Juma, 22 maýsym 2012 8:26
El azamattarynyń asqaq armany astanamen astasyp jatqandyqtan jańa elordamyz Astana alymy asqar shyńdardan asyp tústi. Bul búgingi halqymyzdyń armany men úkili úmitiniń shyndyqqa ulasyp, elimizdegi teńdessiz uly isterdiń naqty kýási bolǵandyǵynyń bir parasy dep bilemiz. Onyń aıshyqty dáleli asqaraly astanamyzdyń abyroıyn kún sanap syndarly is-áreketterimen ár salada asqaqtatyp jatqan túrli uıymdar men mekemelerdiń, jekelegen adal adamdardyń qyzmeti ekendigi sózsiz.
Juma, 22 maýsym 2012 8:26
El azamattarynyń asqaq armany astanamen astasyp jatqandyqtan jańa elordamyz Astana alymy asqar shyńdardan asyp tústi. Bul búgingi halqymyzdyń armany men úkili úmitiniń shyndyqqa ulasyp, elimizdegi teńdessiz uly isterdiń naqty kýási bolǵandyǵynyń bir parasy dep bilemiz. Onyń aıshyqty dáleli asqaraly astanamyzdyń abyroıyn kún sanap syndarly is-áreketterimen ár salada asqaqtatyp jatqan túrli uıymdar men mekemelerdiń, jekelegen adal adamdardyń qyzmeti ekendigi sózsiz. Sonyń bir sarasy, onsyz álemdegi birde-bir memlekettiń saıası-ekonomıkalyq, mádenı-áleýmettik kelbeti qalyptaspaıtyn, ıaǵnı tirshiliktiń tynyshtyǵyna qaınar kóz bolatyn quqyq qorǵaý organdarynyń mindetin oıdaǵydaı atqara alýy. Mine, sol elimizdiń elordasyndaǵy eren eńbekti kóre bilgen eýropalyq memleketter buǵan erek mán berip otyr. Áıtpese, álemde nebir shaharlar bar ekenin nesin jasyramyz.
Eýropalyq memleketterdiń eń joǵary dárejedegi ókilderi Astana qalasynda birneshe márte bolyp, Memleket basshysynyń tikeleı qatysýymen ótken halyqaralyq dárejedegi iri sharalardyń uıymdastyrylýy men qaýipsizdiktiń joǵary deńgeıde qamtamasyz etilgenin kórip, bildi. Mundaı elimizdiń bedelin asqaqtatatyn halyqaralyq sharalar az ótip jatqan joq. Sondyqtan da bolsa kerek, Bolgarııa eliniń astanasy Sofııada ótken «HHI ǵasyrdaǵy polıseıler qyzmeti – jańa belester men tyń sheshimder» atty 34-shi jyl saıynǵy halyqaralyq konferensııaǵa tarıhta tuńǵysh ret Qazaqstan da shaqyrtý aldy.
Atalǵan konferensııaǵa elimizdiń tuńǵysh ret qatysýymen qatar, bul jıynnyń taǵy bir ereksheligi, munda eýropa memleketteri astanalarynyń polısııa bastyqtary ǵana bas qosty. Sondyqtan da konferensııanyń ashylý barysynda onyń jańa múshesi retinde Qazaqstannan kelgen ókilderdi, ıaǵnı bizdiń delegasııa jetekshisi Astana qalasy ishki ister departamentiniń bastyǵy, polısııa general-maıory Amantaı Áýbákirovti qoshemetpen tanystyrýdan bastaldy. Úlken jıyn Qazaqstan jetistigin pash etýge arnalǵandaı áser qaldyrdy. Onyń naqty dáleli Bolgarııanyń ishki ister mınıstri Svetan Svetanov óziniń baıandamasynda Qazaqstan jetken jetistiktermen qatar búgingi tańda Astana álemge tanylǵan qalaǵa aınaldy dep jarııa etti.
Astanada halyqaralyq mańyzy zor qoǵamdyq-saıası sharalar kóptep ótip jatqandyǵy jáne olardyń qaýipsizdigi joǵary deńgeıde qamtamasyz etiletindigi aıtyldy. Halyqaralyq konferensııaǵa qatysýshylar Qazaqstandaǵy az ýaqyttyń ishinde mundaı qol jetken jetistikter Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń áleýmettik jáne saıası, ekonomıkalyq salalardaǵy syndarly saıasatynyń arqasynda ǵana júzege asqanyna qyzyǵýshylyq tanytty.
Tutas bes kúnge sozylǵan bul aýqymdy da abyroıly jıynda delegattar óz elderiniń elordalarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi ózekti máselelerdi ortaǵa salyp, tájirıbelerimen bólisti. Qazaqstandaǵy mundaı ozyq ister barysy ózge delegattardy da qyzyqtyrǵandyqtan Astana qalasy ishki ister departamentiniń bastyǵy qatysýshylar aldynda sóıleý qurmetine ıe boldy. Ol baıandamasynda elorda polısııasy qyzmetin baıan etti. Qazaqstan qylmyspen tek el aýmaǵynda ǵana emes, sonymen qatar halyqaralyq deńgeıde de kúres júrgizýde. Sonaý óz táýelsizdigin alǵan jyldardan bastap Qazaqstan qylmyspen kúreste ózara quqyqtyq kómek kórsetý salasynda birqatar mańyzdy halyqaralyq sharttar men kelisimderge qosyldy.
