń pikiri oń, saılaý «zańǵa saı ashyq ta jarııalylyq jaǵdaıynda» ótken. Saılaýǵa 8 úmitker túsken. Naýqan kezinde barlyǵyna birdeı múmkindik berilgen. Biraq jurttyń yqylasy qazirgi prezıdentke aýǵany anyq.
Daýysty sanaýda burmalaýshylyq boldy degen narazylyq ta túspegen. Jalpy daýys berýde, ony sanaýda burmalaýshylyqqa jol berildi degen kúdik te joq.
Al jurt nege Berdymuhamedovke daýys berdi degen saýal tóńireginde biraz pikir qozǵaýǵa bolar. Túrkimen aǵaıyndar «qyzý» demokratııaǵa áli boı aldyra qoımaǵan, jalpy shyǵys halyqtary, onyń ishinde musylman qaýymyna tán basshyǵa qurmet sezimi olarda kúshtirek. Sonan soń da el tynysh. Bul elge ázirge «ártúrli revolıýsııalardyń» ushqyny jete qoıǵan joq. Eki jaq bolyp, bılikke talasýdan, basshylarynyń jaǵasynan alyp, taǵynan qulatý áreketterinen bul el aman. Al eldegi turaqtylyq, qalypty jaǵdaıdy jurt qazirgi prezıdenttiń atymen baılanystyrady.
Eń bastysy, eldiń ekonomıkasy damý ústinde. Alla taǵala túrkimen jerin baılyqqa keneltken bolsa, el basshylyǵy ony halqynyń múddesine jaratyp otyr. Sodan da halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy bir sydyrǵy jaqsy.
Bul el beıtarap saıasat ustanady. Eshkimge bes beresisi, alty alasysy joq. Jaqyndaǵylarmen óz aldyna, alystaǵylarmen de aralasady. Onyń baılyǵyna búkil Eýropa kóz tikse, Qytaıǵa qaraı gaz qubyrlary tartylǵan. Kóz tikkende, sol baılyqty tartyp alý emes, seriktes bolýdy, jaqsy qarym-qatynasta bolýdy oılaıdy.
Osydan bes jyl buryn alǵash ret Túrkimenstan halqy Ǵurbanǵuly Berdymuhamedovke senim artsa, sol senimderi aqtalǵan soń, ony taǵy da jalǵastyryp otyr.
Dúnıeni búldirgennen qarjy kóbeımeıdi
Grekııadaǵy ekonomıkalyq jaǵdaıǵa jurttyń kózi úırengen. Sóıtse de, ondaǵy saıası jaǵdaıǵa kóz úıretý qıyn. El qarjy tapshylyǵynan kúıreý aldynda. Al eldiń saıası belsendiligi kúshtirek, ıaǵnı kózi ashyq degen bóligi qarsylyq áreketterge shyǵyp, dúnıeni qıratyp, onsyz da kúızelgen elge zııan keltirgenine tańdanasyń.
Grekııada osyndaı jaǵdaı qalyptasyp otyr. О́tken daǵdarys bar, sirá, sol kezde úkimettiń durys jol tańdaı bilmegeni bar, el asa kúrdeli qarjy daǵdarysyna ushyrady. Odan shyǵýdyń jalǵyz joly ǵana belgili – basqalardan qarjy alyp, keıin odan qutylý úshin beldikti qysyp býynýǵa týra keledi. Eldiń qaıtadan eńsesi kóterilýi úshin biraz qıyndyqqa shydaý da kerek jáne sol qıyndyqtan shyǵý isine belsene qatysý, elin súıgen azamattyń paryzy ispettes.
Basqa jol joq. Qaıta osy joldyń tabylǵany, qınalǵanda qaryzdan bolysatyn dostardyń bolǵany, Eýroodaq deıtin ortaq úıdiń qamqorlyǵy el baǵy dersiń. Qaryz berip qana qoıǵan joq, kóp qaryzdaryn keshirip te otyr. Endi sol qamqor bolǵandardyń biraz talabyn oryndaý da kerek.
Bul jol jaı tańdala salǵan joq. Muny Grekııanyń ózi ǵana emes, búkil Eýropa talqylady. Ataqty ǵalymdar, sarapshylar, osy salanyń bilgirleri, el basqarǵan qaıratkerler bas qatyrdy. Grekııanyń kúıreýden qutylar joly osy, dedi. Parlamentte talqylandy, depýtattar demalys, uıqyny qoıyp, ótken senbi, jeksenbi kúnderi uzaq aıtysyp baryp, dúısenbi kúnge qaraǵan túnde ǵana Eýroodaq jáne Halyqaralyq valıýta qorynan jańa nesıe alý týraly qujat qabyldady. Oǵan májiliske qatysqan 278 depýtattyń 199-y daýys berdi, 74-i qarsy boldy, 5-i qalys qaldy.
Bul qadamǵa úkimettiń de, parlamenttiń de amalsyz barǵany, el múddesi úshin barǵany daýsyz. Jalaqy 22 paıyzǵa, zeınetaqy 7-15 paıyzǵa azaıady. Dárige jumsalatyn qarjy 1,076 mıllıard eýroǵa, qorǵanys shyǵyny 300 mıllıon eýroǵa, jergilikti ákimshilik qajetin óteıtin qarjy 270 mıllıon eýroǵa kemıdi. Qıyn. Biraq oǵan barmasqa amal joq.
Kim biledi, osynaý májbúrlilikti túsingender de bar shyǵar, biraq túsinbegenderdiń kóp ekenin sol Grekııada osynaý kúnderde taspen, taıaqpen qarýlanyp, polısııaǵa shabýyl jasaǵandarǵa, ǵımarattardy qıratqandarǵa, oǵan ot qoıyp órtegenderge qarap ańǵarýǵa bolar edi. 40-tan astam dúken, bank, kafe, basqa da nysandar otqa orandy. Olardyń quny ondaǵan, júzdegen myń eýrony quraıdy. Sol qarjy dál qazir basqadan góri grekterge kerek-aq edi. Ekonomıkalyq shyǵyn óz aldyna, osy kúnderde talaı adam jaralanyp, aýrýhanaǵa jetkizilgen.
Osynyń bári nege kerek edi? Sol jappaı buzaqylyqtan jaǵdaı jaqsara ma? Úkimettiń halyqtan jasyrǵan qarjysy ashyla ma? Osynaý buzaqylyq áreketten qorqyp, úkimet jurttyń jalaqysyn, zeınetaqysyn kóbeıte me? Kerisinshe, burynǵy jetpeı jatqan qarjynyń kólemi kóbeıe túser.
Qazir kóp jerde qıt etse, alǵashqy jabaıy adamdaı taspen qarýlanyp, kózge túsken dúnıeni búldirý dertke aınalǵandaı. Ony órkenıettiń kórinisi deı almasyń anyq.
Mamadııar JAQYP.