Ustaz esimi umytylmaıdy

Juma, 19 qazan 2012 8:01

Sanaly ǵumyryn zańgerliktiń qyr-syryn tereń zertteýge arnap, quqyq salasynyń, zań ǵylymdarynyń  damýyna orasan zor úles qosqan ǵalym, akademık Salyq Zımanovtyń pánıden baqıǵa ozǵandardyń uly kerýenimen ózge dúnıe esigin ashqanyna da jyl tolypty. Salyq aǵasyz ótken bir jyl synaptaı syrǵyp óte shyqqanymen, otandyq zań ǵylymynyń negizin qalaýshy, táýelsiz Qazaqstannyń aıaǵynan tik turýyna ólsheýsiz úles qosqan ustazdyń orny ortaıyp-aq tur…

Juma, 19 qazan 2012 8:01

Sanaly ǵumyryn zańgerliktiń qyr-syryn tereń zertteýge arnap, quqyq salasynyń, zań ǵylymdarynyń  damýyna orasan zor úles qosqan ǵalym, akademık Salyq Zımanovtyń pánıden baqıǵa ozǵandardyń uly kerýenimen ózge dúnıe esigin ashqanyna da jyl tolypty. Salyq aǵasyz ótken bir jyl synaptaı syrǵyp óte shyqqanymen, otandyq zań ǵylymynyń negizin qalaýshy, táýelsiz Qazaqstannyń aıaǵynan tik turýyna ólsheýsiz úles qosqan ustazdyń orny ortaıyp-aq tur…

Salyq Zımanuly Ata Zańnyń árbir babyn aıqyndaý maqsa­tyn­da ólsheýsiz eńbek etip, táýel­siz­diktiń alǵashqy jyldarynda eli­mizdiń demokratııalyq joldy tań­­daýyna zor yqpal etti. Qu­qyq­tyq júıeniń teorııasy men ta­rıhynyń, sondaı-aq konstıtý­sııa­lyq quqyqtyń bilgir mamany retinde táýelsiz memleketimizdiń quqyqtyq negizin qalaýǵa jáne otandyq zańnamany jetildirýge baǵyttalǵan reformalardyń bas­taýynda turdy.

Otandyq zań ǵylymynyń ata­sy atanǵan memleket pen quqyq zert­teýshisi, qoǵamdyq-saıası oı ta­rıhy­nyń shejireshisi, joǵary bilim isiniń uıymdastyrýshysy aka­demık Salyq Zımanulyna kezinde  akademık Qanysh Sátbaev­tyń «Salyq Zımanov – Qazaq-standa zań ǵylymdarynyń  negi­zin qalaýshy», degen joǵary baǵa berýi qaıtalanbas tulǵanyń qajyr­ly eńbegin shynaıy baǵalaýy edi.

Dúnıe jalǵan týraly «Al­dyń­ǵy tolqyn aǵalar, keıingi tol­qyn iniler, kezekpenen óliner, baıaǵydaı kóriner» degen fılo­sofııalyq tolǵamdy aıtqan  uly Abaıdyń sýdıa retindegi beınesin ashqan da, ótken ǵasyrdyń saıa­sı aqtańdaqtardan aryla qoı­maǵan 60-shy jyldary, jalpy uly dalanyń bıler soty týraly  alǵash  ǵylymı turǵydan dálel­de­gen de Salyq Zımanuly bolatyn.

Osy tusta uly tulǵanyń bú­kil ómirine ólshem bolatyn myna bir parallel onyń bar bolmy­syn asha túsetindeı.

…Álemdi soǵys órti shar­py­ǵan otty jyldarda jas ofıser Salyq Zımanuly Kavkazdy, Ýk­raına men Belarýsti azat etýge qatysyp, mınometti polk koman­dı­riniń orynbasary, mehanıka­lan­dyrylǵan artıllerııalyq brı­gadanyń komandıri qyzmet­terin at­qaryp júrgende jaý qor­shaýynda qalady. Jaý qursaýǵa alyp, ólim men ómir aıqasqa tús­ken syn sátte ol jaýyngerlerin jaý qolyna bermeı, óz artıl­le­rııa­myzǵa ózine qaraı oq jaý­dyrý­yn suraıdy. Bul týraly otandyq basylymdar keıin «On vyzval ogon na sebıa» dep jazdy. Soǵys bitkennen keıingi beıbit ómirde ózge múddeni kózdegen keı­bir saıasatshylar qazaqtyń jeke memlekettiligine kúmán keltire bastaıdy. Bir aýyz sóz úshin ıyqtan bas ketetin zamanda Salyq Zımanuly qazaqtyń ejelgi memlekettigi týraly egjeı-tegjeıli zertteýlerimen  ǵylymı túrde dáleldep shyqqan. Sóıtip, ol qazaq eliniń dushpandarynyń elge kózdegen  búkir myltyǵy­nyń qaraýylyn ózine aýdaryp, el abyroıyn, tarıh shyndyǵyn qorǵap qaldy.

Ol bul aqıqatty qorǵap qana qoıǵan joq, ony ǵylymı eńbe­gi­ne negiz etip, zertteýlerin tarıh qoı­naýyna tereńdete tústi. Ǵa­lym­nyń tikeleı jetekshiligimen jınaqtalǵan, búgingi kúnde ǵy­lymı qundylyǵy erekshe bolyp sanalatyn salt-dástúrler men ádet-ǵuryp normalaryn, handar zańnamasy men halyq arasynda joǵary bedelge ıe bolǵan bı-qazylardyń sot tórelikterin, qa­zaqtyń ortaǵasyrlyq «Jarǵy» quqyqtar júıesin zerttegen «Qa­zaqtyń ata zańdary» atty jı­naǵy osynyń dáleli.

Ulaǵatty Ustazdyń zańgerlik saladaǵy tereń teorııalyq bilimi men mol tájirıbesin úıretýden talmaǵan, shákirti retinde meni ǵylymı izdenisterge jetelegen aǵa­lyq qamqorlyǵy qashanda ja­dymda. Ǵulama ǵalymnyń aldy­nan dáris alǵan, onyń kishipeıildilik pen parasattylyqqa tunǵan ómir jolyn ónege tutqan izba­sar­lary men shákirtteri ustaz esimin eshqashan umytpaıdy. О́ıt­keni, kórnekti qoǵam qaı­rat­keri, zań ǵy­lymdarynyń pat­rıar­hy Salyq aǵa Zımanovtyń eren eńbegin  shy­naıy yqyla­sy­men  qurmet tutatyn halqy bar.

Qaırat MÁMI,

Qazaqstan Respýblıkasy

Parlamenti Senatynyń

Tóraǵasy.