Qazaqstan jemqorlyqpen, transulttyq uıymdasqan qylmyspen jáne basqa da halyqaralyq qylmyspen kúreste memleketterdiń kópqyrly yntymaqtastyq negizin quraıtyn sharttardy ratıfıkasııalady. Astana qalasyna bar-joǵy 14 jyl. Biraq soǵan qaramastan Astanada jyl saıyn iri qoǵamdyq-saıası, sporttyq jáne basqa da mańyzdy halyqaralyq sharalar ótkizilýde. Máselen, 2010 jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna qatysýshy elderdiń sammıti ótip, onyń qorytyndysy boıynsha Astana EQYU deklarasııasy qabyldandy. 2011 jyly Qazaqstan astanasy 7-shi qysqy Azııa oıyndaryn ótkizdi. Sol kezde astanalyq polıseıler kelgen qonaqtardyń qaýipsizdigi men qoǵamdyq tártipti joǵary deńgeıde qamtamasyz etti.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń usynysy boıynsha tarıhta tuńǵysh ret 2003 jyldan bastap Astana qalasynda, úsh jyl saıyn, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi shaqyrylýda. Ústimizdegi jyly 30-31 mamyrda Astana qalasynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń IV sezi ótti. Onyń jumysyna 45 elden kelgen 70-ke jýyq delegasııa qatysty.
Mine osyndaı sharalar kezinde astanalyq polıseıler resmı saparmen kelgen eń joǵary dárejeli qonaqtar, onyń ishinde Rım Papasy Benedıkt XVI, Álemdik ıslam lıgasynyń Bas hatshysy Abdolla bın Ábdál-Muhsın at –Túrkı, Ál-Ázhara ýnıversıtetiniń Joǵary Imamy Sheıh Muhammad Saıd-Tantaýı, Máskeý jáne Búkil Reseı patrıarhy Kırrıll, Mınsk jáne Slýs mıtropolıti – Fılareti, IýNESKO bas dırektory Irına Bokova jáne taǵy basqa kóptegen qurmetti qonaqtardyń qaýipsizdigi qamtamasyz etildi.
Osy másele týraly konferensııa qatysýshylarynyń aldynda sóz sóılegen general A.Áýbákirov bizdiń Memleket basshysynyń syndarly saıasatynyń arqasynda qazaqstandyqtar baqytty ómir súrip otyrǵan ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimge erekshe nazar aýdaratyndyǵyn aıta kele, «Búgingi tańda Qazaqstanda beıbitshilik pen kelisim jaǵdaıynda 100 ult pen túrli konfessııalar ómir súrýde. Tek osy elorda polısııasynda ǵana 20 ulttyń ókili qyzmet etedi», dep atap ótti.
Qazaqstannyń júregi – Astana qalasynda Parlament, Prezıdent Ákimshiligi, Úkimet sekildi mańyzdy saıası nysandardyń ornalasýy quqyq qorǵaý men zańdylyqty saqtaý men qamtamasyz etýge asa nazar aýdarý qajettigin bildiredi. О́ıtkeni Astanada ǵana ishki ister organdarynyń kúshi men qýatyn qajet etetin respýblıkalyq jáne halyqaralyq mańyzy joǵary qoǵamdyq-saıası jáne mádenı-kópshilik sharalar jıi ótedi.
Osyǵan baılanysty Astana polısııasynyń qoǵamdyq tártipti saqtaý salasyna quqyq buzýshylyqty eskertý men onyń aldyn alýda úlken kómegin tıizetin beınebaqylaý júıeleri kóptep engizilýde. Jyl saıyn elordada beınekameralar kóptep ornatylýda, onyń ishinde ıntellektýaldy beıne sholý jasaı alatyndary da barshylyq.
Qazirgi tańda sheteldik mamandardy tartý arqyly Astana ákimdigimen «Smart Astana» (tirshilik áreketin qamtamasyz etýdiń keshendi júıesi) atty qalanyń barlyq qyzmetin qajet ýaqytta uıymdastyryp, bir arnaǵa toǵyta alatyn joba daıyndalýda. Munyń aıasynda qalaǵa taǵy qosymsha on myńǵa tarta ıntellektýaldy beınekameralar ornatylady.
Konferensııada aıtylǵandaı, eýropalyq elder úshin jappaı tártipsizdik pen qylmystardyń aldyn alý men eskertý salasynda jáne quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýda beınebaqylaý júıesin paıdalanýdyń sharalary men tetikterin jetildirý mańyzdy bolyp tabylady. Sóıtip, Astana tájirıbesimen bólisken atalǵan konferensııa jumysy qorytyndysynda birikken deklarasııa qabyldandy. Jıyn sońynda osy mátinge arqaý bolǵan baspasóz konferensııasy ótti. Onda kelesi 2013 jyly ótetin eýropa memleketteri Astana polısııasy basshylarynyń 35-shi uıymdastyrýshysy retinde Varshava qalasy tanystyrylymynyń tusaýkeseri bolǵany aıtyldy.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».